๓. ตีณุปลมาลิยเถราปทาน (๓๗๓)

|๓๗๕.๑๓| จนฺทภาคานทีตีเร อโหสึ วานโร ตทา อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ นิสินฺนํ ปพฺพตนฺตเร ฯ |๓๗๕.๑๔| โอภาเสนฺตํ ทิสา สพฺพา สาลราชํว ผุลฺลิตํ ลกฺขณพฺยญฺชนูเปตํ ทิสฺวา อตฺตมโน อหํ ฯ |๓๗๕.๑๕| อุทคฺคจิตฺโต สุมโน ปีติยา หฏฺฐมานโส ตีณิ อุปฺปลปุปฺผานิ มตฺถเก อภิโรปยึ ฯ |๓๗๕.๑๖| ปูชยิตฺวาน ปุปฺผานิ ผุสฺสสฺสาปิ มเหสิโน สคารโว ภวิตฺวาน ปกฺกามึ อุตฺตรามุโข ฯ |๓๗๕.๑๗| คจฺฉนฺโต ปฏิกุฏิโก วิปฺปสนฺเนน เจตสา เสลนฺตเร ปติตฺวาน ปาปุณึ ชีวิตกฺขยํ ฯ |๓๗๕.๑๘| เตน กมฺเมน สุกเตน เจตนาปณิธีหิ จ ชหิตฺวา ปุริมํ ชาตึ ตาวตึสํ อคจฺฉหํ ฯ |๓๗๕.๑๙| สตานํ ตีณิกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชมการยึ สตานํ ปญฺจกฺขตฺตุํ จ จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ |๓๗๕.๒๐| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ |๓๗๕.๒๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตีณุปฺปลมาลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ตีณุปฺปลมาลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นวานรอยู่ที่ใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา เราได้เห็นพระพุทธเจ้า ผู้ปราศจากกิเลสธุลี ประทับนั่งอยู่ในระหว่างภูเขา ยังทิศทั้งปวงให้ สว่างไสว ดังพระยารังมีดอกบานสะพรั่ง ทรงประกอบด้วยพระลักษณะ และพยัญชนะ เราเห็นแล้วดีใจ มีใจเบิกบานโสมนัส มีใจร่าเริงเพราะปีติ จึงโปรยดอกอุบล ๓ ดอกลงบนพระเศียร (บูชา) ครั้นบูชาดอกไม้แด่พระ พุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวงแล้ว เป็นผู้มีความ เคารพ บ่ายหน้ากลับไปทางทิศอุดร เมื่อเรากลับไปด้วยใจอันเลื่อมใสยิ่งนัก ได้ตกลงในระหว่างเขาหินถึงความสิ้นชีวิต ด้วยกุศลกรรมที่เราทำแล้วนั้น และด้วยการตั้งเจตนามั่น เราละชาติเดิมแล้ว ได้ไปสู่ชั้นดาวดึงส์ ได้ เสวยรัชสมบัติในเทวโลก ๓๐๐ ครั้ง และได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ครั้ง ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษ เหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัด แล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระตีณุปลมาลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ตีณุปลมาลิยเถราปทาน.

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเป็นวานร อาศัยอยู่ใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา ได้เห็นพระพุทธเจ้า ผู้ปราศจากธุลีคือกิเลส ประทับนั่งอยู่ระหว่างภูเขา

ทรงทำทิศทั้งปวงให้สว่างไสวอยู่ ดังต้นพญาไม้สาละมีดอกบานสะพรั่ง ทรงประกอบด้วยพระลักษณะและอนุพยัญชนะ ครั้นได้เห็นแล้วก็มีความปลื้มใจ

ข้าพเจ้ามีจิตเบิกบาน มีใจยินดีร่าเริงด้วยปีติ ได้ใช้ดอกอุบล ๓ ดอกบูชาเหนือเศียรเกล้า

ครั้นใช้ดอกไม้บูชาพระพุทธเจ้าพระนามว่าผุสสะ ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่แล้ว เคารพนบนอบแล้วบ่ายหน้าหลีกไปทางทิศเหนือ

ด้วยกรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ดีแล้วนั้น และด้วยการตั้งเจตนาไว้มั่น ข้าพเจ้าละชาติเดิมแล้ว ได้ไปเกิดยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

ข้าพเจ้าได้ครองเทวสมบัติ ๓๐๐ ชาติ และได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ชาติ

ในกัปที่ ๙๒ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ใช้ดอกไม้บูชาไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาพระพุทธเจ้า

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระตีณุปปลมาลิยเถระ ได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ตีณุปปลมาลิยเถราปทานที่ ๓ จบ

วรรคที่ ๓๔, วรรคที่ ๓๕. วรรคที่ ๓๖, วรรคที่ ๓๗ และวรรคที่ ๓๘ มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๓๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๗. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๓๒๗)