นวัตตัพพัง สังโฆ ภุญชตีติกถา

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ สงฺฆภตฺตานิ กโรนฺติ อุทฺเทสภตฺตานิ กโรนฺติ ยาคุปานานิ กโรนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ สงฺฆภตฺตานิ กโรนฺติ อุทฺเทสภตฺตานิ กโรนฺติ ยาคุปานานิ กโรนฺติ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ

สกวาที ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ได้ หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. คนบางพวกที่ทำสังฆภัต อุทเทสภัต ยาคูและปานะ มีอยู่ มิใช่หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. หากว่า คนบางพวกที่ทำสังฆภัต อุทเทสภัต ยาคู และปานะ มีอยู่ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา คณโภชนํ ปรมฺปรโภชนํ อติริตฺตโภชนํ อนติริตฺตโภชนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ วุตฺตํ ภควตา คณโภชนํ ปรมฺปรโภชนํ อติริตฺตโภชนํ อนติริตฺตโภชนํ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ได้ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคณะโภชนะ ปรัมปรโภชนะ อติริตตโภชนะอนติริตตโภชนะ ไว้ มิใช่หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคณะโภชนะ ปรัมปรโภชนะ อติริตต-โภชนะไว้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยวลิ้ม ได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อฏฺฐ ปานานิ วุตฺตานิ ภควตา อมฺพปานํ ชมฺพุปานํ โจจปานํ โมจปานํ มธุปานํ มุทฺทิกปานํ สาลุกปานํ ผารุสกปานนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อฏฺฐ ปานานิ วุตฺตานิ ภควตา อมฺพปานํ ชมฺพุปานํ โจจปานํ โมจปานํ มธุปานํ มุทฺทิกปานํ สาลุกปานํ ผารุสกปานํ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ได้ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสปานะ ๘ คือ น้ำมะม่วง น้ำลูกหว้า น้ำกล้วยมีเมล็ด น้ำกล้วยไม่มีเมล็ด น้ำมะซาง น้ำลูกจันทน์ น้ำเหง้าบัว น้ำ มะปราง ไว้ มิใช่หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสปานะ ๘ คือ น้ำมะม่วง น้ำลูกหว้า น้ำกล้วยมีเมล็ด น้ำกล้วยไม่มีเมล็ด น้ำมะซาง น้ำลูกจันทน์ น้ำเหง้าบัวน้ำมะปรางไว้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่มเคี้ยว ลิ้มได้

สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ มคฺโค ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายติ ผลํ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ภุญฺชตีติกถา ฯ -----------

ป. พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้ หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. มรรค ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้หรือ ผล ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้หรือ? ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ นวัตตัพพัง สังโฆ ภุญชตีติกถา จบ -----------------------------------------------------

ปร. พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้ใช่ไหม สก. ใช่ ปร. มรรคฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้ ผลก็ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้ใช่ไหม สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ นวัตตัพพังสังโฆภุญชตีติกถา จบ

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ฉันอาหาร.

แม้ในปัญหานั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายเวตุลลกะนั้นนั่นแหละว่า มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าพระสงฆ์ ก็มรรคและผลเหล่านั้นจะบริโภคอะไรได้ เพราะฉะนั้น จึงไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ย่อมฉันอาหาร ย่อมดื่มย่อมเคี้ยว ย่อมลิ้มรส ดังนี้.

คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

ลำดับนั้น สกวาทีเพื่อท้วงว่า ผิว่า พระสงฆ์ไม่พึงฉันอาหารไซร้ การทำสังฆภัตเป็นต้นก็ไม่มีประโยชน์ ดังนี้ จึงกล่าวคำเป็นต้นว่า คนบางพวกที่ทำสังฆภัต...มีอยู่มิใช่หรือ.

คำว่า คณโภชนะ เป็นต้น คือการฉันอาหารเป็นหมู่ สกวาทีกล่าวแล้วเพื่อท้วงว่า ผิว่า พระสงฆ์ไม่พึงฉันอาหารไซร้ การฉันอาหารเป็นหมู่คณะจะพึงมีแก่ใครเล่า.

คำว่า ปานะ ๘ ได้แก่ อัฏฐปานะ นี้สกวาทีกล่าวเพื่อท้วงว่า ถ้าว่า พระสงฆ์ไม่ได้ดื่มน้ำปานะ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตน้ำปานะ ๘ อย่างเหล่านั้นเพื่อใคร.

แม้คำที่เหลือในที่นี้ บัณฑิตพึงทราบโดยนัยที่กล่าวแล้วในหนหลังนั่นแหละ.

อรรถกถานวัตตัพพังสังโฆภุญชตีติกถา จบ. -----------------------------------------------------