๖. ทุติยชนสูตร

กึสุ ชเนติ ปุริสํ กึสุ ตสฺส วิธาวติ กึสุ สํสารมาปาทิ กิสฺมา น ปริมุจฺจตีติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า อะไรหนอยังคนให้เกิด อะไรหนอของเขาย่อมวิ่งพล่าน อะไรหนอเวียนว่ายไปยังสงสาร สัตว์ย่อมไม่หลุดพ้นจาก อะไร ฯ

ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจตีติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ตัณหายังคนให้เกิด จิตของเขาย่อมวิ่งพล่าน สัตว์เวียนว่าย ไปยังสงสาร สัตว์ย่อมไม่หลุดพ้นจากทุกข์ ฯ

เทวดาทูลถามว่า อะไรเล่าทำคนให้เกิด อะไรเล่าของคนนั้นย่อมพล่านไป อะไรเล่าเวียนว่ายในสงสาร สัตว์ย่อมไม่หลุดพ้นจากอะไร พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ตัณหาทำคนให้เกิด จิตของคนนั้นย่อมพล่านไป สัตว์เวียนว่ายในสงสาร สัตว์ย่อมไม่หลุดพ้นจากทุกข์ทุติยชนสูตรที่ ๖ จบ

พึงทราบวินิจฉัยในปฐมชนสูตรที่ ๕ เป็นต้น :-

บทว่า วิธาวติ ได้แก่ ย่อมวิ่งไปทางนี้และทางนี้ ด้วยอำนาจแห่งการไปในที่ต่างๆ มีสมุทรเป็นต้น.

บทว่า ทุกฺขา ได้แก่ จากวัฏฏทุกข์.

บทว่า ปรายนํ ได้แก่ ความเกิดขึ้นแห่งวิบาก เป็นที่พึ่ง.

จบอรรถกถาปฐมชนสูตรที่ ๕ เป็นต้น -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เทวตาสังยุต ชราวรรคที่ ๖ วัตถุสูตรที่ ๔