๕๔. อุณหวลาหกสูตร

สาวตฺถี ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย เยเนกทา อุณฺหํ โหตีติ ฯ สนฺติ ภิกฺขุ อุณฺหวลาหกา นาม เทวา เตสํ ยทา เอวํ โหติ ยนฺนูน มยํ สกาย รติยา รเมยฺยามาติ เตสนฺตํ เจโตปณิธิมนฺวาย อุณฺหํ โหติ ฯ อยํ โข ภิกฺขุ เหตุ อยํ ปจฺจโย เยเนกทา อุณฺหํ โหตีติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ภิกษุนั้นนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอเป็นเหตุ เป็นปัจจัย ให้ความร้อนมีในบางคราวพระเจ้าข้า? พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุ พวกเทวดาชื่ออุณหวลาหกมีอยู่เมื่อใด เทวดาพวกนั้นมีความคิดอย่างนี้ว่า ไฉนหนอ พวกเราพึงยินดีด้วยความยินดีของตน เมื่อนั้น ความร้อนย่อมมี เพราะอาศัยความตั้งใจของเทวดาพวกนั้น. ดูกรภิกษุ ข้อนี้แลเป็นเหตุ เป็นปัจจัย ให้ความร้อนมีในบางคราว. จบ สูตรที่ ๕๔.

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี ภิกษุนั้น นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอ เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้มีความร้อนในกาลบางคราว” พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ภิกษุ เทพพวกอุณหวลาหกมีอยู่ เมื่อใดเทพเหล่านั้นมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘ทำอย่างไรหนอ พวกเราพึงยินดีด้วยความยินดีของตนเอง’ เมื่อนั้น เพราะอาศัยความตั้งใจของเทพเหล่านั้น ความร้อนจึงมี ภิกษุ นี้แล เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้มีความร้อนในกาลบางคราว”อุณหวลาหกสูตรที่ ๕๔ จบ

บทว่า อุณฺหํ โหติ ความว่า

ความร้อนในคิมหันตฤดูใด ความร้อนนั้นเป็นความร้อนปกติ (ธรรมดา) นั่นเอง มีฤดูเป็นสมุฏฐาน.

ส่วนความร้อนจัดที่มีแม้ในหน้าร้อน และความร้อนที่มีในหน้าหนาว ชื่อว่าเป็นความร้อนที่บังเกิดขึ้นด้วยอานุภาพของเทวดา.

จบอรรถกถาอุณหวลาหกสูตรที่ ๕๔ -----------------------------------------------------