๙. ติรีฏวัจฉชาดก

กรรมอะไรๆ ที่สำเร็จด้วยวิชาของดาบสนี้ไม่มีเลย อนึ่ง ดาบสนี้เป็นพระญาติ เป็นพระสหายของพระองค์ก็หามิได้ เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไร ติรีฏวัจฉดาบสผู้มีปกติถือไม้ ๓ ท่อน เที่ยวไป จึงบริโภคโภชนะมีรสเลิศเล่า (พระราชาทรงสรรเสริญคุณของติรีฏวัจฉดาบสโพธิสัตว์ว่า)

พ่อผู้ดำรงอยู่ในมนุษยโลกนี้ กำลังตกอยู่ในวิสัยของพญามัจจุราช มาถึงสถานที่นี้ได้ เพราะการช่วยเหลืออันแสนยากของดาบสนั้น ลูกเอ๋ย ติรีฏวัจฉดาบสเป็นผู้สมควรแก่ลาภ พวกเจ้าจงถวายปัจจัยที่ควรบริโภค จงบูชาด้วยปัจจัยที่ควรบูชาแก่ท่านเถิด ติรีฏวัจฉชาดกที่ ๙ จบ ๑๐. ทูตชาดก (๒๖๐) ว่าด้วยทุกชีวิตเป็นทูตของท้อง (บุรุษโลเลคนหนึ่งได้เห็นวิธีเสวยพระกระยาหารของพระเจ้าโภชนสุทธิกโพธิสัตว์ตกอยู่ในอำนาจของความอยาก จึงกล่าว ๒ คาถาทูลว่า)

สัตว์ทั้งหลายที่ตกอยู่ในอำนาจของตัณหาไปยังสถานที่ไกล เพื่อจะขอแม้กับคนที่เป็นศัตรูเพื่อประโยชน์แก่ท้องใด ข้าพระองค์เป็นทูตของท้องนั้น ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมทัพ ขอพระองค์อย่าทรงพิโรธข้าพระองค์เลย

มนุษย์ทั้งหลายตกอยู่ในอำนาจของท้องใดทั้งกลางวันกลางคืน ข้าพระองค์เป็นทูตของท้องนั้น ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมทัพรถ ขอพระองค์อย่าทรงพิโรธข้าพระองค์เลย (พระราชาได้สดับคำของบุรุษนั้นแล้ว จึงตรัสว่า)

นยิมสฺส วิชฺชามยมตฺถิ กิญฺจิ น พนฺธโว โน ปน เต สหาโย อถ เกน วณฺเณน ติรีติวจฺโฉ เตทณฺฑิโก ภุญฺชติ อคฺคปิณฺฑํ ฯ

กรรมอะไรๆ ที่สำเร็จด้วยวิชาของดาบสนี้มิได้มีเลย อนึ่ง ดาบสนั้น ไม่ใช่พระญาติพระวงศ์ ไม่ใช่พระสหายของพระองค์ เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไร ติรีติวัจฉดาบสผู้มีมือถือไม้เท้า จึงบริโภคก้อนข้าวอันเลิศ?

อาปาสุ เม ยุทฺธปราชิตสฺส เอกสฺส กตฺวา วิวนสฺมิ โฆเร ปสารยิ กิจฺฉคตสฺส ปาณึ เตนุทฺธตารึ ทุขสมฺปเรโต ฯ

เมื่อเรารบพ่ายแพ้โจร ตกอยู่ในฐานะอันตราย ติรีติวัจฉดาบสผู้นี้ ได้กระทำความอนุเคราะห์แก่เราผู้เดียว ในป่าที่ไม่มีน้ำ น่าหวาดเสียว เมื่อเราได้รับความลำบากก็ได้พาดพะองให้ เพราะเหตุนั้น เราแม้ถูก ความทุกข์เบียดเบียนแล้วก็ขึ้นจากบ่อได้.

เอตสฺส กิจฺเฉน อิธานุปตฺโต เวยฺยาสิโน วีสย ชีวโลเก ลาภารโห ตาต ติรีติวจฺโฉ เทถสฺส โภคํ ยชิตญฺจ ยญฺญนฺติ ฯ ติริติวจฺฉชาตกํ นวมํ ฯ ---------

เรามาถึงเมืองนี้ได้โดยความยาก เพราะอานุภาพของติรีติวัจฉดาบสผู้นี้ เราถึงจะเป็นอยู่ในมนุษยโลก ก็เหมือนกับไปปรโลกอันเป็นวิสัยของ มัจจุราช ลูกรัก ติรีติวัจฉดาบส เป็นผู้ควรแก่ปัจจัยลาภ ท่านทั้งหลาย จงพากันถวายของควรบริโภค และของควรบูชาแก่ท่านติรีติวัจฉดาบส เถิด. จบ ติรีติวัจฉชาดกที่ ๙.