ธัมมตัณหา อัพยากตาติกถา
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติกถา
๑๕๓๔ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ อามนฺตา ฯ วิปากาพฺยากตา กิริยาพฺยากตา รูปํ นิพฺพานํ จกฺขายตนํ ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพายตนนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๕๓๕ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ อามนฺตา ฯ สทฺทตณฺหา ฯเปฯ คนฺธตณฺหา รสตณฺหา ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๕๓๖รูปตณฺหา อกุสลาติ ฯ อามนฺตา ฯ ธมฺมตณฺหา อกุสลาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สทฺทตณฺหา ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพตณฺหา อกุสลาติ ฯ อามนฺตา ฯ ธมฺมตณฺหา อกุสลาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๕๓๗ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ ตณฺหา อกุสลา วุตฺตา ภควตาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ ตณฺหา อกุสลา วุตฺตา ภควตา โน วต เร วตฺตพฺเพ ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ
๑๕๓๘ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ โลโภ อกุสโล วุตฺโต ภควตา ธมฺมตณฺหา โลโภติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ โลโภ อกุสโล วุตฺโต ภควตา ธมฺมตณฺหา โลโภ โน วต เร วตฺตพฺเพ ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ
๑๕๓๙ธมฺมตณฺหา โลโภ อพฺยากโตติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปตณฺหา โลโภ อพฺยากโตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ธมฺมตณฺหา โลโภ อพฺยากโตติ ฯ อามนฺตา ฯ สทฺทตณฺหา ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพตณฺหา โลโภ อพฺยากโตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๕๔๐รูปตณฺหา โลโภ อกุสโลติ ฯ อามนฺตา ฯ ธมฺมตณฺหา โลโภ อกุสโลติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สทฺทตณฺหา ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพตณฺหา โลโภ อกุสโลติ ฯ อามนฺตา ฯ ธมฺมตณฺหา โลโภ อกุสโลติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๕๔๑ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา ยายํ ตณฺหา โปโนพฺภวิกา นนฺทิราคสหคตา ตตฺรตตฺราภินนฺทินี เสยฺยถีทํ กามตณฺหา ภวตณฺหา วิภวตณฺหาติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ น วตฺตพฺพํ ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ
๑๕๔๒น วตฺตพฺพํ ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ สา ธมฺมตณฺหาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ สา ธมฺมตณฺหา เตน วต เร วตฺตพฺเพ ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติ ฯ ธมฺมตณฺหา อพฺยากตาติกถา ฯ -----------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องของฉบับหนึ่งอยู่ในอีกฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๓. เตรสมวรรค] ๙. ธัมมตัณหาอัพยากตาติกถา (๑๓๔) ๙. ธัมมตัณหาอัพยากตาติกถา (๑๓๔) ว่าด้วยธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤต
สก. ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ใช่ สก. ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตฝ่ายวิบาก เป็นอัพยากฤตฝ่ายกิริยา เป็นรูปเป็นนิพพาน เป็นจักขายตนะ ฯลฯ เป็นโผฏฐัพพายตนะใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ใช่ สก. รูปตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ใช่ สก. สัททตัณหา ฯลฯ คันธตัณหา ฯลฯ รสตัณหา ฯลฯ โผฏฐัพพตัณหา เป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. รูปตัณหาเป็นอกุศลใช่ไหม ปร. ใช่ @เชิงอรรถ : @ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายปุพพเสลิยะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๖๗๖/๒๗๒) @ เพราะมีความเห็นว่า ตัณหาที่มีความยินดีในกุศลธรรมและในโลกุตตรธรรม เรียกว่าธัมมตัณหา@ธัมมตัณหานี้จัดเป็นอัพยากฤต ซึ่งต่างกับความเห็นของสกวาทีที่เห็นว่า ความยินดีในกุศลธรรมและ@ในโลกุตตรธรรมไม่จัดเป็นตัณหา แต่จัดเป็นฉันทะ ดังนั้น จึงนับเข้าในกุศลเท่านั้น@(อภิ.ปญฺจ.อ. ๖๗๖-๖๘๐/๒๗๒)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๗๒๖}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๓. เตรสมวรรค] ๙. ธัมมตัณหาอัพยากตาติกถา (๑๓๔) สก. ธัมมตัณหาเป็นอกุศลใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. สัททตัณหา ฯลฯ โผฏฐัพพตัณหา เป็นอกุศลใช่ไหม ปร. ใช่ สก. ธัมมตัณหาเป็นอกุศลใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ใช่ สก. ตัณหาพระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นอกุศลมิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากตัณหา พระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นอกุศล ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า“ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤต” สก. ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ใช่ สก. โลภะพระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นอกุศล ธัมมตัณหาเป็นโลภะมิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากโลภะ พระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นอกุศล ธัมมตัณหาเป็นโลภะท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤต”
สก. โลภะคือธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ใช่ สก. โลภะคือรูปตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๗๒๗}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๓. เตรสมวรรค] ๙. ธัมมตัณหาอัพยากตาติกถา (๑๓๔) สก. โลภะคือธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ใช่ สก. โลภะคือสัททตัณหา ฯลฯ โลภะคือโผฏฐัพพตัณหา เป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. โลภะคือรูปตัณหาเป็นอกุศลใช่ไหม ปร. ใช่ สก. โลภะคือธัมมตัณหาเป็นอกุศลใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. โลภะคือสัททตัณหา ฯลฯ โลภะคือโผฏฐัพพตัณหา เป็นอกุศลใช่ไหม ปร. ใช่ สก. โลภะคือธัมมตัณหาเป็นอกุศลใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤตใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ตัณหาอันทำให้เกิดอีก ประกอบด้วยความเพลิดเพลินและความกำหนัด มีปกติให้เพลิดเพลินในอารมณ์นั้นๆ คือกามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา” มีอยู่จริงมิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. ดังนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤต”
ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤต” ใช่ไหม สก. ใช่ @เชิงอรรถ : @ ดูเทียบ วิ.ม. (แปล) ๔/๑๔/๒๑, ที.ม. (แปล) ๑๐/๔๐๐/๓๒๙-๓๓๑
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๗๒๘}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๓. เตรสมวรรค] ๑๐. ธัมมตัณหานทุกขสมุทโยติกถา (๑๓๕) ปร. ตัณหานั้นเป็นธัมมตัณหามิใช่หรือ สก. ใช่ ปร. หากตัณหานั้นเป็นธัมมตัณหา ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “ธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤต” ธัมมตัณหาอัพยากตาติกถา จบ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาธัมมตัณหา อัพยากตาติกถา ว่าด้วยธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤต
บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องธัมมตัณหาเป็นอัพยากฤต.
ในปัญหาเหล่านั้น บรรดาตัณหาทั้ง ๖ เหล่านี้ คือรูปตัณหา ฯลฯ ธัมมตัณหา ตัณหาอันเป็นข้อสุดท้ายแห่งตัณหาทั้งหมดนี้ ท่านเรียกว่าธัมมตัณหา เหตุใด เพราะเหตุนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายปุพพเสลิยะทั้งหลายว่า ธัมมตัณหาพึงเป็นอัพยากฤต ดังนี้ คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.
เนื้อความปัญหาที่เหลือทั้งหลายพึงทราบตามพระบาลี.
ตัณหาแม้ทั้ง ๖ ท่านแสดงย่อไว้เป็น ๓ ประเภท มีกามตัณหาเป็นต้น. ตัณหาที่เป็นไปในอารมณ์ทั้ง ๖ แม้มีรูปเป็นต้นด้วยสามารถแห่งความยินดีในกาม ชื่อว่ากามตัณหา. ตัณหาที่เกิดพร้อมกับสัสสตทิฏฐิในความเห็นว่า "อัตตาและโลกจักมี" ดังนี้ชื่อว่าภวตัณหา. ตัณหาที่เกิดพร้อมกับอุจเฉททิฏฐิในความเห็นว่า อัตตาและโลกจักไม่มี ดังนี้ชื่อว่าวิภวตัณหา.
บทว่า มันเป็นตัณหาในธรรมมิใช่หรือ นี้ย่อมแสดงถึงความเป็นไปของตัณหาโดยปรารภธัมมารมณ์ มิใช่แสดงถึงความที่ธัมมตัณหานั้นเป็นอัพยากฤต เพราะฉะนั้น คำนี้จึงมิใช่ข้ออ้างว่า ตัณหาเป็นอัพยากฤต ดังนี้แล.
อรรถกถาธัมมตัณหาอัพยากตาติกถา จบ. -----------------------------------------------------