๑๒. สหายสูตร

เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ อถ โข เทฺว ภิกฺขู สหายกา อายสฺมโต มหากปฺปินสฺส สทฺธิวิหาริโน เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา ฯ

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้- สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุผู้เป็นเพื่อนกัน๒ รูป ซึ่งเป็นสัทธิวิหาริกของท่านพระมหากัปปินะ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯ

อทฺทสา โข ภควา เต ภิกฺขู ทูรโตว อาคจฺฉนฺเต ทิสฺวาน ภิกฺขู อามนฺเตสิ ปสฺสถ โน ตุเมฺห ภิกฺขเว เอเต เทฺว ภิกฺขู สหายเก อาคจฺฉนฺเต มหากปฺปินสฺส สทฺธิวิหาริโนติ ฯ เอวํ ภนฺเต ฯ เอเต โข ภิกฺขเว ภิกฺขู มหิทฺธิกา มหานุภาวา น จ สา สมาปตฺติ สุลภรูปา ยา เตหิ ภิกฺขูหิ อสมาปนฺนปุพฺพา ยสฺส จตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตีติ ฯ

พระผู้มีพระภาคได้ทอดพระเนตรเห็นเธอทั้ง ๒ มาอยู่แต่ไกลจึงตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสถามว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย พวกเธอเห็นภิกษุสหาย ๒ รูปผู้เป็นสัทธิวิหาริกของมหากัปปินะกำลังมาอยู่นั่นหรือไม่ ฯ ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า เห็น พระเจ้าข้า ฯ พ. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ ๒ รูปนั่นแล มีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแต่ไม่ได้สมาบัติที่เธอไม่เคยเข้าง่ายนัก เธอทั้ง ๒ กระทำให้แจ้งซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยม ซึ่งกุลบุตรทั้งหลายออกบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการนั้น ด้วยปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ฯ

อิทมโวจ ภควา อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา สหายา วติเม ภิกฺขู จิรรตฺตํ สเมนิกา สเมติ เนสํ สทฺธมฺโม ธมฺเม พุทฺธปฺปเวทิเต สุวินีตา กปฺปิเนน ธมฺเม อริยปฺปเวทิเต ธาเรนฺติ อนฺติมํ เทหํ เชตฺวา มารํ สวาหนนฺติ ฯ ทฺวาทสมํ ฯ ภิกฺขุสํยุตฺตํ นวมํ สมตฺตํ ฯ ตสฺสุทฺทานํ โกลิโต อุปติสฺโส จ ฆโฏ จาปิ ปวุจฺจติ นโว สุชาโต ภทฺที จ วิสาขนนฺโท ติสฺโส จ เถรนาโม จ กปฺปิโน สหาเยน จ ทฺวาทสาติ ฯ นิทานวคฺคสฺส สํยุตฺตโก ตสฺส อุทฺทานํ อภิสมยธาตุสํยุตฺตํ อนมตคฺเคน กสฺสปํ สกฺการราหุลลกฺขโณ- ปมฺมภิกฺขุโน นิทาโน ทุติโย เตน ปวุจฺจตีติ ฯ นิทานวคฺคสํยุตฺตํ สมตฺตํ ฯ

พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดา ครั้นได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้ แล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปว่า ภิกษุเหล่านี้เป็นสหายกัน เป็นผู้มีความรู้คู่เคียงกันมาตลอด กาลนาน สัทธรรมของเธอเหล่านั้นย่อมเทียบเคียงได้ในธรรม ที่พระพุทธเจ้าประกาศแล้ว เธออันกัปปินะแนะนำดีแล้วใน ธรรมที่พระอริยเจ้าประกาศแล้ว เธอทั้งสองชำนะมารพร้อม ทั้งพาหนะได้แล้ว ย่อมทรงไว้ซึ่งอัตภาพมีในที่สุด ดังนี้ ฯ จบสูตรที่ ๑๒ จบภิกขุสังยุตต์ที่ ๙ -----------------------------------------------------รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. โกลิตสูตร ๒. อุปติสสสูตร ๓. ฆฏสูตร ๔. นวสูตร ๕. สุชาตสูตร ๖. ภัททีสูตร ๗. วิสาขสูตร ๘. นันทสูตร ๙. ติสสสูตร ๑๐. เถรนามสูตร ๑๑. กัปปินสูตร ๑๒. สหาย สูตร ฯ -----------------------------------------------------รวมสังยุตต์ที่มีในภาคนี้ คือ ๑. อภิสมยสังยุตต์ ๒. ธาตุสังยุตต์ ๓. อนมตัคคสังยุตต์ ๔. กัสสปสังยุตต์ ๕. ลาภสักการสังยุตต์ ๖. ราหุลสังยุตต์ ๗. ลักขณสังยุตต์ ๘. โอปัมมสังยุตต์ ๙. ภิกขุสังยุตต์ ฯ จบนิทานวรรคสังยุตต์ -----------------------------------------------------

ในสหายกสูตรที่ ๑๒ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า จิรรตฺตํ สเมนิกา ได้แก่ เป็นผู้มีลัทธิตั้งอยู่เสมอกัน คู่เคียงกันแม้ตลอดกาลนาน.

ได้ยินว่า บรรพชิตเหล่านั้นได้เที่ยวไปร่วมกันตลอดห้าร้อยชาติ.

บทว่า สเมติ เนสํ สทฺธมฺโม ความว่า บัดนี้ ศาสนธรรมนี้ของบรรพชิตเหล่านั้น เทียบเท่ากันเสมอกัน.

บทว่า ธมฺเม พุทฺธปฺปเวทิเต ความว่า ในธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงประกาศแล้ว. อธิบายว่า ศาสนธรรมย่อมงามด้วยธรรมนั้น.

บทว่า สุวินีตา กปฺปิเนน ความว่า พระอุปัชฌาย์ของตนแนะนำด้วยดีในธรรมที่พระอริยเจ้าประกาศแล้ว.

คำที่เหลือในทุกๆ บทง่ายทั้งนั้นแล.

จบอรรถกถาสหายสูตรที่ ๑๒ จบอรรถกถาภิกขุสังยุต จบอรรถกถาสังยุตตนิกาย นิทานวรรค -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. โกลิตสูตร

๒. อุปติสสสูตร

๓. ฆฏสูตร

๔. นวสูตร

๕. สุชาตสูตร

๖. ภัททีสูตร [ภัททิยสูตร]

๗. วิสาขสูตร

๘. นันทสูตร

๙. ติสสสูตร

๑๐. เถรนามสูตร

๑๑. กัปปินสูตร

๑๒. สหายสูตร ฯ -----------------------------------------------------