๑. เทสนาสูตร

สาวตฺถี ฯ วลาหกกายิเก เทเว โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ ตํ สุณาถ ฯเปฯ กตเม จ ภิกฺขเว วลาหกกายิกา เทวา ฯ สนฺติ ภิกฺขเว สีตวลาหกา เทวา สนฺติ ภิกฺขเว อุณฺหวลาหกา เทวา สนฺติ ภิกฺขเว อพฺภวลาหกา เทวา สนฺติ ภิกฺขเว วาตวลาหกา เทวา สนฺติ ภิกฺขเว วสฺสวลาหกา เทวา ฯ อิเม วุจฺจนฺติ ภิกฺขเว วลาหกกายิกา เทวาติ ฯ

พระนครสาวัตถี. พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงพวกเทวดาซึ่งนับเนื่องในหมู่วลาหกแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ฯลฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย พวกเทวดาซึ่งนับเนื่องในหมู่วลาหกเป็นไฉน? พวกเทวดาที่เป็นสีตวลาหกก็มี ที่เป็นอุณหวลาหกก็มีที่เป็นอัพภวลาหกก็มี ที่เป็นวาตวลาหกก็มี ที่เป็นวัสสวลาหกก็มี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย พวกนี้เราเรียกว่า พวกเทวดาซึ่งนับเนื่องในหมู่วลาหก. จบ สูตรที่ ๑.

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงเทพพวกวลาหกแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง ฯลฯ เทพพวกวลาหก เป็นอย่างไร คือ เทพทั้งหลายที่เป็นสีตวลาหกก็มี ที่เป็นอุณหวลาหกก็มี ที่เป็นอัพภ-วลาหกก็มี ที่เป็นวาตวลาหกก็มี ที่เป็นวัสสวลาหกก็มี ภิกษุทั้งหลาย เหล่านี้เราเรียกว่า เทพพวกวลาหก”เทสนาสูตรที่ ๑ จบ

พึงทราบวินิจฉัยในวลาหกสังยุต ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า วลาหกกายิกา ได้แก่ เทวดาที่ล่องลอยไปในอากาศซึ่งเกิดขึ้นในหมู่เทพนามว่า พลาหกะ.

บทว่า สีตวลาหกา ได้แก่ เทวดาพลาหก (เทวาก้อนเมฆ) ที่ทำให้เกิดความเย็น.

แม้ในบทที่เหลือก็มีนัย (ความหมาย) อย่างเดียวกันนี้แล.

จบอรรถกถาเทสนาสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------