๑๐. อสนโพธิยเถราปทาน

ข้าพเจ้ามีอายุ ๗ ขวบ ก็ได้พบพระผู้มีพระภาค ผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี ได้เข้าไปเฝ้าพระองค์ผู้เป็นนรผู้สูงสุด

ต้นไม้งอกขึ้นบนแผ่นดิน โดยนามบัญญัติว่าอสนะ ข้าพเจ้าบำรุงต้นโพธิ์ชื่ออสนะอันอุดมนี้ตลอด ๕ ปี

ข้าพเจ้าได้เห็นต้นไม้มีดอกบานสะพรั่งน่าอัศจรรย์ เป็นเหตุให้ขนพองสยองเกล้า เมื่อจะประกาศกรรมของตน จึงเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

ครั้งนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ พระองค์นั้น ทรงเป็นพระสยัมภู ผู้เป็นบุคคลผู้เลิศ ประทับนั่งอยู่ในท่ามกลางหมู่ภิกษุแล้ว ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

เราจักพยากรณ์ผู้ที่ปลูกต้นโพธิ์นี้ และทำการบูชาพระพุทธเจ้าโดยเคารพ ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าวเถิด

เขาจักครองเทวสมบัติในหมู่เทวดา ๓๐ กัป และจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๖๔ ชาติ

เขาถูกกุศลมูลตักเตือนจุติจากสวรรค์ชั้นดุสิตแล้ว เสวยสมบัติทั้ง ๒ จักรื่นรมย์อยู่ในความเป็นมนุษย์

เขามีจิตเด็ดเดี่ยวเพื่อบำเพ็ญเพียร สงบระงับ ไม่มีอุปธิ กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงจักเป็นผู้ไม่มีอาสวะแล้วนิพพาน

ข้าพเจ้าหมั่นประกอบวิเวก เป็นผู้สงบระงับ ไม่มีอุปธิ ตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

ในกัปที่ ๗๔ นับจากกัปนี้ไป ในครั้งนั้น ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ปรากฏพระนามว่าทัณฑเสน สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ

ในกัปที่ ๗๓ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน ๗ ชาติ มีพระนามว่าสมันตเนมิ

ในกัปที่ ๒๕ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นกษัตริย์ผู้จักรพรรดิพระนามว่าปุณณกะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

|๖๒.๗๘| ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ อทฺทสํ โลกนายกํ ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อุปคญฺฉึ นรุตฺตมํ ฯ |๖๒.๗๙| ติสฺสสฺสาหํ ภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน โรปยึ โพธิมุตฺตมํ ฯ |๖๒.๘๐| อสโน นามเธยฺเยน ธรณีรูหปาทโป ปญฺจ วสฺเส ปริจรึ อสนํ โพธิมุตฺตมํ ฯ |๖๒.๘๑| ปุปฺผิตํ ปาทปํ ทิสฺวา อพฺภูตํ โลมหํสนํ สกํ กมฺมํ ปกิตฺเตนฺโต พุทฺธเสฏฺฐํ อุปาคมึ ฯ |๖๒.๘๒| ติสฺโส ตทา โส สมฺพุทฺโธ สยมฺภู อคฺคปุคฺคโล ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ ฯ |๖๒.๘๓| เยนายํ โรปิตา โพธิ พุทฺธปูชา จ สกฺกตา ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต ฯ |๖๒.๘๔| ตึสกปฺปานิ เทเวสุ เทวรชฺชํ กริสฺสติ จตุสฺสฏฺฐิญฺจ ขตฺตุํ โส จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ |๖๒.๘๕| ตุสิตาหิ จริตฺวาน สุกฺกมูเลน โจทิโต เทฺว สมฺปตฺตี อนุโภตฺวา มนุสฺสตฺเต รมิสฺสติ ฯ |๖๒.๘๖| ปธานํ ปหิตตฺโต โส อุปสนฺโต นิรูปธิ สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว ฯ |๖๒.๘๗| วิเวกมนุยุตฺโตหํ อุปสนฺโต นิรูปธิ นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๖๒.๘๘| เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป โพธึ โรเปสหํ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โพธิโรปสฺสิทํ ผลํ ฯ |๖๒.๘๙| จตุสฺสตฺตติโต กปฺเป ทณฺฑเสโนติ วิสฺสุโต สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ ตทา อหุ ฯ |๖๒.๙๐| เตสตฺตติ อิโต กปฺเป สตฺตาเหสุํ มหีปตี สมนฺตเนมิ นาเมน ราชาโน จกฺกวตฺติโน ฯ |๖๒.๙๑| ปุณฺณวีสติโต กปฺเป ปุณฺณโก นาม ขตฺติโย สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๖๒.๙๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อสนโพธิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อสนโพธิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ วีชนี สตรํสี จ สยโนทกิ วาหิโส ปริวาโร ปทีปญฺจ ธโช ปทุมปูชโก โพธิ จ ทสโม วุตฺโต คาถา เทฺวนวุตี ตถา ฯ วีชนีวคฺโค ฉฏฺโฐ ฯ

เรามีอายุ ๗ ปีโดยกำเนิด ได้พบพระผู้มีพระภาคผู้เป็นนายกของโลก เรา มีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ได้เข้าไปเฝ้าพระองค์ผู้สูงสุดกว่านรชน เรา ร่าเริง มีจิตโสมนัสได้ปลูกไม้โพธิ์อันอุดม ถวายแด่พระผู้มีพระภาคพระ นามว่าดิสสะเชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ ต้นไม้อันงอกขึ้นบนแผ่นดิน โดยนามบัญญัติชื่อว่าอสนะ (ประดู่) เราบำรุงโพธิ์ชื่ออสนะอันอุดมนี้อยู่ ๕ ปี จึงได้เห็นต้นไม้มีดอกบานน่าอัศจรรย์ เป็นเหตุให้ขนพองสยอง เกล้า เมื่อจะประกาศกรรมของตน จึงเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด เวลานั้น องค์พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะเป็นสยัมภูอัครบุคคล ประ ทับนั่งในท่ามกลางภิกษุสงฆ์ แล้วได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า ผู้ใดปลูกต้น โพธิ์นี้ และกระทำพุทธบูชาโดยเคารพ เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่าน ทั้งหลายจงฟังเรากล่าว ผู้นั้นจักได้เสวยเทวรัชสมบัติในเทวดาทั้งหลาย ตลอด ๓๐ กัลป และจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๖๔ ครั้ง เคลื่อนจาก ดุสิตภพแล้ว อันกุศลมูลตักเตือน เสวยสมบัติทั้งสองแล้ว จักรื่นรมย์ อยู่ในความเป็นมนุษย์ ผู้นั้นมีใจแน่วแน่เพื่อความเพียร สงบระงับ ไม่มี อุปธิ กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว จักไม่มีอาสวะนิพพาน เราประกอบ วิเวกเนืองๆ เป็นผู้สงบระงับ ไม่มีอุปธิ ตัดเครื่องผูกดังช้างทำลายปลอก แล้ว ไม่มีอาสวะอยู่ ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ปลูกต้นโพธิ์ในเวลา นั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการปลูกต้นโพธิ์ ในกัลปที่ ๗๕ แต่กัลปนี้ เวลานั้นได้มีพระเจ้าจักรพรรดิทรงสมบูรณ์ด้วย แก้ว ๗ ประการ มีนามปรากฏว่าทัณฑเสน ในกัลปที่ ๗๓ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๗ พระองค์ ผู้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน มีพระนามว่า สมันตเนมิ ในกัลปที่ ๒๐ ถ้วนแต่กัลปนี้ ได้มีกษัตริย์พระนามว่าปุณณกะ เป็นพระเจ้าจักรพรรดิทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณ วิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้ แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอสนโพธิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบอสนโพธิยเถราปทาน. ----------------------------------------------------- รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. วิธูปนทายกเถราปทาน ๒. สตรังสิยเถราปทาน ๓. สยนทายกเถราปทาน ๔. คันโธทกทายกเถราปทาน ๕. โอปวุยหเถราปทาน ๖. สปริวาราสนเถราปทาน ๗. ปัญจทีปกเถราปทาน ๘. ธชทายกเถราปทาน ๙. ปทุมเถราปทาน ๑๐. อสนโพธิยเถราปทานมีคาถา ๙๒ คาถา. จบ วีชนีวรรคที่ ๖. -----------------------------------------------------