นวัตตัพพัง สังโฆ ทักขิณัง วิโสเธตีติกถา
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติกถา
๑๗๑๓น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ สงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลีกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ สงฺโฆ อาหุเนยฺโย ฯเปฯ อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ
๑๗๑๔น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตา เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ
๑๗๑๕น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ทานํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ทานํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺติ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ
๑๗๑๖นนุ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส จีวรํ ทตฺวา ฯเปฯ ปิณฺฑปาตํ ทตฺวา ฯเปฯ เสนาสนํ ทตฺวา คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ทตฺวา ขาทนียํ ทตฺวา โภชนียํ ทตฺวา ฯเปฯ ปานียํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ปานียํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺติ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ
๑๗๑๗สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ อามนฺตา ฯ มคฺโค วิโสเธติ ผลํ วิโสเธตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติกถา ฯ ------------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องของฉบับหนึ่งอยู่ในอีกฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๗. สัตตรสมวรรค] ๗. นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังวิโสเธตีติกถา (๑๗๒) ๗. นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังวิโสเธตีติกถา (๑๗๒) ว่าด้วยไม่ควรยอมรับว่าพระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจด
สก. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้” ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ทักษิณา ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลกมิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากพระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย ฯลฯ เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้” สก. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้” ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. อริยบุคคล ๔ คู่ คือ ๘ บุคคล พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นผู้ควร แก่ทักษิณามิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากอริยบุคคล ๔ คู่ คือ ๘ บุคคล พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นผู้ ควรแก่ทักษิณา ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้” สก. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้” ใช่ไหม ปร. ใช่ @เชิงอรรถ : @ ให้หมดจดได้ ในที่นี้หมายถึงทำให้มีผลมาก คือ ทำของที่น้อยให้มีผลมาก ทำของที่มากให้มีผลมากยิ่งขึ้น@(อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๙๓-๗๙๔/๒๙๔) @ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายเวตุลลกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๙๓-๗๙๔/๒๙๔)@ เพราะมีความเห็นว่า มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าสงฆ์ มรรคและผลเหล่านั้น ไม่สามารถทำทักษิณาให้@หมดจดได้ ดังนั้น จึงไม่ควรกล่าวว่า พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๗๙๓-๗๙๔/๒๙๔)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๘๒๘}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๗. สัตตรสมวรรค] ๗. นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังวิโสเธตีติกถา (๑๗๒) สก. บุคคลบางพวกที่ถวายทานแด่พระสงฆ์แล้วให้ทักษิณาบริบูรณ์มีอยู่ มิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากบุคคลบางพวกที่ถวายทานแด่พระสงฆ์แล้วให้ทักษิณาบริบูรณ์มีอยู่ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้” สก. บุคคลบางพวกที่ถวายจีวร ฯลฯ บิณฑบาต ฯลฯ เสนาสนะ ฯลฯ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ฯลฯ ของเคี้ยว ฯลฯ ของบริโภค ฯลฯ น้ำดื่มแด่พระสงฆ์แล้วให้ทักษิณาบริบูรณ์มีอยู่ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. หากบุคคลบางพวกที่ถวายน้ำดื่มแด่พระสงฆ์แล้วให้ทักษิณาบริบูรณ์มีอยู่ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้”
ปร. พระสงฆ์ทำทักษิณาให้หมดจดได้ใช่ไหม สก. ใช่ ปร. มรรคทำทักษิณาให้หมดจดได้ ผลก็ทำทักษิณาให้หมดจดได้ใช่ไหม สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังวิโสเธตีติกถา จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๘๒๙}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถานวัตตัพพังสังโฆ ทักขิณัง วิโสเธตีติกถา ว่าด้วย ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์
บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องไม่พึงกล่าวว่าพระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ คือทำให้มีผลมาก.
ในปัญหานั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายเวตุลลกะนั้นนั่นแหละว่า มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าพระสงฆ์ ก็มรรคและผลเหล่านั้นย่อมไม่อาจเพื่อทำทักษิณาให้บริสุทธิ์ได้ เพราะฉะนั้น จึงไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ ดังนี้.
คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.
คำว่า เป็นผู้ควรของบูชา เป็นต้น สกวาทีกล่าวเพื่อแสดงว่า ถ้าว่า พระสงฆ์ไม่อาจเพื่อให้ทักษิณา คือของทำบุญบริสุทธิ์ไซร้ พระผู้มีพระภาคเจ้าก็คงไม่กล่าวยกย่องพระสงฆ์นั้นอย่างนี้.
คำว่า ให้บริสุทธิ์ ได้แก่ ทำให้มีผลมาก.
จริงอยู่ ทานมีปริมาณน้อยที่เขาถวายแล้วในสงฆ์ ย่อมเป็นทานมีผลมาก ทานที่มีปริมาณมากที่เขาถวายแล้วในสงฆ์ก็ย่อมมีผลมากกว่า.
คำว่า เป็นผู้ควรของทำบุญ (ทกฺขิเณยฺโย) ได้แก่ ผู้ควรแก่ทักษิณา คือสมควรแก่ทานที่เขาให้ด้วยความเคารพ. อธิบายว่า ผู้สามารถเพื่อทำทักษิณานั้นให้บริสุทธิ์.
คำว่า ชื่นชมบุญ คือ ทักษิณา ได้แก่ให้บุญคือทักษิณานั้นถึงพร้อม. อธิบายว่า ย่อมให้บรรลุผลอันใหญ่ ด้วยทักษิณาแม้มีปริมาณน้อย.
คำที่เหลือในที่นี้มีนัยตามที่กล่าวแล้วนั่นแล.
อรรถกถานวัตตัพพังสังโฆทักขิณังวิโสเธตีติกถา จบ. -----------------------------------------------------