๕. อักโกธสูตร

เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู ฯเปฯ

ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ในกาลครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ

ภควา เอตทโวจ ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท สุธมฺมายํ สภายํ เทเว ตาวตึเส อนุนยมาโน ตายํ เวลายํ อิมํ คาถํ อภาสิ มา โว โกโธ อชฺฌภวิ มา จ กุชฺฌิตฺถ กุชฺฌตํ อกฺโกโธ อวิหึสา จ อริเยสุ วสตี สทา อถ ปาปชนํ โกโธ ปพฺพโตวาภิมทฺทตีติ ฯ สกฺกปญฺจกํ ฯ ตสฺสุทฺทานํ ฆตฺวา ทุพฺพณฺณิยมายา อจฺจเยน อกฺโกธโน เทสิตํ พุทฺธเสฏฺเฐน อิทํ สกฺกปญฺจกํ ฯ สกฺกสํยุตฺตํ สมตฺตํ ฯ เอกาทสสํยุตฺตํ เทวตา เทวปุตฺโต จ ราชา มาโร จ ภิกฺขุนี พฺรหฺมา พฺราหฺมณวงฺคีโส วนยกฺเขน วาสโวติ ฯ สคาถวคฺโค นิฏฺฐิโต ฯ

พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ท้าวสักกะจอมเทพ เมื่อจะทรงยังเทวดาชั้นดาวดึงส์ให้พลอยยินดี ณ สุธรรมาสภา จึงได้ตรัสพระคาถานี้ในเวลานั้นว่า ความโกรธอย่าได้ครอบงำท่านทั้งหลาย และท่านทั้งหลายอย่า ได้โกรธตอบต่อบุคคลผู้โกรธ ความไม่โกรธและความไม่ เบียดเบียน ย่อมมีในท่านผู้ประเสริฐทุกเมื่อ ก็ความโกรธ เปรียบปานดังภูเขา ย่อมย่ำยีคนลามก ฉะนี้แล ฯ จบสักกปัญจกะ รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ฆัตวาสูตร ๑ ทุพรรณิยสูตร ๑ มายาสูตร ๑ อัจจยสูตร ๑ อักโกธสูตร ๑สักกสูตร ๕ สูตรนี้ พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐทรงแสดงไว้แล้ว ฯ จบสักกสังยุตบริบูรณ์ รวมสังยุตที่มีในสคาถวรรคนี้ ๑๑ สังยุต คือ เทวตาสังยุต ๑ เทวปุตตสังยุต ๑ โกศลสังยุต ๑ มารสังยุต ๑ ภิกขุนีสังยุต ๑ พรหมสังยุต ๑ พราหมณสังยุต ๑ วังคีสสังยุต ๑ วนสังยุต ๑ยักขสังยุต ๑ สักกสังยุต ๑ ฯ จบสคาถวรรค -----------------------------------------------------

พึงทราบวินิจฉัยในอักโกธสูตรที่ ๕ ต่อไปนี้ :-

บทว่า มา โว โกโธ อชฺฌภวิ ความว่า ความโกรธอย่าได้ครอบงำพวกท่าน พวกท่านนั่นแหละจงครอบงำความโกรธ.

บทว่า มา จ กุชฺฌิตฺถ กุชฺฌตํ ความว่า เมื่อเขาโกรธ อย่าโกรธตอบ.

บทว่า อโกโธ ได้แก่ เมตตาและธรรมเป็นบุพภาคของเมตตา.

บทว่า อหึสา ได้แก่ กรุณาและธรรมเป็นบุพภาคของกรุณา.

บทว่า อถ ปาปชนํ โกโธ ปพฺพโตวาภิมทฺทติ ความว่า ความโกรธย่อมย่ำยีคนลามก เหมือนภูเขาขยี้ฉะนั้น.

อรรถกถาอักโกธสูตรที่ ๕ จบอรรถกถาสักกสังยุต ด้วยประการฉะนี้ จบวรรณนาสารัตถปกาสินี อรรถกถาสังยุตตนิกาย สคาถวรรค ด้วยประการฉะนี้. -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ฆัตวาสูตร

๒. ทุพรรณิยสูตร

๓. มายาสูตร

๔. อัจจยสูตร

๕. อักโกธสูตร

สักกสูตร ๕ สูตรนี้ พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐทรงแสดงไว้แล้ว ฯ จบสักกสังยุตบริบูรณ์ -----------------------------------------------------

รวมสังยุตที่มีในสคาถวรรคนี้ ๑๑ สังยุต คือ

เทวตาสังยุต ๑

เทวปุตตสังยุต ๑

โกศลสังยุต ๑

มารสังยุต ๑

ภิกขุนีสังยุต ๑

พรหมสังยุต ๑

พราหมณสังยุต ๑

วังคีสสังยุต ๑

วนสังยุต ๑

ยักขสังยุต ๑

สักกสังยุต ๑ ฯ จบสคาถวรรค -----------------------------------------------------