๔. กุลูปกสูตร
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
๔๗๔สาวตฺถิยํ วิหรติ ... ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว กถํรูโป ภิกฺขุ อรหติ กุลูปโก โหตุํ กถํรูโป ภิกฺขุ น อรหติ กุลูปโก โหตุนฺติ ฯ ภควํมูลกา โน ภนฺเต ธมฺมา ฯเปฯ
๔๗๕ภควา เอตทโวจ โย หิ โกจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอวํจิตฺโต กุลานิ อุปสงฺกมติ เทนฺตุเยว เม มา นาทํสุ พหุกญฺเญว เม เทนฺตุ มา โถกํ ปณีตญฺเญว เม เทนฺตุ มา ลูขํ สีฆญฺเญว เม เทนฺตุ มา ทนฺธํ สกฺกจฺจญฺเญว เม เทนฺตุ มา อสกฺกจฺจนฺติ ฯ ตสฺส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน เอวํจิตฺตสฺส กุลานิ อุปสงฺกมโต น เทนฺติ เตน ภิกฺขุ สนฺทียติ โส ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ โถกํ เทนฺติ โน พหุกํ ฯเปฯ ลูขํ เทนฺติ โน ปณีตํ ทนฺธํ เทนฺติ โน สีฆํ เตน ภิกฺขุ สนฺทียติ โส ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ อสกฺกจฺจํ เทนฺติ โน สกฺกจฺจํ เตน ภิกฺขุ สนฺทียติ โส ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ เอวรูโป โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ น อรหติ กุลูปโก โหตุํ ฯ
๔๗๖โย จ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอวํจิตฺโต กุลานิ อุปสงฺกมติ ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา ปรกุเลสุ เทนฺตุเยว เม มา นาทํสุ พหุกญฺเญว เม เทนฺตุ มา โถกํ ปณีตญฺเญว เม เทนฺตุ มา ลูขํ สีฆญฺเญว เม เทนฺตุ มา ทนฺธํ สกฺกจฺจญฺเญว เม เทนฺตุ มา อสกฺกจฺจนฺติ ฯ ตสฺส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน เอวํจิตฺตสฺส กุลานิ อุปสงฺกมโต น เทนฺติ เตน ภิกฺขุ น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ โถกํ เทนฺติ โน พหุกํ เตน ภิกฺขุ น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ ลูขํ เทนฺติ โน ปณีตํ ... ทนฺธํ เทนฺติ โน สีฆํ เตน ภิกฺขุ น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ อสกฺกจฺจํ เทนฺติ โน สกฺกจฺจํ เตน ภิกฺขุ น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ เอวรูโป โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ อรหติ กุลูปโก โหตุํ ฯ
๔๗๗กสฺสโป ภิกฺขเว เอวํจิตฺโต กุลานิ อุปสงฺกมติ ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา ปรกุเลสุ เทนฺตุเยว เม มา นาทํสุ พหุกญฺเญว เม เทนฺตุ มา โถกํ ฯเปฯ น เทนฺติ เตน กสฺสโป น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ โถกํ เทนฺติ โน พหุกํ เตน กสฺสโป น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ ลูขํ เทนฺติ โน ปณีตํ เตน กสฺสโป น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ ทนฺธํ เทนฺติ โน สีฆํ เตน กสฺสโป น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ อสกฺกจฺจํ เทนฺติ โน สกฺกจฺจํ เตน กสฺสโป น สนฺทียติ โส น ตโตนิทานํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ ฯ กสฺสเปน วา หิ โว ภิกฺขเว โอวทิสฺสามิ โย วา ปนสฺส กสฺสปาทิโส โอวทิเตหิ จ ปน โว ตถตฺตาย ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ จตุตฺถํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๔. กุลูปกสูตร ว่าด้วยภิกษุผู้เข้าไปสู่ตระกูล
พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ... “ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร ภิกษุเช่นไรสมควรเข้าไปสู่ตระกูล ภิกษุเช่นไรไม่สมควรเข้าไปสู่ตระกูล” “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ทั้งหลายมีพระผู้มีพระภาค เป็นหลัก” ฯลฯ “ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘ขอชนทั้งหลายจงให้เราเท่านั้น อย่าได้ไม่ให้เลย จงให้เรามากๆ อย่าให้น้อย จงให้ของประณีตแก่เราเท่านั้นอย่าให้ของเศร้าหมอง จงรีบให้เรา อย่าให้ช้า จงให้เราโดยเคารพ อย่าให้โดยไม่เคารพ’ จึงเข้าไปสู่ตระกูล เมื่อภิกษุนั้นมีความคิดอย่างนี้เข้าไปสู่ตระกูล ชนทั้งหลายไม่ให้ ภิกษุจึงอึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอเสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ชนทั้งหลายให้น้อย ไม่ให้มาก ฯลฯ ให้ของเศร้าหมอง ไม่ให้ของประณีต ให้ช้า ไม่ให้เร็ว ภิกษุจึง
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๖ หน้า : ๒๓๙}
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค [๕. กัสสปสังยุต] ๔. กุลูปกสูตร อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอเสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ชนทั้งหลายให้โดยไม่เคารพ ไม่ให้โดยเคารพ ภิกษุจึงอึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอเสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ภิกษุเช่นนี้ไม่สมควรเข้าไปสู่ตระกูล ส่วนภิกษุรูปใดรูปหนึ่งมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘เราพึงได้ปัจจัย ๔ ในตระกูลอื่นๆ แต่ที่ไหน ขอชนทั้งหลายจงให้เราเท่านั้น อย่าได้ไม่ให้เลย จงให้เรามากๆอย่าให้น้อย จงให้ของประณีตแก่เราเท่านั้น อย่าให้ของเศร้าหมอง จงรีบให้เราอย่าให้ช้า จงให้เราโดยเคารพ อย่าให้โดยไม่เคารพ’ จึงเข้าไปสู่ตระกูล ถ้าเมื่อภิกษุนั้นมีความคิดอย่างนี้เข้าไปสู่ตระกูล ชนทั้งหลายไม่ให้ ภิกษุไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ชนทั้งหลายให้น้อย ไม่ให้มากภิกษุจึงไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ชนทั้งหลายให้ของเศร้าหมอง ไม่ให้ของประณีต ... ให้ช้า ไม่ให้เร็ว ภิกษุไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ชนทั้งหลายให้โดยไม่เคารพไม่ให้โดยเคารพ ภิกษุไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ภิกษุเช่นนี้สมควรเข้าไปสู่ตระกูล กัสสปะมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘เราพึงได้ปัจจัย ๔ ในตระกูลอื่นๆ แต่ที่ไหนขอชนทั้งหลายจงให้เราเท่านั้น อย่าได้ไม่ให้เลย จงให้เรามากๆ อย่าให้น้อย’ ฯลฯ จึงเข้าไปสู่ตระกูล ชนทั้งหลายไม่ให้ กัสสปะไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ชนทั้งหลายให้น้อย ไม่ให้มาก กัสสปะไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ชนทั้งหลายให้ของเศร้าหมองไม่ให้ของประณีต กัสสปะไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัส ชนทั้งหลายให้ช้า ไม่ให้เร็ว กัสสปะไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ชนทั้งหลายให้โดยไม่เคารพ ไม่ให้โดยเคารพ กัสสปะไม่อึดอัดเพราะสาเหตุนั้น เธอไม่เสวยทุกข์โทมนัสเพราะสาเหตุนั้น ภิกษุทั้งหลาย เราจักกล่าวสอนเธอทั้งหลายให้(ประพฤติ)ตามกัสสปะ หรือผู้ใดพึงเป็นเช่นกัสสปะ เราจักกล่าวสอนให้ประพฤติตามผู้นั้น และเธอทั้งหลายผู้ได้รับโอวาทแล้วพึงปฏิบัติเพื่อความเป็นอย่างนั้น” กุลูปกสูตรที่ ๔ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๖ หน้า : ๒๔๐}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถากุลูปกสูตรที่ ๔
พึงทราบวินิจฉัยในกุลูปกสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้.
บทว่า กุลูปโก ได้แก่ เข้าไปยังเรือนของตระกูล.
บทว่า เทนฺตุเยว เม ได้แก่ จงให้แก่เราเท่านั้น.
บทว่า สนฺทิยติ ได้แก่ อึดอัด บีบคั้นอยู่.
คำที่เหลือในข้อนี้ พึงทราบโดยนัยที่กล่าวแล้วแล.
จบอรรถกถากุลูปกสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------