๗. อุปจาลาสูตร

สาวตฺถีนิทานํ ฯ อถ โข อุปจาลา ภิกฺขุนี ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ฯเปฯ อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ ฯ

สาวัตถีนิทาน ฯ ครั้งนั้น เวลาเช้า อุปจาลาภิกษุณีนุ่งห่มแล้ว ถือบาตรและจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี เที่ยวบิณฑบาตไปในพระนครสาวัตถีแล้ว เวลาปัจฉาภัต กลับจากบิณฑบาตแล้วเข้าไปยังป่าอันธวันเพื่อพักกลางวัน ครั้นถึงป่าอันธวันแล้ว จึงนั่งพักกลางวันอยู่ที่โคนไม้ต้นหนึ่ง ฯ

อถ โข มาโร ปาปิมา ฯเปฯ อุปจาลํ ภิกฺขุนึ เอตทโวจ กถนฺนุ ตฺวํ ภิกฺขุนิ อุปฺปชฺชิตุกามาติ ฯ น ขฺวาหํ อาวุโส กตฺถจิ อุปฺปชฺชิตุกามาติ ฯ

ลำดับนั้น มารผู้มีบาปใคร่จะให้อุปจาลาภิกษุณีบังเกิดความกลัวความหวาดเสียว ความขนพองสยองเกล้า และใคร่จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงเข้าไปหาอุปจาลาภิกษุณีถึงที่นั่งพัก ครั้นแล้วได้กล่าวกะอุปจาลาภิกษุณีว่า ดูกรภิกษุณี อย่างไรหนอท่านจึงอยากจะเกิด ฯ อุปจาลาภิกษุณีตอบว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ เราไม่อยากเกิดในที่ไหนๆเลย ฯ

ตาวตึสา จ ยามา จ ตุสิตา จาปิ เทวตา นิมฺมานรติโน เทวา เย เทวา วสวตฺติโน ตตฺถ จิตฺตํ ปณิเธหิ รติ ปจฺจนุโภสฺสสีติ ฯ

ม. ท่านจงตั้งจิตไว้ในพวกเทพชั้นดาวดึงส์ ชั้นยาม ชั้นดุสิต ชั้นนิมมานรดี และชั้นวสวดีเถิด ท่านจักได้เสวยความ ยินดี ฯ @ หมายเอาพระนิพพาน

ตาวตึสา จ ยามา จ ตุสิตา จาปิ เทวตา นิมฺมานรติโน เทวา เย เทวา วสวตฺติโน กามพนฺธนพนฺธา เต เอนฺติ มารวสํ ปุน สพฺโพว อาทิตฺโต โลโก สพฺโพ โลโก ปธูปิโต สพฺโพ ปชฺชลิโต โลโก สพฺโพ โลโก ปกมฺปิโต อกมฺปิตํ อจลิตํ อปุถุชฺชนเสวิตํ อคติ ยตฺถ มารสฺส ตตฺถ เม นิรโต มโนติ ฯ อถ โข มาโร ปาปิมา ชานาติ มํ อุปจาลา ภิกฺขุนีติ ทุกฺขี ทุมฺมโน ตตฺเถวนฺตรธายีติ ฯ

อุ. พวกเทพชั้นดาวดึงส์ ชั้นยาม ชั้นดุสิต ชั้นนิมมานรดี และชั้นวสวดี ยังผูกพันอยู่ด้วยเครื่องผูกคือกาม จำต้อง กลับมาสู่อำนาจมารอีก โลกทั้งหมดเร่าร้อน โลกทั้งหมด คุเป็นควัน โลกทั้งหมดลุกโพลง โลกทั้งหมดสั่น สะเทือน ฯ ใจของเรายินดีแน่วในพระนิพพาน อันไม่สั่นสะเทือน อันไม่หวั่นไหว ที่ปุถุชนเสพไม่ได้ มิใช่คติของมาร ฯ ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์ เสียใจว่า อุปจาลาภิกษุณีรู้จักเรา ดังนี้จึงได้อันตรธานไปในที่นั้นเอง ฯ

ในอุปจาลาสูตรที่ ๗ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า เอนฺติ มารวสํ ปุน ความว่า มาสู่อำนาจมรณมาร กิเลสมาร และเทวบุตรมาร.

บทว่า ปรูปิโต ได้แก่ ให้เดือดร้อน.

บทว่า อคติ ยตฺถ มารสฺส ความว่า ในพระนิพพานใด ท่านผู้เป็นมารไปไม่ได้.

บทว่า ตตฺถ ได้แก่ ในพระนิพพานนั้น.

จบอรรถกถาอุปจาลาสูตรที่ ๗ -----------------------------------------------------