อิสสริยกามการิกากถา
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อิสฺสริยกามการิกากถา
๑๘๘๕โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ นิรยํ คจฺฉติ สญฺชีวํ คจฺฉติ กาลสุตฺตํ คจฺฉติ ตาปนํ คจฺฉติ ปตาปนํ คจฺฉติ สงฺฆาฏกํ คจฺฉติ โรรุวํ คจฺฉติ ฯเปฯ อวีจึ คจฺฉตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๘๘๖โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ ฯ
๑๘๘๗โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย ติรจฺฉานโยนึ อุปปชฺเชยฺยาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๘๘๘โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิทฺธิมาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ โพธิสตฺโต อิทฺธิมาติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺเตน ฉนฺทิทฺธิปาโท ภาวิโต ฯเปฯ วิริยิทฺธิปาโท ฯเปฯ จิตฺติทฺธิปาโท ฯเปฯ วีมํสิทฺธิปาโท ภาวิโตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ ฯ
๑๘๘๙โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ สสฺสโต โลโกติ ปจฺจาคจฺฉิ อสสฺสโต โลโกติ ปจฺจาคจฺฉิ อนฺตวา โลโกติ ฯเปฯ อนนฺตวา โลโกติ ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺติ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ฯเปฯ เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ปจฺจาคจฺฉีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
๑๘๙๐โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ ฯ
๑๘๙๑โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อปรนฺตปํ อกาสิ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ สสฺสโต โลโกติ ปจฺจาคจฺฉิ ฯเปฯ เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ปจฺจาคจฺฉีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ ฯ อิสฺสริยกามการิกากถา ฯ ------------------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องของฉบับหนึ่งอยู่ในอีกฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๓-๗. อิสสริยกามการิกากถา (๒๒๐-๒๒๔) ว่าด้วยการทำตามอำนาจความประสงค์
สก. พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ ใช่ไหม ปร. ใช่ @เชิงอรรถ : @ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอุตตราปถกะบางพวก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๙๐๙/๓๒๓)@ เพราะปรวาทีเห็นภิกษุผู้ที่ตนเชื่อว่าเป็นพระอรหันต์เสพเมถุนธรรม จึงอ้างว่า พระอรหันต์อาจเสพ@เมถุนธรรมได้ ถ้าถูกอมนุษย์สั่งให้เสพ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๙๐๙/๓๒๓) @ หมายถึงตอนที่ว่าด้วยการทำตามอำนาจความประสงค์ ๕ เรื่อง คือ (๓) อิสสริยกามการิกากถา ว่าด้วย@การไปสู่วินิบาต เพราะเหตุ ทำตามอำนาจความประสงค์ (๔) อิสสริยกามการิกากถา ว่าด้วยการหยั่งลงสู่@ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ (๕) อิสสริยกามการิกากถา ว่าด้วยการทำทุกกร-@กิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ (๖) อิสสริยกามการิกากถา ว่าด้วยการบำเพ็ญตบะอื่น@เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ (๗) อิสสริยกามการิกากถา ว่าด้วยการอุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุ@ทำตามอำนาจความประสงค์ @ ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอันธกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๙๑๐/๓๒๔) @ เพราะมีความเห็นว่า พระโพธิสัตว์อาจเกิดในวินิบาตได้ ด้วยอำนาจแห่งความปรารถนาจะไปเกิด@(อภิ.ปญฺจ.อ. ๙๑๐/๓๒๔)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๙๓๘}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๒๓. เตวีสติมวรรค] ๓-๗. อิสสริยกามการิกากถา (๒๒๐-๒๒๔) สก. พระโพธิสัตว์ไปสู่นรก ฯลฯ สัญชีวนรก ฯลฯ กาลสุตตนรก ฯลฯ ตาปนนรก ฯลฯ ปตาปนนรก ฯลฯ สังฆาฏนรก ฯลฯ โรรุวนรก ฯลฯ อเวจีนรกเพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์” มีอยู่จริงมิใช่หรือ ปร. ไม่มี สก. หากพระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์” ไม่มีอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาตเพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์”
สก. พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระโพธิสัตว์เข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์ใช่ไหม ปร. ใช่
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๙๓๙}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๒๓. เตวีสติมวรรค] ๓-๗. อิสสริยกามการิกากถา (๒๒๐-๒๒๔) สก. พระโพธิสัตว์เป็นผู้มีฤทธิ์ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. พระโพธิสัตว์เป็นผู้มีฤทธิ์ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระโพธิสัตว์ได้เจริญฉันทิทธิบาท ฯลฯ วิริยิทธิบาท ฯลฯ จิตติทธิบาทฯลฯ วิมังสิทธิบาทแล้วใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์” มีอยู่จริงมิใช่หรือ ปร. ไม่มี สก. หากพระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์” ไม่มีอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์”
สก. พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจความ ประสงค์ใช่ไหม ปร. ใช่
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๙๔๐}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๒๓. เตวีสติมวรรค] ๓-๗. อิสสริยกามการิกากถา (๒๒๐-๒๒๔) สก. พระโพธิสัตว์กลับมาสู่ความเห็นว่าโลกเที่ยง ฯลฯ โลกไม่เที่ยง ฯลฯ โลกมีที่สุด ฯลฯ โลกไม่มีที่สุด ฯลฯ ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ฯลฯ ชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ฯลฯ หลังจากตายแล้วตถาคต เกิดอีก ฯลฯ หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ฯลฯ หลังจากตายตถาคตแล้วเกิดอีกและไม่เกิดอีกฯลฯ หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่ เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ สก. พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์” มีอยู่จริงมิใช่หรือ ปร. ไม่มี สก. หากพระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตาม อำนาจความประสงค์” ไม่มีอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโพธิสัตว์ทำทุกกร-กิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์”
สก. พระโพธิสัตว์ทำความเพียรอื่นอุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตาม อำนาจความประสงค์ใช่ไหม ปร. ใช่ @เชิงอรรถ : @ ดูเชิงอรรถที่ ๔ ข้อ ๗๐๘ หน้า ๗๕๘ ในเล่มนี้
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๗ หน้า : ๙๔๑}
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ [๒๒. พาวีสติมวรรค] ๘. ปฏิรูปกถา (๒๒๕) สก. พระโพธิสัตว์กลับมาสู่ความเห็นว่า “โลกเที่ยง ฯลฯ หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่ เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์” ใช่ไหม ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม ปร. ใช่ สก. พระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์” มีอยู่จริงมิใช่หรือ ปร. ไม่มี สก. หากพระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์” ไม่มีอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์” อิสสริยกามการิกากถา จบ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาอิสสริยกามการิกากถา ว่าด้วยเหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่
บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องเหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่.
ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายอันธกะทั้งหลายว่า พระโพธิสัตว์ย่อมไปสู่วินิบาต พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ความเป็นผู้นอนในครรภ์ พระโพธิสัตว์ได้ทำทุกกรกิริยา พระโพธิสัตว์ได้ทำความเพียรอย่างอื่นอีก พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ โดยหมายเอาฉัททันตชาดกเป็นต้น ดังนี้.
คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.
คำที่เหลือในกถาแรกมีอรรถตื้นทั้งนั้น.
ในกถาที่ ๒ ว่า พระโพธิสัตว์มีฤทธิ์หรือ สกวาทีถามเพื่อท้วงว่า ผิว่า พระโพธิสัตว์พึงบรรลุเหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ไซร้ ก็พึงบรรลุด้วยฤทธิ์มิใช่ด้วยอำนาจกรรม ดังนี้.
ก็ในปัญหาแรก ปรวาทีหมายเอาฤทธิ์อันสำเร็จด้วยภาวนา คืออิทธิบาท จึงตอบปฏิเสธ.
ในปัญหาที่ ๒ หมายเอาบุญฤทธิ์ จึงตอบรับรอง.
ในกถาที่ ๓ สกวาทีกล่าวคำว่า โลกเที่ยง เป็นต้นเพื่อท้วงว่า ผิว่า ชื่อว่า เหตุที่ทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ คือการกระทำทุกกรกิริยา พระผู้มีพระภาคเจ้าย่อมทำด้วยมิจฉาทิฏฐิไซร้ พระองค์ก็พึงทำทุกกรกิริยานั้นอย่างเดียว พึงถือเอาซึ่งทิฏฐิทั้งหลายมีสัสสตทิฏฐิเป็นต้น.
แม้ในกถาที่ ๔ ก็นัยนี้นั่นแหละ ดังนี้แล.
อรรถกถาอิสสริยกามการิกากถา จบ. -----------------------------------------------------