๙. ฉวชาดก
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ · อ้างว่าได้รับอนุญาต แต่ยังไม่มีเอกสาร
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๔. จตุกกนิบาต] ๑. กาลิงควรรค ๙. ฉวชาดก (๓๐๙) ๙. ฉวชาดก (๓๐๙) ว่าด้วยการนั่งเรียนมนต์ไม่เหมาะสมเหมือนเรียนกับศพ (คนจัณฑาลโพธิสัตว์ไปลักมะม่วงในพระราชอุทยาน เห็นพระราชานั่งในที่สูง เรียนมนต์ ปุโรหิตนั่งในที่ต่ำสอนมนต์ จึงลงจากต้นมะม่วงมาตำหนิ ถูกพระราชา ตรัสถามแล้ว จึงกราบทูลว่า)
กิจที่เราทั้ง ๓ กระทำขึ้นนี้ทั้งหมดไม่ชอบธรรม เพราะคนทั้ง ๒ ไม่เห็นธรรมเนียม จึงเคลื่อนคลาดจากธรรมเนียมเดิม อาจารย์ผู้สอนมนต์นั่งต่ำ และศิษย์ผู้เรียนมนต์นั่งสูง (ปุโรหิตกล่าวว่า)
เราบริโภคข้าวสาลีสุก สะอาด ปรุงด้วยเนื้อ เพราะฉะนั้น เราจึงไม่ประพฤติธรรม ที่ฤๅษีทั้งหลายประพฤติกัน (พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)
ท่านจงหลีกไป โลกนี้ยังกว้างใหญ่ แม้คนอื่นในชมพูทวีปก็ยังหุงข้าวกินกันอยู่ เพราะเหตุนั้น ขออธรรมที่ท่านได้ประพฤติมาแล้ว อย่าได้ทำลายท่านเหมือนหินทำลายหม้อเลย
พราหมณ์ น่าติเตียนการได้ยศ และการได้ทรัพย์สำหรับเลี้ยงชีวิต ซึ่งเป็นเหตุให้ประสบความพินาศ และประพฤติผิดธรรม ฉวชาดกที่ ๙ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๑๖๓}
ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๙ ฉวชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๙. ฉวชาดก ว่าด้วยการนั่งที่ไม่สมควร
สพฺพํ อิทญฺจ มริกตํ อุโภ ธมฺมํ น ปสฺสเร อุโภ ปกติยา จุตา โย จายํ มนฺเต ฌาเปติ โย จ มนฺตํ อธียติ ฯ
กิจทั้งหมดที่เราทั้งสองกระทำแล้ว เป็นกิจลามก คนทั้ง ๒ ไม่เห็นธรรม คนทั้ง ๒ เคลื่อนแล้วจากปกติเดิม คือ อาจารย์นั่งบนอาสนะต่ำบอก มนต์ และศิษย์นั่งบนอาสนะสูงเรียนมนต์.
สาลีนํ โอทนํ ภุญฺเช สุจึ มํสูปเสจนํ ตสฺมา เอตํ น เสวามิ ธมฺมํ อิสีภิ เสวิตํ ฯ
เราบริโภคข้าวสุกแห่งข้าวสาลีขาวสะอาด ปรุงด้วยเนื้อ (ของพระราชา พระองค์นี้) เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ซ่องเสพธรรมนั้น ที่พวกฤาษี ซ่องเสพมาแล้ว.
ปริพฺพช มหา โลโก ปจนฺตญฺเญปิ ปาณิโน มา ตฺวํ อธมฺโม อาจริโต ตสฺมา กุมฺภมิวาภิทา ฯ
ท่านจงหลีกไปเสียเถิด ขึ้นชื่อว่าโลกกว้างใหญ่ แม้คนอื่นๆ ก็หุงต้มกิน เพราะเหตุนั้น อธรรมที่ท่านประพฤติมาแล้ว อย่าทำลายท่านเสียเลย ดุจก้อนหินต่อยหม้อให้แตก ฉะนั้น.
ธิรตฺถุ ตํ ยสลาภํ ธนลาภญฺจ พฺราหฺมณ ยา วุตฺติ วินิปาเตน อธมฺมจรเณน วาติ ฯ ฉวชาตกํ นวมํ ฯ ---------
ดูกรพราหมณ์ เราติเตียนการได้ยศ การได้ทรัพย์ และความประพฤติ เลี้ยงชีวิต ด้วยการทำตนให้ตกต่ำ หรือด้วยการประพฤติไม่เป็นธรรม. จบ ฉวชาดกที่ ๙.