๑๐. วิปาโกวิปากธัมมธัมโมติกถา ว่าด้วยวิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก

วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ อามนฺตา ฯ ตสฺส วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ตสฺส วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ อามนฺตา ฯ ตสฺส ตสฺเสว นตฺถิ ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยา นตฺถิ วฏฺฏูปจฺเฉโท นตฺถิ อนุปาทาปรินิพฺพานนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที วิบาก เป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือ? ปรวาที ถูกแล้ว ส. วิบากของวิบากนั้น ก็เป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ ส. วิบากของวิบากนั้น ก็เป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. เมื่อเป็นอย่างนั้น วิบากนั้นๆ ก็ไม่มีการทำที่สุดทุกข์ ไม่มีความขาดตอนแห่งวัฏฏะ ไม่มีอนุปาทาปรินิพพาน หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ อามนฺตา ฯ วิปาโกติ วา วิปากธมฺมธมฺโมติ วา วิปากธมฺมธมฺโมติ วา วิปาโกติ วา เอเส เส เอกฏฺเฐ สเม สมภาเค ตชฺชาเตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. วิบาก เป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. คำว่า วิบาก หรือว่า ธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบากก็ดี คำว่าธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือว่าวิบากก็ดี คำทั้งสองนี้ก็อย่างเดียวกัน เสมอกัน เท่ากันเหมือนกัน หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ อามนฺตา ฯ วิปาโก จ วิปากธมฺมธมฺโม จ วิปากธมฺมธมฺโม จ วิปาโก จ สหคตา สหชาตา สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตา เอกุปฺปาทา เอกนิโรธา เอกวตฺถุกา เอการมฺมณาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. วิบาก เป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. วิบาก กับธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก ธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก กับวิบากสหรคตกัน เกิดร่วมกัน ระคนกัน สัมปยุตกัน เกิดด้วยกัน ดับด้วย กัน มีวัตถุอันเดียวกัน มีอารมณ์อันเดียวกัน หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ อามนฺตา ฯ ตญฺเญว อกุสลํ โส อกุสลสฺส วิปาโก ตญฺเญว กุสลํ โส กุสลสฺส วิปาโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. วิบาก เป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. อกุศลอันนั้น วิบากแห่งอกุศลก็อันนั้นแล กุศลอันนั้นวิบากแห่งกุศลก็อันนั้นแล หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ อามนฺตา ฯ เยเนว จิตฺเตน ปาณํ หนติ เตเนว จิตฺเตน นิรเย ปจฺจติ เยเนว จิตฺเตน ทานํ เทติ เตเนว จิตฺเตน สคฺเค โมทตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. วิบาก เป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. บุคคลฆ่าสัตว์ด้วยจิตใจ ก็ไหม้ในนรกด้วยจิตนั้นแหละ บุคคลให้ทานด้วยจิตใด ก็บันเทิงในสวรรค์โดยจิตนั้นแหละ หรือ? ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

น วตฺตพฺพํ วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วิปากา จตฺตาโร ขนฺธา อรูปิโน อญฺญมญฺญปจฺจยาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ วิปากา จตฺตาโร ขนฺธา อรูปิโน อญฺญมญฺญปจฺจยา เตน วต เร วตฺตพฺเพ วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติกถา ฯ สตฺตโม วคฺโค ฯ ตสฺส อุทฺทานํ ฯ สงฺคโห สมฺปโยโค เจตสิโก ธมฺโม เจตสิกํ ทานํ ปริโภคมยํ ปุญฺญํ วฑฺฒติ อิโตทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺติ ปฐวี กมฺมวิปาโก ชรามรณํ วิปาโก นตฺถิ อริยธมฺมวิปาโก วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ ฯ ------

ป. ไม่พึงกล่าวว่า วิบาก เป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. วิบาก คือ ขันธ์ ๔ ส่วนนามธรรม เป็นอัญญมัญญปัจจัยมิใช่ หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. หากว่า วิบาก คือ ขันธ์ ๔ ส่วนนามธรรมเป็นอัญญมัญญปัจจัย ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า วิบากเป็นธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบากวิปาโก วิปากธัมมธัมโมติกถา จบ วรรคที่ ๗ จบ -----------------------------------------------------