๑. จตุทวารชาดก

เมืองนี้มี ๔ ประตู มีกำแพงเหล็กมั่นคง ข้าพเจ้าได้ทำกรรมชั่วอะไร จึงถูกกักขังไว้

ประตูทุกบานได้ถูกปิดไว้ ข้าพเจ้าถูกขังเหมือนกับนก เทพผู้ควรบูชา เหตุอะไรหนอ ข้าพเจ้าจึงถูกจักรบดขยี้ (รุกขเทวดาตอบว่า)

นี่สหาย ท่านได้ทรัพย์ถึง ๑๒๐,๐๐๐ แล้ว ก็ไม่กระทำตามคำของพวกญาติผู้อนุเคราะห์

ท่านได้แล่นเรือออกไปสู่สมุทรสาคร ซึ่งทำให้เรือโลดเต้นได้ อันมีความสำเร็จน้อย ท่านเมื่อมีความปรารถนามากเกินไป ได้ครอบครองนารี ๔ นาง ไม่พอใจนางทั้ง ๔ ได้ครอบครองนารี ๘ นาง ไม่พอใจนางทั้ง ๘

ได้ครอบครองนารี ๑๖ นาง ไม่พอใจนางทั้ง ๑๖ ได้ครอบครองนารี ๓๒ นาง ไม่พอใจนางทั้ง ๓๒ จึงได้ประสบจักร จักรจึงพัดผันอยู่ที่ศีรษะของท่าน ผู้ถูกความปรารถนามากเกินไปขจัดแล้ว

คนเหล่าใดละทิ้งทรัพย์เป็นจำนวนมาก ไม่พิจารณาหนทางที่ยังมิได้ใคร่ครวญ คนเหล่านั้นต้องเป็นผู้ทูนจักรไว้

บัณฑิตพึงพิจารณาการงานและโภคะอันไพบูลย์ เมื่ออยากได้ก็อย่าพึงส้องเสพสิ่งที่ประกอบด้วยความฉิบหาย พึงทำตามคำบอกกล่าวของผู้อนุเคราะห์ทั้งหลาย บุคคลเช่นนั้นจักรก็จะไม่พึงกล้ำกราย (นายมิตตวินทกะถามว่า)

เทพผู้ควรบูชา จักรบนศีรษะของข้าพเจ้า จะอยู่นานสักเท่าไรเล่าหนอ กี่พันปี ข้าพเจ้าถามแล้ว ขอท่านจงบอกเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้า (รุกขเทวดาตอบว่า)

มิตตวินทกะ ท่านจงฟังข้าพเจ้า เจ้าต้องระลึกถึงให้มาก ตระหนักไว้โดยยิ่ง จักรยังคงพัดผันอยู่บนศีรษะของเจ้า เมื่อเจ้ามีชีวิตอยู่ ก็จะไม่พ้นมันหรอกจตุทวารชาดกที่ ๑ จบ

จตุทฺวารมิทํ นครํ อายสํ ทฬฺหโตรณํ โอรุทฺธปฏิรุทฺโธสฺมิ กึ ปาปํ ปกตํ มยา ฯ

เมืองนี้มีประตู ๔ ประตู มีกำแพงมั่นคงล้วนแล้วไปด้วยเหล็กแดง ข้าพเจ้า ถูกล้อมไว้ด้วยกำแพง ข้าพเจ้าได้ทำบาปอะไรไว้?

สพฺเพ อปิหิตา ทฺวารา โอรุทฺโธสฺมิ ยถา ทิโช กิมาธิกรณํ ยกฺข จกฺกาภินิหโต อหํ ฯ

ประตูทั้งหมดจึงปิดแน่น ข้าพเจ้าถูกขังเหมือนนก ข้าแต่เทวดา เหตุ เป็นมาอย่างไร ข้าพเจ้าจึงลูกจักรกรดพัดศีรษะ?

ลทฺธา สตสหสฺสานิ อติเรกานิ วีสติ อนุกมฺปกานํ ญาตีนํ วจนํ สมฺมนากริ ฯ

ท่านได้ทรัพย์มากมายถึงสองล้านแล้ว มิได้ทำตามคำชอบของญาติ ทั้งหลายผู้เอ็นดู.

ลงฺฆึ สมุทฺทํ ปกฺขนฺทิ สาครํ อปฺปสิทฺธิยํ จตุพฺภิ อฏฺฐชฺฌคมา อฏฺฐาภิปิ จ โสฬส ฯ

ท่านแล่นเรือไปสู่สมุทรซึ่งอาจยังเรือให้โลดขึ้นได้ เป็นสาครมีสิทธิ์น้อย ได้ประสบนางเวมานิกเปรต ๔ นาง จาก ๔ นางเป็น ๘ นาง จาก ๘ นางเป็น ๑๖ นาง.

โสฬสาภิ จ พตฺตึส อตฺริจฺฉํ จกฺกมาสโท อิจฺฉาหตสฺส โปสสฺส จกฺกํ ภมติ มตฺถเก ฯ

ถึงจะได้ประสบนางเวมานิกเปรตจาก ๑๖ นางเป็น ๓๒ นาง ก็ยังปรารถนา ยิ่งไปกว่านั้น จึงได้ประสบจักรนี้ จักรกรดย่อมพัดผันบนศีรษะของ คนผู้ถูกความอยากครอบงำ.

อุปริ วิสาลํ ทุปฺปูรํ อิจฺฉาวิสตคามินํ เย จ ตํ อนุคิชฺฌนฺติ เต โหนฺติ จกฺกธาริโน ฯ

ความอยากเป็นของสูงใหญ่ไพศาล ยากที่จะให้เต็มได้ มักให้ถึงความ วิบัติ ชนเหล่าใดย่อมยินดีไปตามความอยาก ชนเหล่านั้นต้องเป็นผู้ทรง จักรกรดไว้.

พหุภณฺฑํ อวหาย มคฺคํ อปฺปฏิเวกฺขิย เยสํ เจตํ อสงฺขาตํ เต โหนฺติ จกฺกธาริโน ฯ

อนึ่ง ชนเหล่าใดละทิ้งสิ่งของมากมายเสีย ไม่พิจารณาหนทางให้ถ่องแท้ ไม่ใคร่ครวญเหตุนั้นให้ถี่ถ้วน ชนเหล่านั้นต้องเป็นผู้ทรงจักรกรดไว้.

กมฺมํ สเมกฺเข วิปุลญฺจ โภคํ อิจฺฉํ น เสเวยฺย อนตฺถสญฺหิตํ กเรยฺย วากฺยํ อนุกมฺปกานํ ตํ ตาทิสํ นาติวเตยฺย จกฺกํ ฯ

ผู้ใดพึงพิจารณาถึงการงาน และโภคะอันไพบูลย์ ไม่ซ่องเสพความอยาก อันประกอบด้วยความฉิบหาย ทำตามถ้อยคำของผู้เอ็นดูทั้งหลาย ผู้เช่น นั้นไม่พึงถูกจักรกรดพัดผัน.

กีวจิรนฺนุ เม ยกฺข จกฺกํ สิรสิ ฐสฺสติ กตี วสฺสสหสฺสานิ ตมฺเม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ

ข้าแต่เทวดา จักรกรดจักตั้งอยู่บนศีรษะของข้าพเจ้านานสักเท่าไรหนอ สักกี่พันปี ข้าพเจ้าขอถามความนั้น ขอท่านได้โปรดบอกแก่ข้าพเจ้า เถิด?

อติสโร อจฺจสโร มิตฺตวินฺท สุโณหิ เม จกฺกนฺเต สิรสฺมิมาวิทฺธํ น ตํ ชีวํ ปโมกฺขสีติ ฯ จตุทฺวารชาตกํ ปฐมํ ฯ ---------

ดูกรมิตตวินทุกะ ท่านจงฟังเรา ท่านจะต้องทนทุกข์ทรมานไปอีกนาน จักรกรดจะพัดผันอยู่บนศีรษะของท่าน เมื่อท่านยังมีชีวิตอยู่ จะพ้น จักรกรดนั้นไปไม่ได้. จบ จตุทวารชาดกที่ ๑.