สัพพทิสากถา

สพฺพา ทิสา พุทฺธา ติฏฺฐนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ ปุรตฺถิมาย ทิสาย พุทฺโธ ติฏฺฐตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ปุรตฺถิมาย ทิสาย พุทฺโธ ติฏฺฐตีติ ฯ อามนฺตา ฯ กินฺนาโม โส ภควา กึชจฺโจ กึโคตฺโต กินฺนามา ตสฺส ภควโต มาตาปิตโร กินฺนามํ ตสฺส ภควโต สาวกยุคํ โกนาโม ตสฺส ภควโต อุปฏฺฐาโก กีทิสํ จีวรํ ธาเรติ กีทิสํ ปตฺตํ ธาเรติ กตรสฺมึ คาเม วา นิคเม วา นคเร วา รฏฺเฐ วา ชนปเท วาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ทกฺขิณาย ทิสาย ฯเปฯ ปจฺฉิมาย ทิสาย ฯเปฯ อุตฺตราย ทิสาย ฯเปฯ เหฏฺฐิมาย ทิสาย พุทฺโธ ติฏฺฐตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เหฏฺฐิมาย ทิสาย พุทฺโธ ติฏฺฐตีติ ฯ อามนฺตา ฯ กินฺนาโม โส ภควา ฯเปฯ ชนปเท วาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อุปริมาย ทิสาย พุทฺโธ ติฏฺฐตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อุปริมาย ทิสาย พุทฺโธ ติฏฺฐตีติ ฯ อามนฺตา ฯ จาตุมฺมหาราชิเก ติฏฺฐติ ฯเปฯ ตาวตึเส ติฏฺฐติ ยาเม ติฏฺฐติ ตุสิเต ติฏฺฐติ นิมฺมานรติยา ติฏฺฐติ ปรนิมฺมิตวสวตฺติยา ติฏฺฐติ ฯเปฯ พฺรหฺมโลเก ติฏฺฐตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สพฺพทิสากถา ฯ -----------

สกวาที พระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในทิศทั้งปวง หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. พระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในปุรัตถิมทิศ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. พระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในปุรัตถิมทิศ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระผู้มีพระภาคองค์นั้น พระนามว่ากระไร ชาติอะไร โคตรอะไร พระ-มารดา พระบิดา ของพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น มีนามว่ากระไร คู่แห่งสาวกของพระผู้มีพระภาคนั้น มีนามว่ากระไร อุปัฏฐากของพระผู้มีพระ-ภาคพระองค์นั้น มีนามว่ากระไร พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ทรง จีวรเช่นไร ทรงบาตรเช่นไร เสด็จอยู่บ้านไหน หรือในนิคมไหน หรือในนครไหน หรือในรัฐไหน หรือในชนบทไหน? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. พระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในทักษิณทิศ ฯลฯ ในปัจฉิมทิศ ฯลฯ ในอุตตรทิศ ฯลฯ ในเหฏฐิมทิศ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. พระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในเหฏฐิมทิศ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น พระนามว่ากระไร ฯลฯ เสด็จอยู่ในชนบทไหน ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. พระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในอุปริมทิศ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. พระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในอุปริมทิศ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. สถิตอยู่ในชั้นจาตุมหาราชหรือ ฯลฯ สถิตอยู่ในชั้นดาวดึงส์หรือ ฯลฯ สถิตอยู่ในชั้นยามะหรือ สถิตอยู่ในชั้นดุสิตหรือ สถิตอยู่ในชั้น นิมมานรดีหรือ สถิตอยู่ในชั้นปรนิมมิตวสวัตดีหรือ ฯลฯ สถิตอยู่ใน พรหมโลก หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สัพพทิสากถา จบ -----------------------------------------------------

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องพระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในทิศทั้งปวง.

ในปัญหานั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายมหาสังฆิกะทั้งหลายว่า โลกธาตุสันนิวาสโดยรอบ คือในทิศทั้ง ๔ ทั้งในทิศเบื้องต่ำ และในทิศเบื้องบน พระพุทธเจ้าทั้งหลายมีอยู่ในโลกธาตุทั้งสิ้น พระพุทธเจ้าเหล่านั้นสำเร็จการศึกษาที่สมควรแก่พระองค์แล้ว ก็ดำรงอยู่ในทิศทั้งปวง ดังนี้.

คำถามของสกวาที หมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

ถูกถามว่า พระพุทธเจ้าสถิตอยู่ในปุรัตถิมทิศหรือ ปรวาทีตอบปฏิเสธ เพราะหมายเอาพระสักยมุนี. ถูกถามซ้ำอีกก็ตอบรับรอง เพราะหมายเอาพระพุทธเจ้าผู้ดำรงอยู่ในโลกธาตุอื่นด้วยสามารถแห่งลัทธิของตน.

คำว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงพระนามว่ากระไร เป็นต้น สกวาทีกล่าวแล้วเพื่อท้วงว่า ผิว่า ท่านไม่ทราบ ท่านก็ไม่ควรกล่าวถึงพระพุทธเจ้าพระองค์นั้นด้วยสามารถแห่งพระนามเป็นต้น.

บัณฑิตพึงทราบเนื้อความในที่ทั้งปวง โดยอุบายนี้.

อรรถกถาสัพพทิสากถา จบ. -----------------------------------------------------