๑. จูฬกาลิงคชาดก

ท่านทั้งหลายจงเปิดประตูถวายพระราชธิดาเหล่านี้ ขอพระราชธิดาเหล่านี้จงเสด็จเข้าพระนคร ซึ่งข้าพเจ้าผู้มีนามว่านันทิเสนผู้เป็นดุจสีหะ ได้รับการสั่งสอนมาดี ผู้เป็นอำมาตย์ของพระเจ้าอรุณ ได้จัดการรักษาไว้ดีแล้ว (พระเจ้ากาลิงคะทรงกลัวต่อมรณภัย จึงด่าดาบสว่า)

ท่านผู้ประพฤติพรหมจรรย์ ท่านได้กล่าวว่า ชัยชนะจะมีแก่พระเจ้ากาลิงคะ ผู้สามารถย่ำยีบุคคลที่ใครย่ำยีไม่ได้ ส่วนความปราชัย ความหายนะจะมีแก่พระเจ้าอัสสกะ คนซื่อย่อมไม่พูดเท็จ (ดาบสทูลถามท้าวสักกะว่า)

พราหมณ์ ท่านเคยฟังมาแล้วมิใช่หรือ เขากล่าวกันว่า เทวดาทั้งหลายกีดกันความบากบั่นของคนไว้ไม่ได้ การฝึกตนก็ดี ความตั้งใจไว้อย่างมั่นคงก็ดี ความมีใจไม่แตกแยกก็ดี ความไม่ท้อถอยก็ดี การรุกในเวลาที่ควรรุกก็ดี ความเพียรอันมั่นคงก็ดี ความบากบั่นของคนก็ดี ได้มีแก่พระเจ้าอัสสกะ เพราะเหตุนั้นแหละ ชัยชนะจึงได้มีแก่พระเจ้าอัสสกะจูฬกาลิงคชาดกที่ ๑ จบ

วิวรถ อิมาสํ ทฺวารํ นครนฺตํ ปวีสิตุํ อรุณราชสฺส สีเหน สุสิฏฺเฐน สุรกฺขิตํ นนฺทิเสเนน ฯ

ท่านทั้งหลาย จงเปิดประตูถวายให้พระราชาเหล่านี้เสด็จเข้าไปสู่ ภายในพระนคร ข้าพเจ้าชื่อว่านนทิเสน เป็นอำมาตย์ดุจราชสีห์ของ พระเจ้าอรุณ ได้รับการศึกษามาเป็นอย่างดี จัดรักษาไว้เรียบร้อยแล้ว.

ชโย กาลิงฺคานํ อสยฺหสาหินํ ปราชโย อชโย อสฺสกานํ อิจฺเจวํ เต ภาสิตํ พฺรหฺมจาริ น อุชุภูตา วิตถํ ภณนฺติ ฯ

แน่ะดาบสโกง ท่านได้พูดไว้อย่างนี้ว่า ชัยชนะ จักมีแก่พวกพระเจ้า- กาลิงคราช ผู้อดทนต่อภัยที่แสนยากจะอดทนได้ ความปราชัย จักมี แก่พวกอัสสกราช ชนทั้งหลายผู้ซื่อตรง ย่อมไม่พูดเท็จ.

เทวา มุสาวาทมุปาติวตฺตา สจฺจํ ตถํ ปรมํ กรํ นุ สกฺก ตนฺเต มุสา ภาสิตํ เทวราช กึ วา ปฏิจฺจ มฆวา มหินฺท ฯ

ข้าแต่ท้าวสักกะ เทวดาทั้งหลายยังประพฤติล่วงมุสาวาทอีกหรือ พระองค์พึงตรัสแต่ถ้อยคำที่จริง ที่แท้อย่างยิ่งมิใช่หรือ ข้าแต่ท้าวมัฆวาน เทวราช ผู้เป็นใหญ่กว่าปวงชน พระองค์ทรงอาศัยเหตุอะไรหรือ จึงได้ ตรัสมุสา?

นนุ เต สุตํ พฺราหฺมณ ภญฺญมาเน เทวา น อิสฺสนฺติ ปุริสปรกฺกมสฺส ทโม สมาธิ มนโส อเภชฺโช อพฺยตฺตตา นิกฺกมนญฺจ กาเล ทฬฺหญฺจ วิริยํ ปุริสปรกฺกโม จ เตเนว อาสิ วิชโย อสฺสกานนฺติ ฯ จุลฺลกาลิงฺคชาตกํ ปฐมํ ฯ ---------

ดูกรพราหมณ์ เมื่อชนทั้งหลายพูดกันอยู่ ท่านก็เคยได้ยินแล้วมิใช่หรือ ว่า เทวดาทั้งหลาย ย่อมเกียดกันความพยายามของบุรุษไม่ได้ ความ ข่มใจ ความตั้งใจแน่วแน่ ความไม่แตกสามัคคีกัน ความไม่แก่งแย่งกัน การก้าวไปในกาลอันควร ความเพียรอย่างเด็ดเดี่ยว และความบากบั่น ของบุรุษ เพราะเหตุนั้นแหละ ชัยชนะ จึงมีแก่พวกพระเจ้าอัสสกะ. จบ จุลลกาลิงคชาดกที่ ๑.