สัมปยุตตกถา
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
สมฺปยุตฺตกถา
๑๑๓๔นตฺถิ เกจิ ธมฺมา เกหิจิ ธมฺเมหิ สมฺปยุตฺตาติ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ ธมฺมา เกหิจิ ธมฺเมหิ สหคตา สหชาตา สํสฏฺฐา เอกุปฺปาทา เอกนิโรธา เอกวตฺถุกา เอการมฺมณาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ ธมฺมา เกหิจิ ธมฺเมหิ สหคตา สหชาตา สํสฏฺฐา เอกุปฺปาทา เอกนิโรธา เอกวตฺถุกา เอการมฺมณา โน วต เร วตฺตพฺเพ นตฺถิ เกจิ ธมฺมา เกหิจิ ธมฺเมหิ สมฺปยุตฺตาติ ฯ
๑๑๓๕เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺเธน สหชาโตติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺเธน สหชาโต เตน วต เร วตฺตพฺเพ เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺเธน สมฺปยุตฺโตติ ฯ เวทนากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺเธน วิญฺญาณกฺขนฺเธน สหชาโตติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ เวทนากฺขนฺโธ วิญฺญาณกฺขนฺเธน สหชาโต เตน วต เร วตฺตพฺเพ เวทนากฺขนฺโธ วิญฺญาณกฺขนฺเธน สมฺปยุตฺโตติ ฯ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ วิญฺญาณกฺขนฺโธ เวทนากฺขนฺเธน สญฺญากฺขนฺเธน สงฺขารกฺขนฺเธน สหชาโตติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ วิญฺญาณกฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺเธน สหชาโต เตน วต เร วตฺตพฺเพ วิญฺญาณกฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺเธน สมฺปยุตฺโตติ ฯ ยถา ติลมฺหิ เตลํ อนุคตํ อนุปวิฏฺฐํ อุจฺฉุมฺหิ รโส อนุคโต อนุปวิฏฺโฐ เอวเมว เต ธมฺมา เตหิ ธมฺเมหิ อนุคตา อนุปวิฏฺฐาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สมฺปยุตฺตกถา ฯ --------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องของฉบับหนึ่งอยู่ในอีกฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๗. สัตตมวรรค] ๒. สัมปยุตตกถา (๖๔) ๒. สัมปยุตตกถา (๖๔) ว่าด้วยสัมปยุตตธรรม
สก. สภาวธรรมบางเหล่าที่สัมปยุตด้วยสภาวธรรมบางเหล่าไม่มี ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. สภาวธรรมบางเหล่าที่สหรคต เกิดร่วม ระคน เกิดพร้อมกัน ดับพร้อมกัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับสภาวธรรมบางเหล่ามีอยู่มิใช่หรือ ปร. ใช่ สก. หากสภาวธรรมบางเหล่าที่สหรคต เกิดร่วม ระคน เกิดพร้อมกัน ดับพร้อมกัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับสภาวธรรมบางเหล่ามีอยู่ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “สภาวธรรมบางเหล่าที่สัมปยุตด้วยสภาวธรรมบางเหล่าไม่มี” สก. เวทนาขันธ์เกิดร่วมกับสัญญาขันธ์ได้ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. หากเวทนาขันธ์เกิดร่วมกับสัญญาขันธ์ได้ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า“เวทนาขันธ์สัมปยุตด้วยสัญญาขันธ์” สก. เวทนาขันธ์เกิดร่วมกับสังขารขันธ์(และ)วิญญาณขันธ์ได้ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. หากเวทนาขันธ์เกิดร่วมกับวิญญาณขันธ์ได้ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า“เวทนาขันธ์สัมปยุตด้วยวิญญาณขันธ์” @เชิงอรรถ : @ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายราชคิริกะและนิกายสิทธัตถิกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๗๓/๒๒๒)@ เพราะมีความเห็นว่า เวทนาสัมปยุตด้วยนามธรรมไม่ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๗๓/๒๒๒)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๕๐๔}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๗. สัตตมวรรค] ๓. เจตสิกกถา (๖๕) สก. สัญญาขันธ์ ฯลฯ สังขารขันธ์ ฯลฯ วิญญาณขันธ์ เกิดร่วมกับเวทนาขันธ์ฯลฯ สัญญาขันธ์ ฯลฯ สังขารขันธ์ได้ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. หากวิญญาณขันธ์เกิดร่วมกับสังขารขันธ์ได้ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า“วิญญาณขันธ์สัมปยุตด้วยสังขารขันธ์”
ปร. สภาวธรรมเหล่านั้นแทรกซึมอยู่กับสภาวธรรมเหล่านั้น เหมือนน้ำมันซึมซับอยู่ในเมล็ดงา น้ำอ้อยซึมซับอยู่ในต้นอ้อยใช่ไหม สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สัมปยุตตกถา จบ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาสัมปยุตตกถา ว่าด้วยสัมปยุตตธรรม
บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องสัมปยุตตธรรม คือประกอบทั่วพร้อมโดยอาการ ๔ มีเอกุปปาทตาเป็นต้น.
ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายราชคิริกะ และสิทธัตถิกะทั้งหลายว่า ธรรมทั้งหลายมีเวทนาเป็นต้น ไม่เข้าไปตามแล้ว คือไม่เกิดร่วมในสัญญาเป็นต้นเหมือนน้ำมันซับอยู่ซึมอยู่ในงา เพราะธรรมไรๆ ไม่สัมปยุตกับธรรมไรๆ ครั้นเมื่อความเป็นเช่นนี้มีอยู่ คำว่า สัมปยุตแล้วด้วยญาณเป็นต้นนี้ก็หาประโยชน์มิได้ ดังนี้. คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น เพื่อแสดงสัมปยุตตธรรมด้วยอรรถอัน ๑ ที่สัมปยุตกันได้นั่นแหละ คำตอบรับรองเป็นของปรวาทีด้วยสามารถแห่งลัทธิของตน.
คำที่เหลือในที่นี้มีอรรถง่ายทั้งนั้น เพราะมีนัยเหมือนกับที่กล่าวไว้แล้วในหนหลังนั่นแหละ.
อนึ่ง อุปมาปัญหาใดว่า น้ำมันซับอยู่ซึมอยู่ในงา เป็นต้นที่ปรวาทีนำมาแล้ว อุปมาปัญหานั้นไม่มีความกำหนดความต่างกันจากลักษณะของงาและน้ำมัน เหมือนเวทนาและสัญญา.
จริงอยู่ คำว่า งาจะเป็นเมล็ดงาหรือเปลือกงาแม้ทั้งปวง สักว่าเป็นโวหาร ด้วยเหตุนั้นนั่นแหละ บุคคลทั้งหลายทำให้งาเกิดแล้ว ก็ถือเอาด้วยโวหารนั้นนั่นแหละ. ชื่อว่างา ย่อมไม่ปรากฏโดยสัณฐานตั้งแต่ต้น เหตุใด เพราะเหตุนั้น อุปมาปัญหานี้ก็เช่นกับไม่นำมานั่นแหละ ดังนี้แล.
อรรถกถาสัมปยุตตกถา จบ. -----------------------------------------------------