อวิวิตตกถา

ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ ธมฺเมหิ อวิวิตฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ ผสฺเสหิ ฯเปฯ เตธาตุกาหิ เวทนาหิ สญฺญาหิ เจตนาหิ จิตฺเตหิ สทฺธาหิ วิริเยหิ สตีหิ สมาธีหิ เตธาตุกาหิ ปญฺญาหิ อวิวิตฺโตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ ธมฺเมหิ อวิวิตฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ ยสฺมึ ขเณ ปุถุชฺชโน จีวรํ เทติ ตสฺมึ ขเณ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ฯเปฯ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ยสฺมึ ขเณ ปุถุชฺชโน ปิณฺฑปาตํ เทติ ฯเปฯ เสนาสนํ เทติ ฯเปฯ คิลานปจฺจยเภสชฺช- ปริกฺขารํ เทติ ตสฺมึ ขเณ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที ปุถุชนไม่สงัดแล้วจากธรรมมีธาตุ ๓ หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. ปุถุชนไม่สงัดแล้วจากผัสสะมีธาตุ ๓ ฯลฯ จากเวทนา จากสัญญาจากเจตนา จากจิต จากศรัทธา จากวิริยะ จากสติ จากสมาธิ จากปัญญามีธาตุ ๓ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. ปุถุชนไม่สงัดแล้วจากธรรมมีธาตุ ๓ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ในขณะใดปุถุชนให้จีวร ในขณะนั้นก็เข้าถึงปฐมฌานอยู่ ฯลฯ เข้าถึงอากาสานัญจายตนสมาบัติอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. ในขณะใดปุถุชนให้บิณฑบาต ฯลฯ ให้เสนาสนะ ฯลฯ ให้คิลาน-ปัจจยเภสัชชบริขาร ในขณะนั้นก็เข้าถึงจตุตถฌานอยู่ ก็เข้าถึง เนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

น วตฺตพฺพํ ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ ธมฺเมหิ อวิวิตฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ ปุถุชฺชนสฺส รูปธาตุอรูปธาตูปคํ กมฺมํ ปริญฺญาตนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เตน หิ ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ ธมฺเมหิ อวิวิตฺโตติ ฯ อวิวิตฺตกถา ฯ ----------

ป. ไม่พึงกล่าวว่า ปุถุชนไม่สงัดแล้วจากธรรมมีธาตุ ๓ หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. กรรมอันจะให้เข้าถึงรูปธาตุ และอรูปธาตุ อันปุถุชนกำหนดรู้แล้ว หรือ? ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ป. ถ้าอย่างนั้น ปุถุชนก็ไม่สงัดแล้วจากธรรมมีธาตุ ๓ น่ะสิอวิวิตตกถา จบ -----------------------------------------------------

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “ปุถุชนไม่สงัดจากกรรมที่เป็นไปในธาตุ ๓”ใช่ไหม สก. ใช่ ปร. ปุถุชนกำหนดรู้กรรมที่ให้เข้าถึงรูปธาตุและอรูปธาตุได้ใช่ไหม สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ปร. ดังนั้น ปุถุชนจึงไม่สงัดจากกรรมที่เป็นไปในธาตุ ๓อวิวิตตกถา จบ

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องปุถุชนผู้ไม่สงัด.

ในเรื่องนั้น การสันนิษฐาน ในลัทธิของสกวาทีนี้ว่า ธรรมใดเกิดขึ้นเฉพาะหน้า คือเป็นปัจจุบัน แก่บุคคลใด บุคคลนั้นชื่อว่าไม่สงัดจากธรรมนั้น ดังนี้.

ก็ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายอุตตราปถกะบางพวกนั้นนั่นแหละว่า ปุถุชนไม่กำหนดรู้ธรรมอันประกอบด้วยธาตุ ๓ เหตุใด เพราะเหตุนั้น ในขณะเดียวกันนั่นแหละ เขาย่อมไม่สงัดจากธรรมอันประกอบด้วยธาตุ ๓ แม้ทั้งปวง ดังนี้.

คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

คำว่า ไม่สงัดจากผัสสะ ๓ เป็นต้น สกวาทีกล่าวเพื่อแสดงโทษอันเป็นไปในขณะหนึ่งแห่งธรรมทั้งปวงมีผัสสะเป็นต้น.

คำที่เหลือในที่นี้มีอรรถตื้นทั้งนั้นแล.

____________________________

ธาตุ ๓ คือ กามธาตุ รูปธาตุ อรูปธาตุ.

อรรถกถาอวิวิตตกถา จบ. -----------------------------------------------------