๓. อนิจจสูตร ที่ ๒

สาวตฺถี ฯ ยํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ ตตฺร โว ราโค ปหาตพฺโพ ฯ กิญฺจ ภิกฺขเว อนิจฺจํ รูปํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ ตตฺร โว ราโค ปหาตพฺโพ ฯ เวทนา อนิจฺจา ฯเปฯ สญฺญา ฯ สงฺขารา ฯ วิญฺญาณํ อนิจฺจํ ตตฺร โว ราโค ปหาตพฺโพ ฯ ยํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ ตตฺร โว ราโค ปหาตพฺโพติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงละราคะในสิ่งที่ไม่เที่ยงเสีย. ก็อะไรเป็นสิ่งที่ไม่เที่ยง รูปเป็นสิ่งที่ไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละราคะในรูปนั้นเสีย. เวทนา ... สัญญา ... สังขาร ... วิญญาณเป็นสิ่งที่ไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละราคะในวิญญาณนั้นเสีย. จบ สูตรที่ ๓.

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละราคะในสิ่งนั้น ก็อะไรเล่าไม่เที่ยง คือ รูปไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละราคะในรูปนั้น เวทนาไม่เที่ยง ฯลฯ สัญญา ... สังขาร ... วิญญาณไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละราคะในวิญญาณนั้น ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่เที่ยง เธอทั้งหลายพึงละราคะในสิ่งนั้น”ทุติยอนิจจสูตรที่ ๓ จบ

พึงทราบวินิจฉัยในกุกกุฬสูตรที่ ๑ แห่งกุกกุฬวรรค ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า กุกฺกุฬํ แปลว่าร้อน คือไฟติดโชน.

ในสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสลักษณะของทุกข์ที่มีความเร่าร้อนมากไว้ว่าเหมือนกองเถ้า.

ในสูตรที่เหลือ พระผู้มีพระภาคเจ้าแยกตรัสลักษณะเหล่านี้ทั้งหมดมีอนิจจลักษณะเป็นต้น ไว้ตามอัธยาศัยของบุคคลแล.

จบอรรถกถากุกกุฬวรรคที่ ๔ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กุกกุฬสูตร

๒. อนิจจสูตรที่ ๑

๓. อนิจจสูตรที่ ๒

๔. อนิจจสูตรที่ ๓

๕. ทุกขสูตรที่ ๑

๖. ทุกขสูตร ที่ ๒

๗. ทุกขสูตรที่ ๓

๘. อนัตตสูตรที่ ๑

๙. อนัตตสูตรที่ ๒

๑๐. อนัตตสูตรที่ ๓

๑๑. กุลปุตตสูตรที่ ๑

๑๒. กุลปุตตสูตรที่ ๒

๑๓. กุลปุตตสูตรที่ ๓

๑๔. กุลปุตตสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ขันธสังยุตต์ จุลปัณณาสก์ อวิชชาวรรคที่ ๓ ๑๐. โกฏฐิตสูตรที่ ๓ ว่าด้วยความหมายของอวิชชาและวิชชา