๓. ภิสมุฬาลทายกเถราปทาน (๓๖๓)

|๓๖๕.๘| ผุสฺโส นามาสิ สมฺพุทฺโธ สพฺพธมฺมาน ปารคู วิเวกกาโม สปฺปญฺโญ อาคจฺฉิ มม สนฺติเก ฯ |๓๖๕.๙| ตสฺมึ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา มหาการุณิเก ชิเน ภิสมุฬาลํ ปคฺคยฺห พุทฺธเสฏฺฐสฺสทาสหํ ฯ |๓๖๕.๑๐| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ภิสํ อททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ภิสทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๖๕.๑๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ภิสมุฬาลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ภิสมุฬาลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระสัมพุทธเจ้าทรงพระนามว่าผุสสะ ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ผู้ใคร่ในวิเวก มีพระปัญญา เสด็จมาในสำนักของเรา เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระองค์ ชินเจ้า ผู้ประกอบด้วยพระมหากรุณา ได้ถือเอาเหง้ามันและรากบัวมาถวาย แด่พระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐสุด ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ถวาย เหง้ามันและรากบัวใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็น ผลแห่งการถวายเหง้ามันและรากบัว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระภิสมุฬาลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ภิสมุฬาลทายกเถราปทาน.

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ ทรงถึงความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง ทรงประสงค์วิเวก มีพระปัญญา เสด็จมาที่สำนักของข้าพเจ้า

ในกัปที่ ๙๒ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายเหง้าบัวและรากบัวไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเหง้าบัวและรากบัว

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระภิสมุฬาลทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ภิสมุฬาลทายกเถราปทานที่ ๓ จบ

วรรคที่ ๓๔, วรรคที่ ๓๕. วรรคที่ ๓๖, วรรคที่ ๓๗ และวรรคที่ ๓๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)