๗. พุทธสัญญกเถราปทาน

เมื่อครั้งพระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ผู้เลิศในโลก ทรงปลงพระชนมายุสังขาร แผ่นดินหมื่นจักรวาลทั้งสมุทรสาครก็ไหวแล้ว

แม้วิมานของข้าพเจ้า สูง กว้าง ยาว สะอาดและงดงาม มีพวงมาลัยเป็นที่ ๕ ก็ยังไหว เพราะการที่พระพุทธเจ้าทรงปลงพระชนมายุสังขาร

เมื่อวิมานไหวแล้ว ข้าพเจ้าเกิดความสะดุ้งว่า เกิดเหตุอะไรหนอ แสงสว่างเจิดจ้าได้มีแล้วเพื่อประโยชน์อะไร

ท้าวเวสวัณมา ณ ที่นี้แล้ว ทำมหาชนให้เย็นใจว่า ภัยที่จะเกิดแก่สัตว์ไม่มี ท่านทั้งหลายจงมีความตั้งใจเคารพเถิด

ช่างน่าอัศจรรย์ พระพุทธเจ้า ช่างน่าอัศจรรย์ พระธรรม ช่างน่าอัศจรรย์ การที่ข้าพเจ้าได้มาประจวบกับพระศาสดา เมื่อพระพุทธเจ้าทรงอุบัติขึ้น แผ่นดินก็ไหว

ข้าพเจ้าประกาศพุทธานุภาพแล้ว จึงบันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดหนึ่งกัป ในกัปที่เหลือ ข้าพเจ้าได้ทำกุศลไว้แล้ว

ในกัปที่ ๑๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีพระนามว่าสมิตะ ผู้มีความเพียร มีพลานุภาพมาก

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระพุทธสัญญกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้พุทธสัญญกเถราปทานที่ ๗ จบ

|๑๑๙.๕๗| ยทา วิปสฺสิ โลกคฺโค อายุสงฺขารโมสฺสชิ ปฐวี สมฺปกมฺปิตฺถ เมทนีชลเมขลา ฯ |๑๑๙.๕๘| โอคตํ วิตตํ มยฺหํ สุจิ จิตฺตํ ปปญฺจกํ ภวนํปิ ปกมฺปิตฺถ พุทฺธสฺส อายุสงฺขเย ฯ |๑๑๙.๕๙| ตาโส มยฺหํ สมุปฺปนฺโน ภวเน สมฺปกมฺปิเต อุปฺปาโท นุ กิมตฺถาย อาโลโก วิปุโล อหุ ฯ |๑๑๙.๖๐| เวสฺสวณฺโณ อิธาคมฺม นิพฺพาเปสิ มหาชนํ ปาณภูตํ ภยํ นตฺถิ เอกคฺคา โหถ สคารวา ฯ |๑๑๙.๖๑| อโห พุทฺโธ อโห ธมฺโม อโห โน สตฺถุสมฺปทา ยสฺมึ อุปฺปชฺชมานสฺมึ ปฐวี สมฺปกมฺปติ ฯ |๑๑๙.๖๒| พุทฺธานุภาวํ กิตฺเตตฺวา กปฺปํ สคฺคมฺห โมทหํ อวเสเสสุ กปฺเปสุ กุสลํ กริตํ มยา ฯ |๑๑๙.๖๓| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สญฺญมลภึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธสญฺญายิทํ ผลํ ฯ |๑๑๙.๖๔| อิโต จุทฺทสกปฺปมฺหิ ราชา อาสึ ปตาปวา สมิโต นาม นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๑๑๙.๖๕| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา พุทฺธสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ พุทฺธสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เมื่อพระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ผู้เลิศในโลก ทรงปลงพระชนมายุ สังขารนั้น พื้นแผ่นดินและน้ำก็หวั่นไหว ฟ้าก็คะนอง แม้ภพ ชื่อปปัญจกะ อันสวยงามน่าปลื้มใจ สะอาด วิจิตร ของเราก็หวั่นไหว ในขณะพระ- พุทธเจ้าทรงปลงพระชนมายุ เมื่อภพหวั่นไหวแล้ว ความสะดุ้งเกิดขึ้นแก่ เราว่า ความหวั่นไหวเกิดขึ้นเพื่ออะไรหนอ แสงสว่างอันไพบูลย์ได้มี แล้ว ท้าวเวสสุวัณมา ณ ที่นี้แล้ว ยังมหาชนให้หายความเศร้าโศกว่า สัตว์ไม่มีภัย ท่านทั้งหลายจงมีความตั้งใจเคารพเถิด เราประกาศพระพุทธา- นุภาพว่า โอ พระพุทธเจ้า โอ พระธรรม โอ ความถึงพร้อมแห่งสัตถุ ศาสน์หนอ เมื่อพระพุทธเจ้าอุบัติ แผ่นดินก็หวั่นไหวดังนี้แล้ว บันเทิง อยู่ในสวรรค์ตลอดกัลป ในกัลปทั้งหลายที่เหลือ เราได้ทำกุศล ในกัลป ที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้สัญญาใดในกาลนั้น ด้วยสัญญานั้น เราไม่รู้จัก ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งสัญญาในพระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๑๔ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ผู้ประเสริฐ มีนามชื่อว่าสมิตะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำ ให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระพุทธสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ พุทธสัญญกเถราปทาน.