๑๐. ภิกขุสูตร
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
๕๘๐สาวตฺถิยํ วิหรติ ... ตตฺร โข ภควา ... โยปิ โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว ตสฺสปหํ ลาภสกฺการสิโลกํ อนฺตรายาย วทามีติ ฯ เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ กิสฺส ปน ภนฺเต ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน ลาภสกฺการสิโลโก อนฺตรายายาติ ฯ
๕๘๑ยา หิสฺส สา อานนฺท อกุปฺปา เจโตวิมุตฺติ นาหํ ตสฺสา ลาภสกฺการสิโลกํ อนฺตรายาย วทามิ ฯ เย จ ขฺวสฺส โว อานนฺท อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารา อธิคตา เตสาหมสฺส ลาภสกฺการสิโลกํ อนฺตรายาย วทามิ ฯ เอวํ ทารุโณ โข อานนฺท ลาภสกฺการสิโลโก กฏุโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย ฯ ตสฺมาติห อานนฺท เอวํ สิกฺขิตพฺพํ อุปฺปนฺนํ ลาภสกฺการสิโลกํ ปชหิสฺสาม น จ โน อุปฺปนฺโน ลาภสกฺการสิโลโก จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสตีติ ฯ เอวญฺหิ โว อานนฺท สิกฺขิตพฺพนฺติ ฯ ทสมํ ฯ ตติยวคฺโค ตติโย ฯ ตสฺส อุทฺทานํ มาตุคาโม จ กลฺยาณี ปุตฺโต จ เอกธีตุยา สมณพฺราหฺมณา ตีณิ ฉวิ รชฺชุ จ ภิกฺขุนาติ ฯ -------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑๐. ภิกขุสูตร ว่าด้วยภิกษุ
พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ... “ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวว่าลาภสักการะและความสรรเสริญเป็นอันตรายแม้แก่ภิกษุผู้เป็นอรหันตขีณาสพ เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้ ท่านพระอานนท์ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ลาภสักการะและความสรรเสริญเป็นอันตรายแก่ภิกษุขีณาสพประเภทไหน’
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๖ หน้า : ๒๘๑}
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค [๖. ลาภสักการสังยุต] ๓. ตติยวรรค ๑๐. ภิกขุสูตร ‘อานนท์ เราไม่กล่าวว่าลาภสักการะและความสรรเสริญ เป็นอันตรายแก่เจโตวิมุตติอันไม่กำเริบของภิกษุขีณาสพนั้น แต่เรากล่าวว่าลาภสักการะและความสรรเสริญเป็นอันตรายแก่ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันที่ภิกษุขีณาสพผู้ไม่ประมาทมีความเพียรเครื่องเผากิเลส มีใจเด็ดเดี่ยวอยู่นั้น บรรลุแล้ว อานนท์ ลาภสักการะและความสรรเสริญเป็นสิ่งทารุณ เผ็ดร้อน หยาบคายเป็นอันตรายต่อการบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะ ซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอย่างนี้เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลายจักละลาภสักการะและความสรรเสริญที่เกิดขึ้น ลาภสักการะและความสรรเสริญที่เกิดขึ้นแล้ว จักไม่ครอบงำจิตของเราทั้งหลายตั้งอยู่’ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้” ภิกขุสูตรที่ ๑๐ จบ ตติยวรรค จบ รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. มาตุคามสูตร ๒. กัลยาณิสูตร ๓. เอกปุตตกสูตร ๔. เอกธีตุสูตร ๕. สมณพราหมณสูตร ๖. ทุติยสมณพราหมณสูตร ๗. ตติยสมณพราหมณสูตร ๘. ฉวิสูตร ๙. รัชชุสูตร ๑๐. ภิกขุสูตร
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๖ หน้า : ๒๘๒}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาภิกขุสูตรที่ ๑๐
พึงทราบวินิจฉัยในภิกขุสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้.
บทว่า ทิฏฺธมฺมสุขวิหารา คือ อยู่เป็นสุขด้วยผลสมาบัติ.
บทว่า เตสาหมสฺส ตัดบทว่า เตสํ อหํ อสฺส.
ก็เพราะพระขีณาสพมีลาภถึงพร้อมด้วยบุญ รับข้าวยาคูและของขบเคี้ยวเป็นต้น เมื่อทำอนุโมทนาแสดงธรรมแก้ปัญหาแก่ชนผู้มาแล้วและมาแล้ว ย่อมไม่ได้โอกาสเพื่อจะนั่งแนบแน่นถึงผลสมาบัติ ท่านหมายถึงข้อนั้น จึงกล่าวด้วยประการฉะนี้.
จบอรรถกถาภิกขุสูตรที่ ๑๐ จบตติยวรรคที่ ๓ -----------------------------------------------------
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. มาตุคามสูตร
๒. ชนปทกัลยาณีสูตร
๓. ปุตตสูตร
๔. เอกธีตุสูตร
๕. สมณพราหมณสูตรที่ ๑
๖. สมณพราหมณสูตรที่ ๒
๗. สมณพราหมณสูตรที่ ๓
๘. ฉวิสูตร
๙. รัชชุสูตร
๑๐. ภิกขุสูตร ฯ -----------------------------------------------------