๔. ลตาวิมาน

ลดาเทพธิดา สัชชาเทพธิดา ปวราเทพธิดา อัจฉิมุดีเทพธิดาและสุดาเทพธิดา ผู้มีความรุ่งเรือง เป็นธิดาของท้าวเวสสวัณมหาราช ต่างเป็นนางบาทปริจาริกาของท้าวสักกเทวราช ผู้ทรงคุณอันประเสริฐ ทรงสิริ งดงามอยู่ด้วยคุณธรรม

เทพธิดา ๕ นางตามที่กล่าวมานี้ได้พากันไปสรงสนานยังแม่น้ำ มีกระแสน้ำเย็น ดารดาษด้วยดอกอุบลเป็นที่ปลอดภัย ซึ่งอยู่ในป่าหิมพานต์นี้ ครั้นสรงสนาน ณ ที่นั้นแล้ว เทพธิดาเหล่านั้นพากันร่าเริง ฟ้อนรำ ขับร้อง สุดาเทพธิดาได้พูดกับลดาเทพธิดาว่า

ข้าแต่พี่ผู้ทัดทรงพวงอุบล มีมาลัยแก้วประดับเทริด มีผิวพรรณเปล่งปลั่งดั่งทองคำ มีนัยน์ตาสีน้ำตาล มีผิวพรรณงดงาม ประดุจท้องฟ้า ไร้เมฆหมอก มีอายุยืน ดิฉันขอถามพี่ เพราะบุญอะไรทำให้พี่ได้บริวารยศและเกียรติยศ

เพราะทำบุญอะไรไว้ พี่จึงเป็นที่โปรดปรานของสามี มีโฉมงามเลิศกว่าใคร ทั้งฉลาดเป็นเลิศ ในการฟ้อนรำ ขับร้อง และบรรเลงดนตรี พี่เทพบุตรและเทพธิดาถามอยู่เสมอๆ ขอโปรดได้บอกพวกเราด้วยเถิด (ลดาเทพธิดาตอบว่า)

เมื่อพี่เป็นมนุษย์ยังสาวอยู่ ไม่ประพฤติใฝ่ต่ำ มีใจดี ทำตัวให้สามีโปรดปราน ทำตัวให้พ่อแม่สามี พี่น้องสามี พร้อมทั้งข้าทาสชายหญิงให้ชื่นชอบ เพราะบุญที่ทำในคราวเป็นหญิงสะใภ้นั้น ทำให้พี่ได้บริวารยศและเกียรติยศ

เพราะกุศลกรรมนั้น พี่จึงได้ดีกว่าเทพธิดาเหล่าอื่น โดยฐานะ ๔ คือ อายุ วรรณะ สุขะ และพละ ได้เสวยความร่าเริงยินดีเป็นอย่างมาก (เมื่อสุดาเทพธิดาได้ฟังคำตอบดังนี้แล้วจึงได้ถามพี่สาวทั้งสามว่า)

พี่ทั้งสาม ได้ยินเรื่องที่พี่ลดานี้พูดหรือไม่ ดิฉันได้ทูลถามถึงเรื่องที่พวกเราชอบสงสัยกันมาก พี่ลดาก็กล่าวแก้ได้อย่างไม่ผิดพลาด ว่ากันว่า ขึ้นชื่อว่าสามีย่อมเป็นที่พึ่งอันประเสริฐ และเป็นเทพสูงสุดของพวกผู้หญิงเรา

ขอให้เราทุกคนจงประพฤติธรรมในสามี เหมือนอย่างสตรีที่ดีประพฤติยำเกรงสามี ครั้นเราทุกคนประพฤติธรรมในสามี ก็จักได้สมบัติตามที่พี่ลดาพูด

พญาราชสีห์ที่สัญจรไปตามราวไพรใกล้เชิงเขา อาศัยภูเขาหลวงอยู่แล้วก็เที่ยวตะครุบฆ่าสัตว์สี่เท้า จำพวกเนื้อที่ด้อยกำลัง กัดกินเป็นอาหารฉันใด

|๓๒.๓๐๐| ๔ ลตา จ สชฺชา ปวรา จ เทวตา อจฺฉิมุตีราชวรสฺส สิรีมโต สุตา จ รญฺโญ เวสฺสวณฺณสฺส ธีตา ราชี มตี ธมฺมคุเณหิ โสภิตา |๓๒.๓๐๑| ปญฺเจตฺถ นาริโย อคมํสุ นฺหายิตุํ สีโตทกํ อุปฺปลินึ สิวํ นทึ ตา ตตฺถ นฺหายิตฺวา รมิตฺวา เทวตา นจฺจิตฺวา คายิตฺวา สุตาลตํ พฺรวิ |๓๒.๓๐๒| ปุจฺฉามิ ตํ อุปฺปลมาลธารินิ อาเวฬินิ กาญฺจนสนฺนิภตฺตเจ ปีตรตฺตามฺพกฺขิ นเภว โสภเณ ทีฆายุกี เกน กโต ยโส ตว |๓๒.๓๐๓| เกนาสิ ภทฺเท ปติโน ปิยตรา วิสิฏฺฐกลฺยาณิตรสฺส รูปโต ปทกฺขิณา นจฺจคีตวาทิเต อาจิกฺข โน ตฺวํ นรนาริ ปุจฺฉิตาติ ฯ |๓๒.๓๐๔| อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูตา อุฬารโภเค กุเล สุณิสา อโหสึ อกฺโกธนา ภตฺตุ วสานุวตฺตินี อปฺปมตฺตา อุโปสเถ |๓๒.๓๐๕| มนุสฺสภูตา ทหรา อปาวิกา ปสนฺนจิตฺตา ปติมาภิราธยึ สเทวรํ สสฺสุรํ สทาสกํ อภิราธยึ ตมฺหิ กโต ยโส มม |๓๒.๓๐๖| สาหํ เตน กุสเลน กมฺมุนา จตุพฺภิ ฐาเนสุ วิเสสมชฺฌคา อายุญฺจ วณฺณญฺจ สุขํ พลญฺจ ขิทฺทํ รตึ ปจฺจนุโภมนปฺปกํ |๓๒.๓๐๗| สุตํ นุ ตํ ภาสติ ยํ อยํ ลตา ยํ โน อาปุจฺฉิมฺห อกิตฺตยิโน ปติโน กิรมฺหากํ วิสิฏฺฐา นารินํ คตี จ เนสํ ปวรา จ เทวตา |๓๒.๓๐๘| ปตีสุ ธมฺมํ ปริจราม สพฺพา ปติพฺพตา ยถาภวนฺติ อิตฺถิโย ปตีสุ ธมฺมํ ปริจราม สพฺพา ลจฺฉามเส ภาสติ ยํ อยํ ลตา |๓๒.๓๐๙| สีโห ยถา ปพฺพตสานุโคจโร มหินฺธรํ ปพฺพตมาวสิตฺวา ปสยฺห คนฺตฺวา อิตเร จตุปฺปเท ขุทฺเท มิเค ขาทติ มํสโภชโน |๓๒.๓๑๐| ตเถว สทฺธา อิธ อริยสาวิกา ภตฺตารํ นิสฺสาย ปตึ อนุพฺพตา โกธํ วธิตฺวา อนุภุยฺย มจฺเฉรํ สคฺคมฺหิ สา โมทติ ธมฺมจารินีติ ฯ ลตาวิมานํ จตุตฺถํ ฯ

นางเทพนารี ๕ องค์ มีความรุ่งเรือง มีปัญญา งดงามด้วยคุณธรรม เป็นธิดาของท้าวเวสสวัณมหาราช คือ นางลดาเทพธิดา ๑ นางสัชชาเทพ ธิดา ๑ นางปวราเทพธิดา ๑ นางอัจฉิมุตีเทพธิดา ๑ นางสุดาเทพธิดา ๑ ต่างเป็นนางบำเรอของท้าวสักกเทวราชผู้ประเสริฐ มีศิริ ได้พากันไปยัง แม่น้ำอันไหลมาจากสระอโนดาด มีน้ำเยือกเย็น มีดอกอุบลน่ารื่นรมย์ ในป่าหิมพานต์ เพื่อสรงสนาน ครั้นสรงสนาน ฟ้อนรำขับร้อง รื่นเริง สำราญใจในแม่น้ำแล้ว จึงนางสุดาเทพธิดาได้ถามนางลดาเทพธิดาผู้พี่ องค์ใหญ่ว่า เจ้าพี่จ๋าผู้มีดวงตาเหลืองปนแดง มีร่างประดับด้วยพวงมาลัย อุบล มี พวงมาลัยประดับเศียร ผิวพรรณก็งดงามเปล่งปลั่งดังทองคำ มีอวัยวะ ทุกส่วนงดงามผ่องใส เหมือนท้องฟ้าที่ปราศจากเมฆหมอก มีอายุยืน ดิฉันขอถามเจ้าพี่เพราะทำบุญอะไรไว้ เจ้าพี่จึงได้มียศมาก ทั้งเป็นที่รัก และโปรดปรานของพระภัสดา มีรูปงามสะสวยยิ่งนัก ทั้งฉลาดในการ ฟ้อนรำขับร้อง และบรรเลงเป็นเยี่ยม จนพวกเทพบุตรและเทพธิดา ไต่ถามถึงเสมอๆ ขอโปรดได้บอกแก่หม่อมฉันด้วยเถิด? นางเทพธิดาจึงตอบว่า ครั้นพี่ยังเป็นมนุษย์อยู่ในมนุษยโลก เป็นบุตรสะใภ้ในตระกูลมั่งคั่ง ตระกูลหนึ่ง พี่มิได้เป็นคนมักโกรธ เป็นผู้ประพฤติอยู่ใต้บังคับบัญชา ของสามี ไม่ประมาทในวันอุโบสถ เมื่อพี่ยังเป็นสาวอยู่ เป็นผู้ภักดี ด้วยการไม่ประพฤตินอกใจสามีหนุ่ม พี่เป็นที่โปรดปรานของสามีเป็น อย่างยิ่ง ก็เพราะพี่มีน้ำใจผ่องใส ได้ทำตัวให้เป็นที่โปรดปรานของสามี พร้อมทั้งญาติชั้นผู้ใหญ่ และบิดามารดาของสามี ตลอดจนคนใช้ชาย หญิง พี่จึงได้มีบริวารยศอันบุญกรรมจัดมาให้ถึงอย่างนี้ เพราะกุศลกรรม นั้น พี่จึงได้เป็นผู้พิเศษกว่านางฟ้าพวกอื่น ในที่ ๔ สถาน คือ อายุ วรรณะ สุขะ พละ ได้เสวยความยินดีมิใช่น้อย. เมื่อนางสุดาเทพธิดาได้ฟังดังนี้แล้ว จึงได้พูดกับพี่สาวทั้งสามว่า ข้าแต่เจ้าพี่ทั้งสาม เจ้าพี่ลดาได้แถลงถ้อยคำน่าฟังมากมิใช่หรือจ้ะ หม่อมฉันทูลถามถึงเรื่องที่พวกเราชอบสงสัยกันมาก ก็กล่าวแก้ได้อย่าง ไม่ผิดพลาด เจ้าพี่ลดาควรเป็นตัวอย่างอันดีเยี่ยมสำหรับเราทั้งสี่และ นารีทั้งหลาย มาเราทั้งปวงพึงประพฤติธรรมในสามีทั้งหลาย เราทั้งปวง พึงประพฤติในสามี เหมือนอย่างสตรีที่ดีประพฤติยำเกรงสามี ฉะนั้น ครั้นเราทั้งหลายปฏิบัติธรรม คือ การอนุเคราะห์ต่อสามีด้วยสภาพทั้ง ๕ อย่างแล้ว ก็จะได้สมบัติอย่างที่เจ้าพี่ลดาพูดถึงอยู่ประเดี๋ยวนี้ พระยา ราชสีห์ผู้สัญจรไปตามราวไพรใกล้เชิงเขา อาศัยอยู่บนบรรพตเขาหลวง แล้วก็เที่ยวตะครุบจับสัตว์ ๔ เท้าใหญ่น้อยทุกๆ ชนิดกัดกินเป็นอาหาร ได้ ฉันใด สตรีที่มีศรัทธาเป็นอริยสาวิกาในศาสนานี้ ก็ฉันนั้น เมื่อ ยังอาศัยภัสดาอยู่ ควรประพฤติยำเกรงสามี ฆ่าความโกรธเสีย กำจัด ความตระหนี่เสียได้แล้ว เขาผู้ประพฤติธรรมโดยชอบ จึงรื่นเริงบันเทิงใจ อยู่บนสวรรค์. จบ ลตาวิมานที่ ๔.