๘. อาลุวทายกเถราปทาน (๒๗๘)

|๒๘๐.๓๑| ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ มหาสินฺธุ สุทสฺสโน ตตฺถทฺทสํ วีตราคํ สมฺปภาสํ สุทสฺสนํ ฯ |๒๘๐.๓๒| ปรโมปสเม ยุตฺตํ ทิสฺวา วิมฺหิตมานโส อาลุวํ ตสฺส ปาทาสึ ปสนฺโน เสหิ ปาณิหิ ฯ |๒๘๐.๓๓| เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ อาลุวมทาสหํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อาลุวสฺส อิทํ ผลํ ฯ |๒๘๐.๓๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อาลุวทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อาลุวทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

มีแม่น้ำใหญ่อันสวยงามน่าดู อยู่ใกล้ภูเขาหิมวันต์ ที่ใกล้แม่น้ำนั้น เรา ได้เห็นพระอรหันต์ผู้ปราศจากราคะ มีรัศมีสุกใสน่าใคร่เห็น เราเห็นท่าน ประกอบในความสงบระงับอย่างยิ่งแล้ว มีใจชื่นบาน เลื่อมใส ได้ถวาย เหง้ามันแก่ท่านด้วยมือทั้งสองของตน ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ ถวายเหง้ามันใด ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย เหง้ามัน คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอาลุวทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อาลุวทายกเถราปทาน.

ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมพานต์มีแม่น้ำสายใหญ่น่าดู ณ ที่ใกล้แม่น้ำนั้นข้าพเจ้าได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ปราศจากราคะ มีพระรัศมีสุกใสน่าดู ผู้ประกอบในความสงบอย่างยิ่ง

ครั้นเห็นแล้ว ข้าพเจ้ามีความประหลาดใจ เลื่อมใส จึงได้ถวายหัวมันแก่พระองค์ด้วยมือทั้ง ๒ ของตน

ในกัปที่ ๓๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายหัวมันไว้ จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายหัวมัน

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระอาลุวทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้อาลุวทายกเถราปทานที่ ๘ จบ

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า มหาสินฺธุ สุทสฺสนา ความว่า ได้มีแม่น้ำชื่อว่ามหาสินธุ งดงามเป็นที่จับใจอย่างดียิ่ง เพราะงดงามน่าดูน่าชม มีน้ำใส มีทรายขาวสะอาด.

อธิบายว่า ณ ที่ใกล้แม่น้ำสินธุนั้น เราได้เห็นพระอรหันต์ผู้ปราศราคะ มีรัศมีสุกใส น่าใคร่ที่จะได้เห็นอีก มีรูปร่างงดงาม ท่านประกอบในความสงบระงับเป็นอย่างยิ่งแล้ว คือเป็นผู้พรั่งพร้อมทุกอย่าง.

บทว่า ทิสฺวาหํ วิมฺหิตาสโย ความว่า มีใจชื่นบาน คือเกิดความอัศจรรย์ใจว่า มาถึงภูเขาหิมวันต์อันน่ากลัวถึงเพียงนี้ได้อย่างไร.

บทว่า อาลุวํ ตสฺส ปาทาสึ ความว่า เรามีใจเลื่อมใสแล้ว ได้ถวายเหง้ามันโดยความเอื้อเฟื้อแด่พระอรหันต์นั้นแล้วแล. จบอรรถกถาอาลุวทายกเถราปทาน -----------------------------------------------------