๓. ธชทายกเถราปทาน (๓๔๓)

|๓๔๕.๒๐| ติสฺโส นาม อหุ สตฺถา โลกเชฏฺโฐ นราสโภ ตโยปธิกฺขเย ทิสฺวา ธชํ อาโรปิตํ มยา ฯ |๓๔๕.๒๑| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ ตาวตึสํ อคจฺฉหํ ฯ |๓๔๕.๒๒| สตานํ ตีณิกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชมการยึ สตานํ ปญฺจกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ |๓๔๕.๒๓| ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ อนุโภมิ สกํ กมฺมํ ปุพฺเพ สุกตมตฺตโน ฯ |๓๔๕.๒๔| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ธชทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๔๕.๒๕| อิจฺฉมาโน จหํ อชฺช สกานนํ สปพฺพตํ โขมทุสฺเสน ฉาเทยฺยํ ตทา มยฺหํ กเต ผลํ ฯ |๓๔๕.๒๖| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ธชทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ธชทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเห็นความสิ้นไปแห่งอุปธิทั้ง ๓ จึงให้ยกธงขึ้นบูชาพระศาสดาพระนาม ว่าติสสะ เชษฐบุรุษของโลก ผู้ประเสริฐกว่านระ ด้วยกุศลกรรมที่เราทำ แล้วนั้น และด้วยการตั้งจิตมั่น เราละกายมนุษย์แล้ว ได้ไปสู่ชั้นดาวดึงส์ ได้เสวยรัชสมบัติในเทวโลก ๓๐๐ ครั้ง ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ครั้ง และได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์ โดยคณนานับมิได้ เรา ได้เสวยกรรมของตนที่ตนทำไว้ดีแล้วในกาลก่อน ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผล แห่งการถวายธง วันนี้ถ้าเราปรารถนาก็พึงเอาผ้าโขมะปกปิดแผ่นดินพร้อม ทั้งป่าและภูเขาได้ นี้เป็นผลเพราะกรรมที่เราทำในกาลนั้น คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระธชทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ธชทายกเถราปทาน.

ข้าพเจ้าเห็นความสิ้นไปแห่งอุปธิกิเลสทั้ง ๓ จึงให้ยกธงขึ้นบูชาพระศาสดาพระนามว่าติสสะ ผู้เจริญที่สุดในโลก ทรงองอาจกว่านรชน

ด้วยกุศลกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้นั้น และด้วยการตั้งเจตนาไว้มั่น ข้าพเจ้าละกายมนุษย์แล้ว ได้ไปเกิดยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

ข้าพเจ้าได้ครองเทวสมบัติตลอด ๓๐๐ ชาติ และได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ชาติ

และได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน ข้าพเจ้าได้เสวยกรรมของตนที่ทำไว้ดีแล้วในครั้งก่อน

ในกัปที่ ๙๒ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายธง

วันนี้ ถ้าข้าพเจ้าปรารถนาก็จะพึงใช้ผ้าโขมะ ปกปิดแผ่นดินพร้อมทั้งป่าและภูเขาได้ นี้เป็นผลแห่งกรรมที่ข้าพเจ้าทำไว้ในครั้งนั้น

วรรคที่ ๓๔, วรรคที่ ๓๕. วรรคที่ ๓๖, วรรคที่ ๓๗ และวรรคที่ ๓๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)