วิญญัตติสีลันติกถา

วิญฺญตฺติ สีลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ ปาณาติปาตา เวรมณีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อทินฺนาทานา เวรมณีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ มุสาวาทา เวรมณีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อภิวาทนํ สีลํ ปจฺจุฏฺฐานํ สีลํ อญฺชลีกมฺมํ สีลํ สามีจิกมฺมํ สีลํ อาสนาภิหาโร สีลํ เสยฺยาภิหาโร สีลํ ปาโททกาภิหาโร สีลํ ปาทกถลิกาภิหาโร สีลํ นฺหาเน ปิฏฺฐิปริกมฺมํ สีลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ ปาณาติปาตา เวรมณีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที วิญญัตติเป็นศีล หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. เป็นเจตนาเครื่องเว้นจากปาณาติบาต หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เป็นเจตนาเครื่องเว้นจากอทินนาทาน หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เป็นเจตนาเครื่องเว้นจากกาเมสุมิจฉาจาร หรือ ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เป็นเจตนาเครื่องเว้นจากมุสาวาท หรือ? @ ดูข้อ ๑๑๕๙ หน้า ๒๐๓ ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เป็นเจตนาเครื่องเว้นจากสุราเมรยมัชชปมาทัฏฐาน หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. การกราบไหว้เป็นศีล การลุกรับเป็นศีล การทำอัญชลีเป็นศีล สามีจิกรรมเป็นศีล การให้อาสนะเป็นศีล การให้ที่นอนเป็นศีล การให้น้ำล้างเท้าเป็นศีล การให้ร้องเท้าเป็นศีล การนวดหลังในเวลาอาบน้ำเป็นศีลหรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เป็นเจตนาเครื่องเว้นจากปาณาติบาต หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. เป็นเจตนาเครื่องเว้นจากสุราเมรยมัชชปมาทัฏฐาน หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

น วตฺตพฺพํ วิญฺญตฺติ สีลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ ทุสฺสีลฺยนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เตน หิ วิญฺญตฺติ สีลนฺติ ฯ วิญฺญตฺติ สีลนฺติกถา ฯ ----------

ป. ไม่พึงกล่าวว่า วิญญัตติเป็นศีล หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. เป็นความทุศีล หรือ? ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ป. ถ้าอย่างนั้น วิญญัตติก็เป็นศีล น่ะสิวิญญัตติสีลันติกถา จบ -----------------------------------------------------

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “วิญญัติเป็นศีล” ใช่ไหม สก. ใช่ ปร. วิญญัติเป็นความทุศีลใช่ไหม สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ปร. ดังนั้น วิญญัติจึงเป็นศีล วิญญัตติสีลันติกถา จบ

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องวิญญัตติเป็นศีล.

ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นดุจลัทธิของนิกายมหาสังฆิกะ และสมิติยะทั้งหลายว่า วิญญัตติ คือการเคลื่อนไหวกายและวาจา ว่าเป็นศีล เพราะถือเอาเนื้อความพระสูตรว่า กายวิญญัตติเป็นกายกรรม วจีวิญญัตติเป็นวจีกรรม ดังนี้.

คำถามของสกวาทีว่า วิญญัตติ เป็นต้น โดยหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

ลำดับนั้น สกวาทีเพื่อท้วงปรวาทีนั้นด้วยอรรถว่า เจตนาเป็นเครื่องเว้น ชื่อว่าศีล รูปธรรมไม่ใช่ศีล เหตุใด เพราะเหตุนั้น จึงกล่าวคำว่า ปาณาติปาตา เวรมณี เป็นต้น.

คำว่า การกราบไหว้เป็นศีล เป็นต้น ท่านกล่าวเพื่อจะยกแสดงคำเปรียบเทียบว่า วิญญัติเป็นรูปฉันใด คำว่าศีลเป็นบัญญัติฉันนั้นหามิได้ ก็แลวิญญัตตินั้นมิใช่เจตนาเป็นเครื่องงดเว้นเหตุใด เพราะเหตุนั้น สกวาทีจึงกล่าวคำเป็นต้นว่า ปาณาติปาตา เวรมณี ดังนี้ อีก.

ก็ลัทธิของปรวาทีนั้น ชื่อว่าตั้งอยู่มิได้ เพราะตั้งอยู่เฉพาะแล้วด้วยเลศนัยด้วยประการฉะนี้แล.

อรรถกถาวิญญัตติสีลันติกถา จบ. -----------------------------------------------------