๑. นามสูตร

กึสุ สพฺพํ อนฺธภวิ กิสฺมา ภิยฺโย น วิชฺชติ กิสฺสสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคูติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า อะไรหนอครอบงำสิ่งทั้งปวง สิ่งทั้งปวงที่ยิ่งขึ้นไปกว่าสิ่งอะไร ย่อมไม่มี สิ่งทั้งปวงเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันหนึ่งคือ อะไร ฯ

นามํ สพฺพํ อนฺธภวิ นามา ภิยฺโย น วิชฺชติ นามสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคูติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ชื่อย่อมครอบงำสิ่งทั้งปวง สิ่งทั้งปวงที่ยิ่งขึ้นไปกว่าชื่อไม่มี สิ่งทั้งปวงเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันหนึ่งคือชื่อ ฯ

เทวดาทูลถามว่า อะไรเล่าครอบงำสิ่งทั้งปวง อะไรเล่าไม่มีสิ่งทั้งปวงยิ่งกว่า อะไรเล่าเป็นธรรมอย่างหนึ่งที่สิ่งทั้งปวงตกอยู่ในอำนาจ พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ชื่อครอบงำสิ่งทั้งปวง ชื่อไม่มีสิ่งทั้งปวงยิ่งกว่า ชื่อเป็นธรรมอย่างหนึ่งที่สิ่งทั้งปวงตกอยู่ในอำนาจนามสูตรที่ ๑ จบ

พึงทราบวินิจฉัยในนามสูตรที่ ๑ แห่งอันธวรรคต่อไป :-

บทว่า นามํ สพฺพํ อนฺธภวิ แปลว่า นามย่อมครอบงำสิ่งทั้งปวง คือย่อมเกิดขึ้น. อธิบายว่า สัตว์หรือว่าสังขารที่พ้นจากนามอันเป็นกิตติศัพท์ในภายนอกเกิดขึ้น ย่อมไม่มี.

จริงอยู่ ชนทั้งหลายย่อมไม่รู้นามคือชื่ออันนี้แห่งต้นไม้ใด หรือว่าแผ่นดินใด คำไม่มีชื่อนั่นแหละ ก็เป็นนาม (ชื่อ) ของสิ่งนั้นได้.

จบอรรถกถานามสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------