๔. สัญโญชนสูตร

กึสุ สญฺโญชโน โลโก กึสุ ตสฺส วิจารณํ กิสฺสสฺส วิปฺปหาเนน นิพฺพานํ อิติ วุจฺจตีติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า โลกมีอะไรหนอเป็นเครื่องประกอบไว้ อะไรหนอเป็นเครื่อง เที่ยวไปของโลกนั้น เพราะละขาดซึ่งธรรมอะไรจึงเรียกว่า นิพพาน ฯ

นนฺทิสญฺโญชโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณํ ตณฺหาย วิปฺปหาเนน นิพฺพานํ อิติ วุจฺจตีติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า โลกมีความเพลิดเพลินเป็นเครื่องประกอบไว้ วิตกเป็นเครื่อง เที่ยวไปของโลกนั้น เพราะละตัณหาเสียได้ขาด จึงเรียกว่า นิพพาน ฯ

พึงทราบวินิจฉัยในสัญโญชนสูตรที่ ๔ ต่อไป :-

บทว่า กึสุ สํโยชโน ความว่า อะไรเป็นสังโยชน์ อะไรเป็นเครื่องผูกไว้.

บทว่า วิจรณํ ได้แก่ เท้าทั้งหลายเป็นเครื่องเที่ยวไป.

บทว่า วิจรณํ นี้เป็นคำเอกพจน์ใช้ในอรรถแห่งพหูพจน์.

บทว่า วิตกฺกสฺส วิจรณา ได้แก่ วิตก เป็นเท้าของโลก.

จบอรรถกถาสัญโญชนสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------