๕. อโนมิยสูตร

อโนมนามํ นิปุณตฺถทสฺสึ ปญฺญาททํ กามาลเย อสตฺตํ ตํ ปสฺสถ สพฺพวิทุํ สุเมธํ อริเย ปเถ กมฺมานํ มเหสินฺติ ฯ

เทวดากราบทูลว่า ท่านทั้งหลายเชิญดูพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้มีพระนามไม่ ทราม ผู้ทรงเห็นประโยชน์อันละเอียด ผู้ให้ซึ่งปัญญา ไม่ทรงข้องอยู่ในอาลัยคือกาม ตรัสรู้ธรรมทุกอย่าง มี พระปรีชาดี ทรงก้าวไปในทางอันประเสริฐ ผู้ทรงแสวงคุณ อันใหญ่ ฯ

เทวดากล่าวว่า เชิญท่านทั้งหลายดูพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้มีพระนามไม่ต่ำต้อย ทรงเห็นประโยชน์อันละเอียดอ่อน ให้ซึ่งปัญญา ไม่ทรงข้องอยู่ในอาลัยคือกาม ตรัสรู้ธรรมทุกอย่าง มีพระปรีชา ดำเนินไปในทางอันประเสริฐ ทรงแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ อโนมิยสูตรที่ ๕ จบ ๖. อัจฉราสูตร ว่าด้วยนางอัปสร

พึงทราบวินิจฉัยในอโนมิยสูตรที่ ๕ ต่อไป :-

บทว่า อโนมนามํ อธิบายว่า มีพระนามอันไม่บกพร่อง มีพระนามบริบูรณ์ เพราะความที่พระองค์ทรงประกอบด้วยคุณทั้งปวง.

บทว่า นิปุณตฺถทสฺสึ อธิบายว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นประโยชน์ทั้งหลายละเอียดโดยมีความแตกต่างกันแห่งขันธ์เป็นต้น เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าทรงเห็นประโยชน์อันละเอียด.

บทว่า ปญฺญาททํ อธิบายว่า ชื่อว่าผู้ให้ซึ่งปัญญา เพราะสามารถบอกปฏิปทาเพื่อให้บรรลุถึงปัญญา.

บทว่า กามาลเย อสตฺตํ ได้แก่ ไม่ทรงข้องในอาลัย คือกามคุณ ๕.

บทว่า กมฺมานํ อธิบายว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงถึงแล้วซึ่งความผ่องใสที่มหาโพธิ์นั่นแหละ ด้วยอริยมรรค มิใช่ทรงถึงในบัดนี้. ก็คำนี้ ท่านกล่าวหมายเอาอดีตกาล

บทว่า มเหสึ ได้แก่ ผู้ค้นหา ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่ คือสีลขันธ์เป็นต้น ดังนี้แล.

จบอรรถกถาอโนมิยสูตรที่ ๕ -----------------------------------------------------