๑๐. กุมุททายกเถราปทาน

ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมพานต์ ได้มีสระธรรมชาติ (สระเกิดเอง) สระใหญ่ ดารดาษด้วยดอกปทุมและดอกอุบล สะพรั่งไปด้วยดอกบุณฑริก

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเกิดเป็นนกมีนามว่ากุกกุฏะ เป็นสัตว์มีศีล สมบูรณ์ด้วยวัตร ฉลาดในบุญและมิใช่บุญอาศัยอยู่ใกล้สระนั้น

พระมหามุนีพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา เสด็จจาริกไปในที่ไม่ไกลสระนั้น

ข้าพเจ้าหักดอกโกมุทซึ่งเกิดในน้ำแล้ว น้อมเข้าไปถวาย พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ผู้พระมหามุนี ทรงทราบความดำริของข้าพเจ้าแล้ว จึงทรงรับไว้

ข้าพเจ้าครั้นถวายทานนั้นแล้ว ถูกกุศลมูลตักเตือนแล้ว จึงไม่ไปเกิดยังทุคติเลยตลอด ๑๐๐,๐๐๐ กัป

ในกัปที่ ๑๑๖ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ ชาติ มีพระนามว่าวรุณ มีพลานุภาพมาก

|๑๖๒.๕๑| หิมวนฺตสฺสวิทูเร มหาชาตสฺสโร อหุ ปทุมุปฺปลสญฺฉนฺโน ปุณฺฑรีกสโมหิโต ฯ |๑๖๒.๕๒| กุกฺกุโฏ นาม นาเมน ตตฺถาสึ สกุโณ ตทา สีลวา วตฺตสมฺปนฺโน ปุญฺญาปุญฺเญสุ โกวิโท ฯ |๑๖๒.๕๓| ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห ชาตสฺสรสฺสวิทูเร สญฺจริตฺถ มหามุนิ ฯ |๑๖๒.๕๔| ชลชํ กุมุทํ ภิตฺวา อุปเนสึ มเหสิโน มม สงฺกปฺปมญฺญาย ปฏิคฺคหิ มหามุนิ ฯ |๑๖๒.๕๕| ตญฺจ ทานํ ททิตฺวาหํ สุกฺกมูเลน โจทิโต กปฺปานํ สตสหสฺสํ ทุคฺคตึ นูปปชฺชหํ ฯ |๑๖๒.๕๖| โสฬเสโต กปฺปสเต อาสุํ วรุณนามกา อฏฺฐ เอเต ชนา ตตฺถ จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๖๒.๕๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กุมุททายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ กุมุททายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ อุทฺทานํ พนฺธุชีวตมฺพปุปฺผิ วีถิ กกฺการุปุปฺผิโย มนฺทารโว กทมฺพิ จ สูลโก นาคปุปฺผิโย ปุนฺนาโค โกมุที คาถา ฉปฺปญฺญาส ปกิตฺติตา ฯ พนฺธุชีวกวคฺโค โสฬสโม ฯ --------------

ณ ที่ใกล้ภูเขาหิมวันต์ มีสระใหญ่สระหนึ่ง (สระธรรมชาติ) ดาดาษด้วย ดอกปทุม (บัวหลวง) และดอกอุบล (บัวเขียว) สะพรั่งด้วยดอกปุณ ฑริก (บัวขาว) ในกาลนั้น เราเป็นนกมีนามชื่อว่ากุกกุฏะ อาศัยอยู่ ใกล้สระนั้น เป็นผู้มีศีลสมบูรณ์ด้วยวัตร ฉลาดในบุญและมิใช่บุญ พระ มหามุนีพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้แจ้งโลก สมควรรับเครื่องบูชา เสด็จ สัญจรไปในที่ไม่ไกลสระนั้น เราหักดอกบัวโกมุทน้อมถวายแด่พระองค์ พระองค์ทรงทราบความดำริของเราแล้วทรงรับไว้ ครั้นเราถวายทานแล้ว และอันกุศลมูลตักเตือน เราไม่ได้เข้าถึงทุคติเลยตลอดแสนกัลป ในกัลป ที่ ๑๖๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ พระองค์ พระเจ้าจักรพรรดิ เหล่านี้มีพระนามว่าวรุณ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระกุมุททายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ กุมุททายกเถราปทาน. ----------------------------------------------------- รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. พันธุชีวกเถราปทาน ๒. ตัมพปุปผิยเถราปทาน ๓. วีถิสัมมัชชกเถราปทาน ๔. กักการุปูชกเถราปทาน ๕. มันทาวรปุปผปูชกเถราปทาน ๖. กทัมพปุปผิยเถราปทาน ๗. ติณสูลกเถราปทาน ๘. นาคปุปผิยเถราปทาน ๙. ปุนนาคปุปผิยเถราปทาน ๑๐. กุมุททายกเถราปทานบัณฑิตกล่าวคาถาไว้ ๕๖ คาถา. จบ พันธุชีวกวรรคที่ ๑๖. -----------------------------------------------------