๙. โสณโกฏิวีสเถราปทาน

ในศาสนาของพระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ข้าพเจ้าได้สร้างถ้ำไว้แห่งหนึ่ง ถวายแด่สงฆ์ผู้มาจากทิศทั้ง ๔ ในพันธุมาราชธานี

ข้าพเจ้าบริจาคผ้าหลายผืนไว้ลาดพื้นถ้ำ ในครั้งนั้น ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี ได้ทำความปรารถนาว่า

ข้าพเจ้าพึงให้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงโปรดปราน พึงได้บรรพชาและพึงสัมผัสพระนิพพาน ซึ่งเป็นธรรมสูงสุด สงบอย่างยอดเยี่ยม

ด้วยกุศลมูลนั้นนั่นแล ข้าพเจ้าระลึกชาติได้ถึง ๙๐ กัป ข้าพเจ้าเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ได้สร้างบุญไว้รุ่งเรืองนัก

ด้วยผลกรรมที่เหลือจากนั้น ในภพสุดท้ายนี้ ข้าพเจ้าเกิดเป็นบุตรคนเดียวของอัครเศรษฐีในกรุงจัมปา

พอฟังข่าวข้าพเจ้าว่าเกิดแล้ว บิดาก็มีความพอใจดังนี้ว่า เราจะให้ทรัพย์ ๒๐ โกฏิแก่กุมารไม่ให้ลดหย่อนเลย

ข้อนี้เป็นอาการพิเศษประการหนึ่งตลอด ๙๐ กัปที่ล่วงมา ข้าพเจ้าไม่รู้สึกในเมื่อวางเท้าลง บนภาคพื้นที่ไม่มีเครื่องลาดเลย

ข้าพเจ้าให้พระพุทธเจ้าโปรดปรานแล้วบวชเป็นบรรพชิต ได้บรรลุอรหัตตผล และเป็นผู้เย็น ดับแล้ว

พระศาสดาผู้ทรงเห็นเหตุทั้งปวง ทรงแสดงว่าข้าพเจ้าเป็นผู้เลิศกว่า บรรดาภิกษุผู้ปรารภความเพียร เป็นพระอรหันตขีณาสพ ได้อภิญญา ๖ มีฤทธิ์มาก

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายทานไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายถ้ำ

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

การที่ข้าพเจ้าได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้า เป็นการมาดีแล้วโดยแท้ วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

พระโสณโกฏิวีสเถระ เป็นหัวหน้าของภิกษุสงฆ์ ถูกถามปัญหาแล้วได้พยากรณ์ที่ใกล้สระใหญ่ชื่ออโนดาต ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระโสณโกฏิวีสเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้โสณโกฏิวีสเถราปทานที่ ๙ จบ

|๓๙๑.๔๙| วิปสฺสิโน ปาวจเน เอกํ เลณํ มยา กตํ จาตุทฺทิสสฺส สงฺฆสฺส พนฺธุมาราชธานิยา ฯ |๓๙๑.๕๐| ทุสฺเสหิ ภูมึ เลณสฺส สนฺถริตฺวา ปริจฺจชึ อุทคฺคจิตฺโต สุมโน อกาสึ ปณิธึ ตทา ฯ |๓๙๑.๕๑| อาราเธยฺยํ สมฺพุทฺธํ ปพฺพชฺชญฺจ ลเภยฺยหํ อนุตฺตรญฺจ นิพฺพานํ ผุเสยฺยํ สนฺติมุตฺตมํ ฯ |๓๙๑.๕๒| เตเนว สุกฺกมูเลน กปฺเป นวุติ สํสรึ เทวภูโต มนุสฺโส จ กตปุญฺโญ วิโรจหํ ฯ |๓๙๑.๕๓| ตโต กมฺมาวเสเสน อิธ ปจฺฉิมเก ภเว จมฺปายํ อคฺคเสฏฺฐิสฺส ชาโตมฺหิ เอกปุตฺตโก ฯ |๓๙๑.๕๔| ชาตมตฺตสฺส เม สุตฺวา ปิตุฉนฺโท อยํ อหุ ททามหํ กุมารสฺส วีสโกฏี อนูนกา ฯ |๓๙๑.๕๕| จตุรงฺคุลา จ เม โลมา ชาตา ปาทตเล อุโภ สุขุมา มุทุสมฺผสฺสา ตุลาปิจุสมา สุภา ฯ |๓๙๑.๕๖| อตีตา นวุติ กปฺปา อยํ เอโก จ อุตฺตรึ นาภิชานามิ นิกฺขิตฺเต ปาเท ภุมฺเม อสนฺถเต ฯ |๓๙๑.๕๗| อาราธิโต เม สมฺพุทฺโธ ปพฺพชึ อนคาริยํ อรหตฺตญฺจ เม ปตฺตํ สีติภูโตมฺหิ นิพฺพุโต ฯ |๓๙๑.๕๘| อคฺคารทฺธวิริยานํ นิทฺทิฏฺโฐ สพฺพทสฺสินา ขีณาสโว จ อรหา ฉฬภิญฺโญ มหิทฺธิโก ฯ |๓๙๑.๕๙| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทานมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เลณทานสฺสิทํ ผลํ ฯ |๓๙๑.๖๐| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๓๙๑.๖๑| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๓๙๑.๖๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๓๙๑.๖๓| เถโร โกฏิวิโส โสโณ ภิกฺขุสงฺฆสฺส อคฺคโต ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ อโนตตฺตมหาสเรติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โสโณ โกฏิวิโส เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ โสณโกฏิวิสตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในศาสนาของพระพุทธเจ้า พระนามว่าวิปัสสี เราได้สร้างถ้ำ (วิหาร) ถ้ำหนึ่ง ถวายแด่สงฆ์ผู้มาจากทิศทั้งสี่ ในพันธุมาราชธานี เราบริจาคผ้า หลายผืนไว้ลาดพื้นถ้ำ ในกาลนั้น เรามีจิตเบิกบานโสมนัส ได้ทำความ ปรารถนาว่า ขอเราพึงได้พบพระสัมพุทธเจ้าผู้ทรงโปรดปราน พึงได้ บรรพชาและพึงถูกต้อง (บรรลุ) นิพพานอันยอดเยี่ยม เป็นอุดมสันติ ด้วยกุศลมูลนั้นนั่นแล เราระลึกชาติได้ตลอด ๙๐ กัลป เราเป็นเทวดา ก็ดี เป็นมนุษย์ก็ดี เป็นผู้ก่อสร้างบุญรุ่งเรืองนัก ด้วยกรรมอันเหลือ จากนั้น ในภพหลังสุดนี้ เราเกิดเป็นบุตรคนเดียวของอัครเศรษฐีในจัมปา นคร พอบิดาของเราได้ฟังว่าเราเกิดแล้ว ก็ได้มีความพอใจว่า เราจะให้ ทรัพย์ ๒๐๐ ล้านแก่กุมารไม่ให้หย่อนเลย ขนยาวประมาณ ๔ นิ้ว เส้น ละเอียด มีสัมผัสอ่อนนุ่ม เสมอเหมือนปุยนุ่นงาม เกิดที่พื้นเท้าทั้งสอง ของเรา ข้อนี้เป็นคนพิเศษประการหนึ่ง ตลอด ๙๐ กัลปที่ล่วงมา เรา ไม่รู้สึกในเมื่อเท้าวางลงบนภาคพื้นที่ไม่มีเครื่องลาด พระสัมพุทธเจ้าเรา พอใจแล้ว เราได้บวชเป็นบรรพชิตแล้ว เราบรรลุอรหัตแล้ว และเป็นผู้ เย็น เป็นผู้ดับแล้ว พระศาสดาผู้ทรงเห็นเหตุทั้งปวงทรงแสดงเราว่า เป็นผู้เลิศกว่าบรรดาภิกษุผู้ปรารภความเพียร เราเป็นพระอรหันตขีณาสพ ได้อภิญญา ๖ มีฤทธิ์มาก ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทานใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายถ้ำ การที่เราได้มาในพระศาสนาแห่งพระพุทธเจ้าของเรา เป็นการมาดีแล้ว หนอ วิชชา ๓ เราบรรลุแล้วโดยลำดับ พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จ แล้ว เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพทั้งปวงขึ้นได้หมดแล้ว ตัด กิเลสเครื่องผูกดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่ คุณวิเศษ เหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้ง ชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว พระโสณโกฏิวิสเถระ โดย ฐานะ เป็นหัวหน้าของภิกษุสงฆ์ ถูกถามปัญหาแล้วได้พยากรณ์ที่สระใหญ่ ชื่ออโนดาต ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระโสณโกฏิวิสเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ โสณโกฏิวิสเถราปทาน.