๕. อักโกธสูตร
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ปญฺจมํ อกฺโกธสุตฺตํ
๙๕๖เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู ฯเปฯ
๙๕๗ภควา เอตทโวจ ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท สุธมฺมายํ สภายํ เทเว ตาวตึเส อนุนยมาโน ตายํ เวลายํ อิมํ คาถํ อภาสิ มา โว โกโธ อชฺฌภวิ มา จ กุชฺฌิตฺถ กุชฺฌตํ อกฺโกโธ อวิหึสา จ อริเยสุ วสตี สทา อถ ปาปชนํ โกโธ ปพฺพโตวาภิมทฺทตีติ ฯ สกฺกปญฺจกํ ฯ ตสฺสุทฺทานํ ฆตฺวา ทุพฺพณฺณิยมายา อจฺจเยน อกฺโกธโน เทสิตํ พุทฺธเสฏฺเฐน อิทํ สกฺกปญฺจกํ ฯ สกฺกสํยุตฺตํ สมตฺตํ ฯ เอกาทสสํยุตฺตํ เทวตา เทวปุตฺโต จ ราชา มาโร จ ภิกฺขุนี พฺรหฺมา พฺราหฺมณวงฺคีโส วนยกฺเขน วาสโวติ ฯ สคาถวคฺโค นิฏฺฐิโต ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๕. อักโกธสูตร ว่าด้วยความไม่โกรธ
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิก-เศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า“ภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ท้าวสักกะจอมเทพเมื่อจะทรงทำให้เทพ ชั้นดาวดึงส์ยินดี ณ เทวสภาชื่อสุธรรมา จึงได้ตรัสคาถานี้ในเวลานั้นว่า ความโกรธอย่าได้ครอบงำท่านทั้งหลาย และท่านทั้งหลายอย่าได้โกรธตอบต่อบุคคลผู้โกรธ ความไม่โกรธและความไม่เบียดเบียน ย่อมมีในท่านผู้ประเสริฐทุกเมื่อ ความโกรธเป็นดุจภูเขา ย่ำยีคนเลว ฉะนี้แล” อักโกธสูตรที่ ๕ จบ วรรคที่ ๓ จบ @เชิงอรรถ : @ ผู้ที่ไม่ควรติเตียน ในที่นี้หมายถึงพระขีณาสพ (สํ.ส.อ. ๑/๒๗๐/๓๓๘) @ ความไม่โกรธ ในที่นี้หมายถึงเมตตาและบุพภาคแห่งเมตตา ความไม่เบียดเบียน หมายถึงกรุณาและบุพภาค@แห่งกรุณา (สํ.ส.อ. ๑/๒๗๑/๓๓๘)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๕ หน้า : ๓๙๕}
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค [๑๑. สักกสังยุต] ๓. ตติยวรรค รวมพระสูตรที่มีในวรรค รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ฆัตวาสูตร ๒. ทุพพัณณิยสูตร ๓. สัมพริมายาสูตร ๔. อัจจยสูตร ๕. อักโกธสูตร พระสูตรว่าด้วยท้าวสักกะ ๕ สูตรนี้ พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐทรงแสดงไว้แล้วสักกสังยุต จบบริบูรณ์ สคาถวรรคที่ ๑ จบ รวมสังยุตที่มีในสคาถวรรคนี้ คือ ๑. เทวตาสังยุต ๒. เทวปุตตสังยุต ๓. โกสลสังยุต ๔. มารสังยุต ๕. ภิกขุนีสังยุต ๖. พรหมสังยุต ๗. พราหมณสังยุต ๘. วังคีสสังยุต ๙. วนสังยุต ๑๐. ยักขสังยุต ๑๑. สักกสังยุต สคาถวรรคสังยุต จบบริบูรณ์
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๕ หน้า : ๓๙๖}
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๕ สุตตันตปิฎกที่ ๗ สังยุตตนิกาย สคาถวรรค จบ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาอักโกธสูตรที่ ๕
พึงทราบวินิจฉัยในอักโกธสูตรที่ ๕ ต่อไปนี้ :-
บทว่า มา โว โกโธ อชฺฌภวิ ความว่า ความโกรธอย่าได้ครอบงำพวกท่าน พวกท่านนั่นแหละจงครอบงำความโกรธ.
บทว่า มา จ กุชฺฌิตฺถ กุชฺฌตํ ความว่า เมื่อเขาโกรธ อย่าโกรธตอบ.
บทว่า อโกโธ ได้แก่ เมตตาและธรรมเป็นบุพภาคของเมตตา.
บทว่า อหึสา ได้แก่ กรุณาและธรรมเป็นบุพภาคของกรุณา.
บทว่า อถ ปาปชนํ โกโธ ปพฺพโตวาภิมทฺทติ ความว่า ความโกรธย่อมย่ำยีคนลามก เหมือนภูเขาขยี้ฉะนั้น.
อรรถกถาอักโกธสูตรที่ ๕ จบอรรถกถาสักกสังยุต ด้วยประการฉะนี้ จบวรรณนาสารัตถปกาสินี อรรถกถาสังยุตตนิกาย สคาถวรรค ด้วยประการฉะนี้. -----------------------------------------------------
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ฆัตวาสูตร
๒. ทุพรรณิยสูตร
๓. มายาสูตร
๔. อัจจยสูตร
๕. อักโกธสูตร
สักกสูตร ๕ สูตรนี้ พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐทรงแสดงไว้แล้ว ฯ จบสักกสังยุตบริบูรณ์ -----------------------------------------------------
รวมสังยุตที่มีในสคาถวรรคนี้ ๑๑ สังยุต คือ
เทวตาสังยุต ๑
เทวปุตตสังยุต ๑
โกศลสังยุต ๑
มารสังยุต ๑
ภิกขุนีสังยุต ๑
พรหมสังยุต ๑
พราหมณสังยุต ๑
วังคีสสังยุต ๑
วนสังยุต ๑
ยักขสังยุต ๑
สักกสังยุต ๑ ฯ จบสคาถวรรค -----------------------------------------------------