๒. จิตตสัมภูตชาดก

กรรมทุกอย่างที่นรชนประพฤติดีแล้วมีผล ผลกรรมถึงจะเล็กน้อย ชื่อว่าเป็นโมฆะหามีไม่ เราเห็นสัตว์ผู้เกิดมามีอานุภาพมาก ซึ่งเกิดแต่ผลบุญ เพราะกรรมของตน

กรรมทุกอย่างที่นรชนประพฤติดีแล้วมีผล ผลกรรมถึงจะเล็กน้อยชื่อว่าเป็นโมฆะหามีไม่ ขอเดชะพระองค์ผู้สมมติเทพ แม้จิตตบัณฑิตพระองค์ก็โปรด ทราบเถิดว่า ท่านมีมโนรถสำเร็จสมปรารถนาเหมือนพระองค์ (พระเจ้าสัมภูตะทรงสดับแล้ว จึงตรัสว่า)

เจ้าเป็นจิตตดาบสหรือหนอ หรือว่าเจ้าฟังมาจากคนอื่น หรือใครได้บอกเรื่องนั้นกับเจ้า คาถาเจ้าขับดีแล้ว เราไม่มีความสงสัย และเราจะให้บ้านส่วยแก่เจ้า ๑๐๐ หลัง (ลำดับนั้น กุมารกราบทูลว่า)

ข้าพระองค์มิใช่จิตตฤๅษี และข้าพระองค์มิได้ฟังมาจากคนอื่น แต่ฤๅษีได้บอกเนื้อความนี้แก่ข้าพระองค์ว่า เจ้าจงไป จงขับคาถาตอบพระราชา พระราชาทรงพอพระทัย พึงพระราชทานพรแก่เจ้าบ้าง (พระเจ้าสัมภูตะทรงสดับแล้วจึงรับสั่งให้พวกราชบุรุษเตรียมกระบวนว่า)

พวกพนักงานจงเทียมราชรถที่ตกแต่งสวยงาม เย็บปักอย่างวิจิตรตระการตา จงผูกสายรัดสัปคับช้าง สวมเครื่องประดับคอ

ชาวพนักงานจงนำกลอง ตะโพน และสังข์มา และจงเทียมราชยานที่เร็ว วันนี้ เราจักไปสู่อาศรมที่เราเห็นฤๅษีนั่งอยู่ (พระเจ้าสัมภูตะเสด็จเข้าไปหาจิตตบัณฑิตดาบส ทรงดีพระทัยแล้วตรัสว่า)

ขอพระคุณเจ้าผู้เจริญจงรับอาสนะ น้ำ และผ้าเช็ดเท้าของข้าพเจ้าเถิด ข้าพเจ้าขอถวายของมีค่า ต้อนรับพระคุณเจ้าผู้เจริญ ขอพระคุณเจ้าผู้เจริญจงใช้สอยของที่มีค่าของข้าพเจ้าด้วยเถิด (พระเจ้าสัมภูตะเมื่อจะทรงแบ่งราชสมบัติถวายครึ่งหนึ่ง จึงตรัสว่า)

ขอพระองค์จงสร้างพระตำหนักที่น่ารื่นรมย์สำหรับพระองค์ ขอพระองค์ทรงให้หมู่นารีบำเรอเถิด และจงให้โอกาสเพื่ออนุเคราะห์หม่อมฉัน แม้เราทั้ง ๒ จะครอบครองความเป็นใหญ่ร่วมกัน (จิตตบัณฑิตดาบสกราบทูลว่า)

ขอถวายพระพรมหาบพิตร อาตมาเห็นผลของทุจริต และวิบากยิ่งใหญ่แห่งธรรมที่ประพฤติดีแล้วจักสำรวมตนอย่างเดียว จึงไม่ปรารถนาบุตร ปศุสัตว์ หรือทรัพย์

ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายในโลกนี้เพียง ๑๐ ปีเท่านั้น ชีวิตนั้นยังไม่ทันถึงเขตกำหนดซูบซีดไปเหมือนต้นอ้อที่ถูกตัด

ในสภาพชีวิตอย่างนั้นจะเพลิดเพลิน จะเล่นสนุกสนาน จะรื่นเริง จะแสวงหาทรัพย์ไปทำไมกัน ประโยชน์อะไรด้วยบุตรและภรรยาสำหรับอาตมา อาตมาพ้นแล้วจากเครื่องผูก มหาบพิตร

ขอเดชะพระองค์ผู้จอมชน ชาติกำเนิดของนรชนไม่สม่ำเสมอ ในหมู่มนุษย์ กำเนิดแห่งคนจัณฑาลนับว่าต่ำต้อยที่สุด ในชาติก่อน พวกเราได้อาศัยอยู่ในครรภ์ของหญิงจัณฑาล เพราะกรรมชั่วช้าของตน

พวกเราได้เกิดเป็นคนจัณฑาลในอวันตีชนบท ได้เกิดเป็นเนื้ออยู่ที่ฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา ได้เกิดเป็นนกเขาอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำนัมมทา แต่วันนี้เราทั้ง ๒ นั้นเป็นพราหมณ์และกษัตริย์ (จิตตบัณฑิตดาบสเมื่อให้พระเจ้าสัมภูตะเกิดอุตสาหะในบุญกุศลทั้งหลายจึงกล่าวว่า)

ชีวิตถูกชรานำเข้าไปใกล้มรณะ อายุของเหล่าสัตว์น้อยนัก ชีวิตที่ถูกชรานำไป ย่อมไม่มีผู้ต้านทาน ขอถวายพระพรพระเจ้าปัญจาละ ขอมหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมา มหาบพิตรอย่าได้ทรงทำกรรมซึ่งมีทุกข์เป็นกำไรเลย

ชีวิตถูกชรานำเข้าไปใกล้มรณะ อายุของเหล่าสัตว์น้อยนัก ชีวิตที่ถูกชรานำไป ย่อมไม่มีผู้ต้านทาน ขอถวายพระพรพระเจ้าปัญจาละ ขอมหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมา มหาบพิตรอย่าได้ทรงทำกรรมซึ่งมีทุกข์เป็นผลเลย

ชีวิตถูกชรานำเข้าไปใกล้มรณะ อายุของเหล่าสัตว์น้อยนัก ชราย่อมขจัดผิวพรรณของนรชนผู้แก่ชรา ขอถวายพระพรพระเจ้าปัญจาละ ขอมหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมา มหาบพิตรอย่าได้ทรงทำกรรมเพื่อเกิดในนรกเลย (เมื่อพระโพธิสัตว์กล่าวอย่างนั้น พระราชาทรงยินดีแล้วจึงตรัสว่า)

คำของพระองค์นั้นเป็นคำสัตย์อย่างแท้จริง คำนั้นเป็นเหมือนดังที่ฤๅษีกล่าว แต่กามของหม่อมฉันมีอยู่มิใช่น้อย ข้าแต่ท่านผู้เห็นภัยในวัฏฏสงสาร กามเหล่านั้นคนเช่นหม่อมฉันละได้ยาก

หม่อมฉันจมอยู่ในเปือกตมคือกาม ไม่อาจดำเนินตามทางของภิกษุได้ เหมือนช้างเชือกที่จมอยู่ในท่ามกลางเปือกตม เห็นที่เนินอยู่ก็ไม่อาจจะไปได้

มารดาบิดาพร่ำสอนบุตรด้วยหวังว่า เขาจะมีความสุขได้อย่างไร แม้ฉันใด ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้พระองค์ก็ฉันนั้น พร่ำสอนหม่อมฉัน โดยที่หม่อมฉันละโลกนี้ไปแล้วจะพึงเป็นสุขสิ้นกาลนาน (พระโพธิสัตว์มาตังคบัณฑิตถวายพระพรว่า)

ขอถวายพระพรพระองค์ผู้จอมชน หากมหาบพิตรไม่ทรงสามารถจะละกามซึ่งเป็นของมนุษย์เหล่านี้ได้ ขอพระองค์ทรงตั้งพลีกรรมที่เป็นธรรมเถิด มหาบพิตร อนึ่ง การกระทำที่ไม่เป็นธรรมขออย่าได้มีในแคว้นของพระองค์เลย

พระองค์ผู้มีพระหฤทัยเลื่อมใส ทรงเลี้ยงสมณะและพราหมณ์ทั้งหลายให้อิ่มหนำด้วยข้าวและน้ำ ทรงถวายและทรงเสวยตามความสามารถ จะไม่ถูกนินทา ขอทรงเข้าถึงแดนสวรรค์เถิด

มหาบพิตร หากว่าความเมาพึงครอบงำพระองค์ ซึ่งมีหมู่นารีบำเรออยู่ ขอพระองค์ทรงมนสิการคาถานี้ และขอจงตรัสคาถานี้ในท่ามกลางบริษัท

สัตว์ผู้นอนอยู่กลางแจ้ง มีหญิงจัณฑาลผู้เมื่อจะไปป่าให้ดื่มน้ำนม แล้วคลุกคลีอยู่กับฝูงสุนัข สัตว์นั้นวันนี้เขาเรียกกันว่า พระราชาจิตตสัมภูตชาดกที่ ๒ จบ

สพฺพํ นรานํ สผลํ สุจิณฺณํ น กมฺมุนา กิญฺจน โมฆมตฺถิ ปสฺสามิ สมฺภูตํ มหานุภาวํ สกมฺมุนา ปุญฺญผลูปปนฺนํ ฯ สพฺพํ นรานํ สผลํ สุจิณฺณํ น กมฺมุนา กิญฺจน โมฆมตฺถิ กจฺจินฺนุ จิตฺตสฺสปิ เอวเมว อิทฺโธ มโน ตสฺส ยถาปิ มยฺหํ ฯ

กรรมทุกอย่างที่นรชนสั่งสมไว้แล้ว ย่อมมีผลเสมอไป ขึ้นชื่อว่ากรรม แม้จนเล็กน้อย ที่จะไม่ให้ผลเป็นอันไม่มี เราได้เห็นตัวของเราผู้ชื่อว่า สัมภูตะมีอานุภาพมาก อันบังเกิดขึ้นด้วยผลบุญ เพราะกรรมของตนเอง กรรมทุกอย่างที่นรชนสั่งสมไว้แล้ว ย่อมมีผลเสมอไป ขึ้นชื่อว่ากรรม แม้จะเล็กน้อย ที่จะไม่ให้ผลเป็นอันไม่มี มโนรถของเราสำเร็จแล้ว แม้ฉันใด มโนรถแม้ของจิตตบัณฑิต พระเชฏฐาของเรา ก็สำเร็จแล้ว ฉันนั้น กระมังหนอ.

สพฺพํ นรานํ สผลํ สุจิณฺณํ น กมฺมุนา กิญฺจน โมฆมตฺถิ จิตฺตํปิ ชานาหิ ตเถว เทว อิทฺโธ มโน ตสฺส ยถาปิ ตุยฺหํ ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติภพ กรรมทุกอย่างที่นรชนสั่งสมไว้แล้ว ย่อม มีผลเสมอไป ขึ้นชื่อว่ากรรมแม้จะเล็กน้อย ที่จะไม่ให้ผลเป็นอันไม่มี มโนรถของพระองค์สำเร็จแล้ว แม้ฉันใด ขอพระองค์โปรดทราบแม้ พระจิตตบัณฑิตฉันนั้นเถิด.

ภวํ นุ จิตฺโต สุตมญฺญโต เต อุทาหุ เต โกจิ นํ เอตทกฺขา คาถา สุคีตา น มมตฺถิ กงฺขา ททามิ เต คามวรํ สตญฺจ ฯ

เจ้าหรือคือจิตตะ เจ้าได้ฟังคำนี้มาจากคนอื่น หรือว่าใครบอกเนื้อความนี้ แก่เจ้า คาถานี้เจ้าขับดีแล้ว เราไม่มีความสงสัย เราจะให้บ้านส่วยร้อย ตำบลแก่เจ้า.

น จาหํ จิตฺโต สุตมญฺญโต เม อิสิ จ เม เอตมตฺถํ อสํสิ คนฺตฺวาน รญฺโญ ปฏิคายิ คาถํ อปิ นุ เต วรํ อตฺตมโน ทเทยฺย ฯ

ข้าพระพุทธเจ้าหาใช่จิตตะไม่ ข้าพระพุทธเจ้าฟังคำนี้มาจากคนอื่น และ ฤาษีได้บอกเนื้อความนี้แก่ข้าพระพุทธเจ้าแล้วสั่งว่า เจ้าจงไปขับคาถานี้ ตอบถวายพระราชา พระราชาทรงพอพระทัยแล้ว จะพึงพระราชทานบ้าน ส่วยให้แก่เจ้าบ้านกระมัง?

โยเชนฺตุ เม ราชรเถ สุกเต จิตฺตสิพฺพเน กจฺฉํ นาคานํ พนฺธถ คีเวยฺยํ ปฏิมุญฺจถ ฯ อาหญฺญเร เภริมุทิงฺคสงฺขา สีฆานิ ยานานิ จ โยชยนฺตุ อชฺเชวหํ อสฺสมตํ คมิสฺสํ ยตฺเถว ทกฺขิสฺสมิสึ นิสินฺนํ ฯ

ราชบุตรทั้งหลายจงเทียมราชรถของเรา จัดแจงให้ดี ผูกรัดจัดสรรให้ งดงามวิจิตร จงผูกรัดสายประคนมงคลหัตถี นายหัตถาจารย์จงขึ้นประจำ คอ. ตะโพนและสังข์มาตระเตรียมไว้ เจ้าหน้าที่ทั้งหลายจงเทียบยาน พาหนะโดยเร็ว วันนี้แล เราจักไปยังอาศรมซึ่งจักได้พบฤาษีนั่งอยู่.

สุลทฺธลาโภ วต เม อโหสิ คาถา สุคีตา ปริสาย มชฺเฌ โสหํ อิสึ สีลวตูปปนฺนํ ทิสฺวา ปตีโต สุมโนหมสฺมิ ฯ

ข้าพเจ้าเป็นผู้ได้ลาภดีแล้วหนอ คาถาอันข้าพเจ้าขับดีแล้วในท่ามกลาง บริษัท ข้าพเจ้าได้พบฤาษีผู้ประกอบด้วยศีลแล้วเกิดปีติโสมนัส.

อาสนํ อุทกํ ปชฺชํ ปฏิคฺคณฺหาตุ โน ภวํ อคฺเฆ ภวนฺตํ ปุจฺฉาม อคฺฆํ กุรุตุ โน ภวํ ฯ

เชิญท่านผู้เจริญโปรดรับอาสนะ น้ำ และรองเท้าของข้าพเจ้าทั้งหมด เถิด ข้าพเจ้ายินดีต้อนรับท่านผู้เจริญในสิ่งของอันมีค่า ขอท่านผู้เจริญเชิญ รับสักการะอันมีค่าของข้าพเจ้าทั้งหลายด้วยเถิด.

รมฺมญฺจ เต อาวสถํ กโรนฺตุ นารีคเณหิ ปริจารยสฺสุ กโรหิ โอกาสมนุคฺคหาย อุโภปิมํ อิสฺสริยํ กโรม ฯ

ขอเชิญพระเชฏฐาทรงสร้างปรางค์ปราสาท อันเป็นที่อยู่น่ารื่นรมย์สำหรับ พระองค์เถิด จงทรงบำรุงบำเรอด้วยหมู่นางนารีทั้งหลาย โปรดให้ โอกาสเพื่ออนุเคราะห์แก่หม่อมฉันเถิด แม้เราทั้งสองก็จะครอบครอง อิสริยสมบัตินี้ร่วมกัน.

ทิสฺวา ผลํ ทุจฺจริตสฺส ราช อโถ สุจิณฺณสฺส มหาวิปากํ อตฺตานเมว ปฏิสํยมิสฺสํ น ปตฺถเย ปุตฺตปสุํ ธนํ วา ฯ ทเสวิมา วสฺสทสา มจฺจานํ อิธ ชีวิตํ อปฺปตฺตญฺเญว ตํ โอธึ นโฬ ฉินฺโนว สุสฺสติ ฯ ตตฺถ กา นนฺทิ กา ขิฑฺฑา กา รติ กา ธเนสนา กึ เม ปุตฺเตหิ ทาเรหิ ราช มุตฺโตสฺมิ พนฺธนา ฯ โสหํ เอวํ ปชานามิ มจฺจุ เม นปฺปมชฺชติ อนฺตเกนาธิปนฺนสฺส กา รติ กา ธเนสนา ฯ ชาติ นรานํ อธมา ชนินฺท จณฺฑาลโยนิ ทฺวิปทกนิฏฺฐา สเกหิ กมฺเมหิ สุปาปเกหิ จณฺฑาลิคพฺเภ อวสิมฺห ปุพฺเพ ฯ จณฺฑาลาหุมฺหาวนฺตีสุ มิคา เนรญฺชรํ ปติ อุกฺกุสา รมฺมทาตีเร ตยชฺช พฺราหฺมณขตฺติยา ฯ

ดูกรมหาบพิตร พระองค์ทรงเห็นผลแห่งสุจริตอย่างเดียว ส่วนอาตมภาพ เห็นผลแห่งสุจริต และทุจริตที่สั่งสมไว้แล้ว เป็นวิบากใหญ่ จึงสำรวม ตนเท่านั้น มิได้ปรารถนาบุตร ปศุสัตว์ หรือทรัพย์. ชีวิตของสัตว์ ทั้งหลายในโลกนี้ มีกำหนดร้อยปีเป็นอย่างมาก ไม่ล่วงกำหนดนั้นไป ได้เลย ย่อมจะเหือดแห้งไป เหมือนไม้อ้อที่ถูกตัดแล้ว มีแต่จะแห้งไป ฉะนั้น. ในชีวิตอันจะต้องเหือดแห้งไปนั้น จะมัวเพลิดเพลินไปใย จะ มัวเล่นคึกคะนองไปทำไม ความยินดีจะเป็นประโยชน์อะไร ประโยชน์ อะไรด้วยการแสวงหาทรัพย์ จะมีประโยชน์อะไรด้วยบุตร และภรรยา สำหรับอาตมา ดูกรมหาบพิตร อาตมภาพเป็นผู้พ้นแล้วจากเครื่องผูก. อาตมภาพรู้ชัดอย่างนี้ว่า มัจจุจะไม่รังควานเราเป็นอันไม่มี เมื่อบุคคล ถูกมัจจุราชครอบงำแล้ว ความยินดีจะเป็นประโยชน์อะไร จะมีประโยชน์ อะไรด้วยการแสวงหาทรัพย์. ดูกรมหาบพิตรผู้จอมประชาชนชาติของ นรชนไม่สม่ำเสมอกัน กำเนิดแห่งคนจัณฑาล จัดว่าเลวทรามในระหว่าง มนุษย์ เมื่อชาติก่อนเราทั้งสองได้อยู่ร่วมกันในครรภ์แห่งนางจัณฑาลี เพราะกรรมอันชั่วช้าของตน. เราทั้งสองได้เกิดเป็นคนจัณฑาล ในกรุง อุชเชนีอวันตีชนบท ครั้นจุติจากอัตภาพนั้นแล้ว ได้เกิดเป็นเนื้อสองตัว พี่น้องอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา ครั้นจุติจากอัตภาพนั้นแล้วได้เกิดเป็นนก ออกสองตัวพี่น้องอยู่ริมฝั่งรัมมทานที ครั้นจุติจากอัตภาพนั้นแล้ว คราวนี้ อาตมภาพเกิดเป็นพราหมณ์ มหาบพิตรทรงสมภพเป็นกษัตริย์.

อุปนิยฺยติ ชีวิตมปฺปมายุํ ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา กโรหิ ปญฺจาล มเมว วากฺยํ มากาสิ กมฺมานิ ทุกฺขุทฺรยานิ ฯ อุปนิยฺยติ ชีวิตมปฺปมายุํ ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา กโรหิ ปญฺจาล มเมว วากฺยํ มากาสิ กมฺมานิ ทุกฺขปฺผลานิ ฯ อุปนิยฺยติ ชีวิตมปฺปมายุํ ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา กโรหิ ปญฺจาล มเมว วากฺยํ มากาสิ กมฺมานิ รชสฺสิรานิ ฯ อุปนิยฺยติ ชีวิตมปฺปมายุํ วณฺณํ ชรา หนฺติ นรสฺส ชิยฺยโต กโรหิ ปญฺจาล มเมว วากฺยํ มากาสิ กมฺมํ นิรยูปปตฺติยา ฯ

ชีวิตของสัตว์ทั้งหลาย ถูกชรานำเข้าไปสู่ความตาย อายุของสัตว์ ทั้งหลายเป็นของน้อย เมื่อนรชนถูกชรานำเข้าไปสู่ความตาย ย่อมไม่มี ผู้ต้านทาน ดูกรพระเจ้าปัญจาลราช มหาบพิตรจงทรงทำตามคำของ อาตมภาพ อย่าทรงทำกรรมทั้งหลายที่มีทุกข์เป็นกำไรเลย. ชีวิตของสัตว์ ทั้งหลายถูกชรานำเข้าไปสู่ความตาย อายุของสัตว์ทั้งหลายเป็นของน้อย เมื่อนรชนถูกชรานำเข้าไปสู่ความตาย ย่อมไม่มีผู้ต้านทาน ดูกรพระเจ้า ปัญจาลราช มหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมภาพ อย่าทรงทำกรรม ทั้งหลายที่มีทุกข์เป็นวิบากเลย ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายถูกชรานำเข้าไป สู่ความตาย อายุของสัตว์ทั้งหลายเป็นของน้อย เมื่อนรชนถูกชรานำ เข้าไปสู่ความตาย ย่อมไม่มีผู้ต้านทาน ดูกรพระเจ้าปัญจาลราช มหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมภาพ อย่าทรงทำกรรมทั้งหลายอันมี ศีรษะเกลือกกลั้วด้วยกิเลสธุลี. ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายถูกชรานำเข้าไป สู่ความตาย อายุของสัตว์ทั้งหลายเป็นของน้อย ชราย่อมกำจัดวรรณะ ของนรชนผู้แก่เฒ่า ดูกรพระเจ้าปัญจาลราช มหาบพิตรจงทรงทำ ตามคำของอาตมภาพ อย่าทรงทำกรรมที่จะให้เข้าถึงนรกเลย.

อทฺธา หิ สจฺจํ วจนํ ตเวทํ ยถา อิสี ภาสสิ เอวเมตํ กามา จ เม สนฺติ อนปฺปรูปา เต ทุจฺจชา มาทิสเกน ภิกฺขุ ฯ นาโค ยถา ปงฺกมชฺเฌ พฺยสนฺโน สยํ ถลํ นาภิสมฺโภติ คนฺตุํ เอวมหํ กามปงฺเก พฺยสนฺโน น ภิกฺขุโน มคฺคมนุพฺพชามิ ฯ ยถาปิ มาตา จ ปิตา จ ปุตฺตํ อนุสาสเร กินฺติ สุขี ภเวยฺย เอวํปิ มํ ตฺวํ อนุสาส ภนฺเต ยถา จิรํ เปจฺจ สุขี ภเวยฺยํ ฯ

ข้าแต่ภิกษุ ถ้อยคำของพระคุณเจ้านี้เป็นคำจริงแท้ทีเดียว ฤาษีกล่าวฉันใด คำนี้ก็เป็นฉันนั้น แต่ว่ากามทั้งหลายของข้าพเจ้ายังมีอยู่มาก กาม เหล่านั้นคนเช่นกับข้าพเจ้าสละได้ยาก. ช้างจมอยู่ท่ามกลางหล่มแล้ว ย่อมไม่อาจจะไปยังที่ควรได้ด้วยตนเอง ฉันใด ข้าพเจ้าจมอยู่ในหล่มคือ กามกิเลส ก็ยังไม่สามารถจะปฏิบัติตามทางของภิกษุได้ ฉันนั้น. ข้าแต่ พระคุณเจ้าผู้เจริญ อนึ่ง บุตรจะพึงมีความสุขได้ด้วยวิธีใด บิดามารดา พร่ำสอนบุตรด้วยวิธีนั้น ฉันใด ข้าพเจ้าละจากโลกนี้ไปแล้ว จะพึง เป็นผู้มีความสุขยืนนานได้ด้วยวิธีใด ขอพระคุณเจ้าโปรดพร่ำสอนข้าพเจ้า ด้วยวิธีนั้นฉันนั้นเถิด.

โน เจ ตุวํ อุสฺสหเส ชนินฺท กาเม อิเม มานุสเก ปหาตุํ ธมฺมึ พลึ ปฏฺฐปยสฺสุ ราช อธมฺมกาโร จ เต มาหุ รฏฺเฐ ฯ ทูตา วิธาวนฺตุ ทิสา จตสฺโส นิมนฺตกา สมณพฺราหฺมณานํ เต อนฺนปาเนน อุปฏฺฐหสฺสุ วตฺเถน เสนาสนปจฺจเยน จ ฯ อนฺเนน ปาเนน ปสนฺนจิตฺโต สนฺตปฺปย สมณพฺราหฺมเณ จ ทตฺวา จ ภุตฺวา จ ยถานุภาวํ อนินฺทิโต สคฺคมุเปหิ ฐานํ ฯ สเจ จ ตํ ราช มโท สเหยฺย นารีคเณหิ ปริวารยนฺตํ อิมเมว คาถํ มนสิกโรหิ ภาเสหิ เจตํ ปริสาย มชฺเฌ ฯ อพฺโภกาสสโย ชนฺตุ วชนฺตฺยา ขีรปายิโต ปริกิณฺโณ สุวาเนหิ สฺวาชฺช ราชาติ วุจฺจตีติ ฯ จิตฺตสมฺภูตชาตกํ ทุติยํ ฯ

ดูกรมหาบพิตรผู้เป็นจอมประชาชน ถ้ามหาบพิตรไม่อาจละกามของมนุษย์ เหล่านี้ได้ไซร้ มหาบพิตรจงทรงเริ่มตั้งพลีกรรมอันชอบธรรมเถิด แต่ การกระทำอันไม่เป็นธรรมขออย่าได้มีในรัฐสีมาของมหาบพิตรเลย. ทูต ทั้งหลายจงไปยังทิศทั้ง ๔ นิมนต์สมณพราหมณ์ทั้งหลายมา มหาบพิตร จงทรงบำรุงสมณพราหมณ์ทั้งหลายด้วยข้าว น้ำ ผ้า เสนาสนะและ คิลานปัจจัย. มหาบพิตรจงเป็นผู้มีพระกมลจิตอันผ่องใส ทรงอังคาส สมณพราหมณ์ให้อิ่มหนำสำราญด้วยข้าว น้ำ ได้ทรงบริจาคทานตาม สติกำลัง และทรงเสวยแล้ว เป็นผู้อันเทวดาและมนุษย์ไม่ติเตียน จงเสด็จเข้าถึงสัคคสถานเถิด. ดูกรมหาบพิตร ก็ถ้าความเมาจะพึง ครอบงำมหาบพิตรผู้อันหมู่นางนารีทั้งหลายแวดล้อมอยู่ มหาบพิตรจงทรง มนสิการคาถานี้ แล้วพึงตรัสคาถานี้ในท่ามกลางบริษัทว่า เมื่อชาติก่อนเรา เป็นคนนอนอยู่กลางแจ้ง อันมารดาจัณฑาลี เมื่อจะไปป่าให้ดื่มน้ำนม มาแล้ว นอนคลุกคลีอยู่กับสุนัขทั้งหลายจนเติบโต มาบัดนี้ คนนั้น ใครๆ เขาก็เรียกกันว่าพระราชา. จบ จิตตสัมภูตชาดกที่ ๒.