๑. สุนทรสมุททเถรคาถา

หญิงแพศยาตกแต่งร่างกาย นุ่งผ้าสวยงาม ทัดทรงดอกไม้ ลูบไล้ของหอม มีเท้าย้อมด้วยสีแดงได้สวมเขียงเท้า ยืนอยู่

นางได้ถอดเขียงเท้า ประนมมือไว้ข้างหน้า พูดเล้าโลมเราด้วยถ้อยคำที่ไพเราะอ่อนหวานว่า

ท่านเป็นนักบวชที่ยังหนุ่มแน่น โปรดเชื่อฟังดิฉัน จงบริโภคกามที่เป็นของมนุษย์ ดิฉันจะมอบทรัพย์สมบัติให้ท่าน ดิฉันขอให้สัจจะแก่ท่าน ถ้าท่านไม่เชื่อ จะให้ดิฉันนำไฟมาทำการสบถต่อท่านก็ได้

เมื่อคราวที่เราทั้งสองแก่เฒ่าจนถือไม้เท้าจึงค่อยบวช เมื่อเป็นเช่นนี้นับว่าได้ชัยชนะในโลกทั้ง ๒

เราเพราะเห็นหญิงแพศยาตกแต่งร่างกาย นุ่งผ้าสวยงาม ประนมมืออ้อนวอน เหมือนบ่วงมัจจุราชที่วางดักไว้

แต่นั้น โยนิโสมนสิการก็เกิดขึ้นแก่เรา โทษก็ปรากฏ ความเบื่อหน่ายก็เกิดขึ้นพร้อม

|๓๖๑.๔๕๙| ๑ อลงฺกตา สุวสนา มาลภารี วิภูสิตา อลตฺตกกตา ปาทา ปาทุการุยฺห เวสิกา |๓๖๑.๔๖๐| ปาทุกา โอรุหิตฺวาน ปุรโต ปญฺชลีกตา สา มํ สเณฺหน มุทุนา มิตปุพฺพมภาสถ |๓๖๑.๔๖๑| ยุวาสิ ตฺวํ ปพฺพชิโต ติฏฺฐาหิ มม สาสเน ภุญฺช มานุสเก กาเม อหํ วิตฺตํ ททามิ เต ฯ สจฺจนฺเต ปฏิชานามิ อคฺคึ วา เต หรามหํ ฯ |๓๖๑.๔๖๒| ยทา ชิณฺณา ภวิสฺสาม อุโภ ทณฺฑปรายนา อุโภปิ ปพฺพชิสฺสาม อุภยตฺถ กฏคฺคโห ฯ |๓๖๑.๔๖๓| ตญฺจ ทิสฺวาน อายนฺตึ เวสิกํ ปญฺชลีกตํ อลงฺกตํ สุวสนํ มจฺจุปาสํว โอฑฺฑิตํ |๓๖๑.๔๖๔| ตโต เม มนสีกาโร โยนิโส อุทปชฺชถ |๓๖๑.๔๖๕| ฯเปฯ สุนฺทรสมุทฺโท เถโร ฯ

หญิงแพศยาผู้ประดับประดาร่างกาย นุ่งห่มผ้าใหม่อันงามทัดทรงดอก ไม้ ลูบไล้ด้วยเครื่องหอม เท้าย้อมด้วยสีแดง สวมรองเท้า ทอง ยืนประคองอัญชลีอยู่ข้างหน้า กล่าวเล้าโลมเราด้วยถ้อยคำ อันอ่อนหวานว่า ท่านเป็นผู้บรรพชิตหนุ่ม ขอจงเชื่อฟังคำของดิฉัน ขอ เชิญท่านสึกออกมาบริโภคกามอันเป็นของมนุษย์เถิด ดิฉันจักมอบ ทรัพย์สมบัติอันให้เกิดความปลื้มใจแก่ท่าน ดิฉันขอให้สัจปฏิญาณแก่ ท่านว่า ดิฉันจักเป็นภรรยา ปฏิบัติท่าน เหมือนพราหมณ์บูชาไฟฉะนั้น เมื่อใดเราทั้งสองแก่เฒ่าจนถึงถือไม้เท้า เมื่อนั้น เราทั้งสองจึงค่อยบวช เราทั้งสองถือเอาชัยในโลกทั้งสองก่อนเถิด เราเห็นหญิงแพศยาคนนั้น ผู้ตบแต่งร่างกาย นุ่งห่มผ้าใหม่อันงามดีมาทำอัญชลี พูดจาเล้า โลมเรา เหมือนกับบ่วงมัจจุราชอันธรรมชาติดักไว้ ลำดับนั้น โยนิโสมนสิการบังเกิดขึ้นแก่เรา เราได้เห็นโทษของสังขารแล้ว เกิด ความเบื่อหน่าย ลำดับนั้น จิตของเราก็หลุดพ้นจากกิเลส ขอท่านจง เห็นคุณวิเศษของพระธรรมอย่างนี้เถิด บัดนี้ เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว.