อุเบกขาสมันนาคตกถา

อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโตติ ฯ อามนฺตา ฯ อรหา ฉหิ ผสฺเสหิ ฉหิ เวทนาหิ ฉหิ สญฺญาหิ ฯเปฯ ฉหิ ปญฺญาหิ สมนฺนาคโตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที พระอรหันต์ประกอบด้วยอุเบกขา ๖ หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. พระอรหันต์ประกอบด้วยผัสสะ ๖ ด้วยเวทนา ๖ ด้วยสัญญา ๖ ฯลฯ ด้วยปัญญา ๖ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโตติ ฯ อามนฺตา ฯ อรหา จกฺขุนา รูปํ ปสฺสนฺโต โสเตน สทฺทํ สุณาติ ฆาเนน คนฺธํ ฆายติ ชิวฺหาย รสํ สายติ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสติ มนสา ธมฺมํ วิชานาติ ฯเปฯ มนสา ธมฺมํ วิชานนฺโต จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ โสเตน สทฺทํ สุณาติ ฆาเนน คนฺธํ ฆายติ ชิวฺหาย รสํ สายติ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. พระอรหันต์ประกอบด้วยอุเบกขา ๖ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระอรหันต์เห็นรูปด้วยจักษุอยู่ ยังฟังเสียงด้วยโสตได้ ยังสูดกลิ่นด้วยฆานะได้ ยังลิ้มรสด้วยชิวหาได้ ยังถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกายได้ ยังรู้ธรรมารมณ์ด้วยใจได้ ฯลฯ รู้ธรรมารมณ์ด้วยใจอยู่ ยังเห็นรูปด้วยจักษุได้ยังฟังเสียงด้วยโสตได้ ยังสูดกลิ่นด้วยฆานะได้ ยังลิ้มรสด้วยชิวหาได้ยังถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกายได้ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโตติ ฯ อามนฺตา ฯ สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโต สมาหิโต ฉ อุเปกฺขาโย ปจฺจุปฏฺฐิตาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. พระอรหันต์ประกอบด้วยอุเบกขา ๖ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. ประกอบ ตั้งมั่นด้วยอุเบกขา ๖ อุเบกขา ๖ ปรากฏเนืองๆ สม่ำเสมอไม่ระคนกัน หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

น วตฺตพฺพํ อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโตติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อรหา ฉฬุเปกฺโขติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อรหา ฉฬุเปกฺโข เตน วต เร วตฺตพฺเพ อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโตติ ฯ อุเปกฺขาสมนฺนาคตกถา ฯ ----------

ป. ไม่พึงกล่าวว่า พระอรหันต์ประกอบด้วยอุเบกขา ๖ หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. พระอรหันต์มีอุเบกขา ๖ มิใช่หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. หากว่า พระอรหันต์มีอุเบกขา ๖ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่าพระอรหันต์ประกอบด้วยอุเบกขา ๖ อุเบกขาสมันนาคตกถา จบ. -----------------------------------------------------

แม้ในเรื่องว่า "พระอรหันต์ประกอบด้วยอุเบกขา ๖"

บัณฑิตพึงทราบเนื้อความโดยนัยนี้ คือนัยที่กล่าวมาแล้ว.

จริงอยู่ พระอรหันต์ พระผู้มีพระภาคเจ้าย่อมตรัสเรียกว่า ผู้ประกอบด้วยอุเบกขาเหล่านั้น เพราะความที่อุเบกขาทั้งหลายในทวารทั้ง ๖ เหมาะสมที่จะเกิดแก่ท่าน แต่อุเบกขาทั้ง ๖ ทวารนั้นมิได้เกิดขึ้นแก่ท่านในขณะเดียวกันเท่านั้น.

อรรถกถาอุเบกขาสมันนาคตกถา จบ. -----------------------------------------------------