ราคปฏิรูปกาทิกถา

อตฺถิ นราโค ราคปฏิรูปโกติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ นผสฺโส ผสฺสปฏิรูปโก อตฺถิ นเวทนา เวทนาปฏิรูปิกา อตฺถิ นสญฺญา สญฺญาปฏิรูปิกา อตฺถิ นเจตนา เจตนาปฏิรูปิกา อตฺถิ นจิตฺตํ จิตฺตปฏิรูปกํ อตฺถิ นสทฺธา สทฺธาปฏิรูปิกา อตฺถิ นวิริยํ วิริยปฏิรูปกํ อตฺถิ นสติ สติปฏิรูปิกา อตฺถิ นสมาธิ สมาธิปฏิรูปโก อตฺถิ น ปญฺญา ปญฺญาปฏิรูปิกาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ นโทโส โทสปฏิรูปโก อตฺถิ นโมโห โมหปฏิรูปโก อตฺถิ นกิเลโส กิเลสปฏิรูปโกติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ นผสฺโส ผสฺสปฏิรูปโก ฯเปฯ อตฺถิ นปญฺญา ปญฺญาปฏิรูปิกาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ราคปฏิรูปกาทิกถา ฯ -------------

สกวาที ธรรมมิใช่ราคะ แต่เทียบด้วยราคะ มีอยู่หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. ธรรมมิใช่ผัสสะ แต่เทียบด้วยผัสสะ มีอยู่หรือ ธรรมมิใช่เวทนา แต่เทียบด้วยเวทนา มีอยู่หรือ ธรรมมิใช่สัญญา แต่เทียบด้วยสัญญา มีอยู่หรือ ธรรมมิใช่เจตนา แต่เทียบด้วยเจตนามีอยู่หรือ ธรรมมิใช่จิต แต่เทียบด้วยจิตมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่ศรัทธาแต่เทียบด้วยศรัทธามีอยู่หรือธรรมมิใช่วิริยะแต่เทียบด้วยวิริยะมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่สติแต่เทียบด้วยสติมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่สมาธิแต่เทียบด้วยสมาธิมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่ปัญญาแต่เทียบด้วยปัญญา มีอยู่หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. ธรรมมิใช่โทสะแต่เทียบด้วยโทสะมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่โมหะแต่เทียบด้วยโมหะมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่กิเลส แต่เทียบด้วยกิเลสมีอยู่หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ธรรมมิใช่ผัสสะ แต่เทียบด้วยผัสสะ มีอยู่หรือ ฯลฯ ธรรมมิใช่ปัญญา แต่เทียบด้วยปัญญา มีอยู่หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ราคปฏิรูปกาทิกถา จบ. -----------------------------------------------------

สก. สภาวธรรมที่ไม่ใช่โทสะแต่เทียบได้กับโทสะ ไม่ใช่โมหะแต่เทียบได้กับโมหะ ไม่ใช่กิเลสแต่เทียบได้กับกิเลสมีอยู่ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ผัสสะแต่เทียบได้กับผัสสะ ฯลฯ ไม่ใช่ปัญญาแต่เทียบได้กับปัญญามีอยู่ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ปฏิรูปกถา จบ

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องราคปฏิรูปกะ คือธรรมที่เทียบด้วยราคะเป็นต้น.

ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายอันธกะทั้งหลายว่า ธรรมที่มิใช่ราคะเป็นราคะเทียมมีอยู่ เพราะหมายเอาเมตตา กรุณาและมุทิตาธรรมเป็นต้น ดังนี้ด้วย

ว่า ธรรมที่มิใช่โทสะเป็นโทสะเทียม มีอยู่ เพราะหมายเอาอิสสา มัจฉริยะและกุกกุจจะ ดังนี้ด้วย

ว่า ธรรมที่มิใช่โมหะเป็นโมหะเทียมมีอยู่ เพราะหมายเอาหสิตุปปาทะดังนี้ด้วย

ว่า ธรรมที่มิใช่กิเลสเป็นกิเลสเทียมมีอยู่ เพราะหมายเอาวาทะอันกระด้างที่ตำหนิบุคคลผู้เก้ออยากทั้งหลาย และอนุเคราะห์ภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รักทั้งหลาย อันเป็นถ้อยคำที่ตำหนิบาป สรรเสริญความดี ของท่านพระปิลินทวัจฉะ

และถ้อยคำของพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า โมฆบุรุษ อันเป็นถ้อยคำเช่นกับเขฬะ ดังนี้ด้วย.

คำถามในกถาทั้งปวงของสกวาที หมายถึงชนผู้เห็นผิดเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

ลำดับนั้น สกวาทีจึงกล่าวคำว่า ธรรมที่ไม่ใช่ผัสสะ แต่เทียบด้วยผัสสะมีอยู่หรือ เป็นต้นกะปรวาทีนั้นเพื่อท้วงว่า ชื่อว่า ธรรมทั้งหลายมีผัสสะเป็นต้น ของธรรมเทียมมีผัสสะเป็นต้น ย่อมไม่มี เหตุใด เพราะเหตุนั้นแม้ราคะธรรมเป็นต้นของธรรมเทียมมีราคะเป็นต้นก็ย่อมไม่มี ดังนี้.

ปรวาทีตอบปฏิเสธ เพราะความไม่มีแห่งสภาพธรรมเหล่านั้น.

คำที่เหลือในที่ทั้งปวง มีอรรถตื้นทั้งนั้นแล.

อรรถกถาราคปฏิรูปกาทิกถา จบ. -----------------------------------------------------