๘. สุสัมมุฏฐสูตร

เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควโต สนฺติเก อิมํ คาถํ อภาสิ เยสํ ธมฺมา สุสมฺมุฏฺฐา ปรวาเทสุ นียเร สุตฺตา เต นปฺปพุชฺฌนฺติ กาโล เตสํ ปพุชฺฌิตุนฺติ ฯ

เทวดานั้น ครั้นยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้วแล ได้กล่าว คาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคว่า ธรรมทั้งหลายอันชนพวกใดลืมเลือนแล้ว ชนพวกนั้น ย่อมถูก จูงไปในวาทะของชนพวกอื่น ชนพวกนั้นชื่อว่ายังหลับไม่ตื่น (กาลนี้) เป็นกาลควรเพื่อจะตื่นของชนพวกนั้น ฯ

เยสํ ธมฺมา อสมฺมุฏฺฐา ปรวาเทสุ น นียเร สมฺพุทฺธา สมฺมทญฺญาย จรนฺติ วิสเม สมนฺติ ฯ

ธรรมทั้งหลาย อันชนพวกใดไม่ลืมเลือนแล้ว ชนพวกนั้น ย่อมไม่ถูกจูงไปในวาทะของชนพวกอื่น บุคคลผู้รู้ดีทั้งหลาย รู้ทั่วถึงโดยชอบแล้ว ย่อมประพฤติเสมอในหมู่สัตว์ผู้ประพฤติ ไม่เสมอ ฯ

พึงทราบวินิจฉัยในสูตรที่ ๘ ต่อไป:-

บทว่า สุสมฺมุฏฺฐา ได้แก่ เป็นผู้หลงลืมแล้ว โดยความเป็นผู้ไม่แทงตลอดด้วยปัญญา.

เหมือนอย่างว่า ชาวนาไถนา ๒ แปลงก็พึงใส่ข้าวมาก เมื่อหมายถึงข้าวที่ไม่ได้จากนาที่ตนไม่ได้หว่าน กล่าวว่า ข้าวของเราเป็นอันมากเสียหายแล้ว ย่อมกล่าวถึงข้าวที่ไม่ได้นั้นเองว่า เสียหายแล้วฉันใด แม้ในที่นี้ก็ฉันนั้น ชื่อว่าหลงลืมแล้ว เพราะความที่ตนแทงไม่ตลอด.

อสมฺมุฏฺฐาติ ปญฺญาย ปฏิวิทฺธภาเวเนว อมุฏฺฐา ฯ

บทว่า อสมฺมุฏฺฐา ได้แก่ ชื่อว่าไม่หลงลืมแล้ว เพราะความที่ตนแทงตลอดด้วยปัญญา.

คำที่เหลือเช่นกับนัยก่อนดังนี้แล.

จบอรรถกถาสุสัมมุฏฐสูตรที่ ๘ -----------------------------------------------------