๑. สุทธกสูตร

สาวตฺถี ฯ ตตฺร โข ฯ จตสฺโส อิมา ภิกฺขเว นาคโยนิโย ฯ กตมา จตสฺโส ฯ อณฺฑชา นาคา ชลาพุชา นาคา สํเสทชา นาคา อุปปาติกา นาคา ฯ อิมา โข ภิกฺขเว จตสฺโส นาคโยนิโยติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลายกำเนิดของนาค ๔ จำพวกนี้. ๔ จำพวกเป็นไฉน? คือ นาคที่เป็นอัณฑชะ เกิดในไข่ ๑ นาคที่เป็นชลาพุชะ เกิดในครรภ์ ๑ นาคที่เป็นสังเสทชะ เกิดในเถ้าไคล ๑ นาคที่เป็นอุปปาติกะ เกิดผุดขึ้น ๑. ดูกรภิกษุทั้งหลาย กำเนิดของนาค ๔ จำพวกนี้แล. จบ สูตรที่ ๑.

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย กำเนิดของนาค ๔ ประเภทนี้ กำเนิดของนาค ๔ ประเภท อะไรบ้าง คือ ๑. นาคที่เป็นอัณฑชะ (เกิดในไข่) ๒. นาคที่เป็นชลาพุชะ (เกิดในครรภ์) ๓. นาคที่เป็นสังเสทชะ (เกิดในเถ้าไคลหรือที่ชื้นแฉะ) ๔. นาคที่เป็นโอปปาติกะ (เกิดผุดขึ้น) ภิกษุทั้งหลาย กำเนิดของนาค ๔ ประเภทนี้” สุทธิกสูตรที่ ๑ จบ

พึงทราบวินิจฉัยในนาคสังยุต สูตรที่ ๑ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อณฺฑชา แปลว่า เกิดในฟอง.

บทว่า ชลาพุชา แปลว่า เกิดในมดลูก.

บทว่า สํเสทชา แปลว่า เกิดในที่ชื้นแฉะ.

บทว่า อุปปาติกา แปลว่า เกิด (เร็ว) เหมือนผุดขึ้น.

ก็แลสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ เพราะเป็นเหตุเกิดของเรื่อง. เพราะว่าภิกษุทั้งหลายสนทนากันว่า กำเนิดนาคมีเท่าไรหนอแล?

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงอธิบายกำเนิดนาคให้แจ่มแจ้ง จึงตรัสสูตรนี้ เพื่อให้บุคคลทั้งหลายเบื่อหน่ายกำเนิดนาค.

จบอรรถกถาสุทธกสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------