กรุณากถา
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๗ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๔ กถาวัตถุปกรณ์ กรุณากถา
๑๗๔๐สกวาที กรุณา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มี หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. เมตตา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ไม่มี หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. กรุณา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. มุทิตา ฯลฯ อุเบกขา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ไม่มี หรือ?@ อํ. ติกฺก. ข้อ ๕๖๕ หน้า ๓๕๖ ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
๑๗๔๑ส. เมตตา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า มีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. กรุณา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า มีอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. มุทิตา ฯลฯ อุเบกขา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า มีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. กรุณา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า มีอยู่ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
๑๗๔๒ส. กรุณา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ไม่มีหรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระผู้มีพระภาค มิใช่ประกอบด้วยพระกรุณา หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. พระผู้มีพระภาคทรงประกอบด้วยพระกรุณา ทรงเกื้อกูลโลก ทรงอนุเคราะห์โลก ทรงประพฤติประโยชน์แก่โลก มิใช่หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคทรงประกอบด้วยพระกรุณา ทรงเกื้อกูลโลก ทรงอนุเคราะห์โลก ทรงประพฤติประโยชน์แก่โลก ก็ต้องไม่กล่าวว่า กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มี
๑๗๔๓ส. กรุณา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มี หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระผู้มีพระภาค ทรงเข้ามหากรุณาสมาบัติแล้ว มิใช่หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงเข้ามหากรุณาสมาบัติแล้ว ก็ต้องไม่กล่าวว่า กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ไม่มี
๑๗๔๔ป. กรุณา ของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า มีอยู่ หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. พระผู้มีพระภาคมีราคะ หรือ? ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ป. ถ้าอย่างนั้น กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าก็ไม่มี น่ะสิกรุณากถา จบ -----------------------------------------------------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องของฉบับหนึ่งอยู่ในอีกฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๘. อัฏฐารสมวรรค] ๓. กรุณากถา (๑๗๙) ๓. กรุณากถา (๑๗๙) ว่าด้วยกรุณา
สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม ปร. ใช่ สก. เมตตาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม ปร. ใช่ สก. มุทิตา ฯลฯ อุเบกขาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. เมตตาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. มุทิตา ฯลฯ อุเบกขาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ @เชิงอรรถ : @ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอุตตราปถกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๐๗-๘๐๘/๒๙๘-๒๙๙)@ เพราะมีความเห็นว่า สัตว์ผู้มีราคะแสดงความกรุณาต่อผู้ที่ตนรักใคร่เอ็นดูออกมาด้วยอำนาจราคะ@จึงเข้าใจว่า ราคะนั้นแหละคือกรุณา พระผู้มีพระภาคไม่มีราคะเช่นนั้น จึงชื่อว่าไม่มีกรุณา@(อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๐๗-๘๐๘/๒๙๘-๒๙๙)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๘๔๓}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๑๘. อัฏฐารสมวรรค] ๓. กรุณากถา (๑๗๙) สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระผู้มีพระภาคไม่ใช่ผู้ประกอบด้วยกรุณาใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. พระผู้มีพระภาคทรงประกอบด้วยกรุณา ทรงเกื้อกูลชาวโลก ทรง อนุเคราะห์ชาวโลก ทรงประพฤติประโยชน์แก่ชาวโลกมิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากพระผู้มีพระภาคทรงประกอบด้วยกรุณา ทรงเกื้อกูลชาวโลก ทรงอนุเคราะห์ชาวโลก ทรงประพฤติประโยชน์แก่ชาวโลก ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า“กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มี” ฯลฯ สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระผู้มีพระภาคทรงเข้ามหากรุณาสมาบัติมิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากพระผู้มีพระภาคทรงเข้ามหากรุณาสมาบัติ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า“กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มี”
ปร. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม สก. ใช่ ปร. พระผู้มีพระภาคยังทรงมีราคะใช่ไหม สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ปร. ดังนั้น กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าจึงไม่มี กรุณากถา จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๘๔๔}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถากรุณากถา ว่าด้วยความกรุณา
บัดนี้ ชื่อว่า เรื่องความกรุณา.
ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายอุตตราปถกะทั้งหลายว่า ธรรมดาว่าความกรุณาก็คือราคะนั่นแหละ ราคะนั้นย่อมไม่มีแก่พระผู้มีพระภาคเจ้า เพราะฉะนั้น ความกรุณาของพระพุทธเจ้าไม่มี เพราะเห็นความเป็นไปแห่งธรรมมีราคะทั้งหลายซึ่งเป็นกรุณาปฏิรูป ด้วยอำนาจแห่งความยินดีอันเป็นพืชแห่งวัตถุทั้งหลายอันน่ารักใคร่ ดังนี้.
คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.
ลำดับนั้น สกวาทีจึงกล่าวคำว่า เมตตาของพระผู้มีพระภาคเจ้าไม่มีหรือ เป็นต้น เพื่อท้วงด้วยคำว่า ความกรุณานั้นมีชาติเสมอกับธรรมทั้งหลายมีเมตตาเป็นต้นเพราะความเป็นธรรมมิใช่กิเลส เพราะความมีสัตว์เป็นอารมณ์ เพราะความเป็นเจโตวิมุติและเพราะความเป็นธรรมมีอานิสงส์ ๑๑ ประการ เพราะฉะนั้นถ้าความกรุณาของพระผู้มีพระภาคเจ้าไม่มีไซร้ ธรรมทั้งหลายแม้มีเมตตาเป็นต้นก็ไม่พึงมีแก่พระพุทธเจ้า ดังนี้.
ในปัญหาว่า กรุณาของพระผู้มีพระภาคเจ้าไม่มีหรือ ปรวาทีเมื่อไม่เห็นโวหารเช่นนั้น จึงตอบปฏิเสธ.
คำที่เหลือในที่นี้มีอรรถตื้นทั้งนั้น ดังนี้แล.
อรรถกถากรุณากถา จบ. -----------------------------------------------------