๘. ธูมการิชาดก

พระเจ้ายุธิฏฐิละผู้ใคร่ธรรม ได้ตรัสถามวิธุรบัณฑิตว่า พราหมณ์ เจ้าทราบบ้างไหม มีใครคนหนึ่งเศร้าโศกมาก (พระโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)

มีพราหมณ์วาเสฏฐโคตร บูชาไฟอยู่ในป่ากับฝูงแพะ ไม่เกียจคร้าน ก่อไฟรมควันทั้งกลางวันและกลางคืน

ด้วยกลิ่นควันไฟนั้นของเขา พวกละมั่งถูกยุงรบกวน จึงได้เข้าไปอยู่ใกล้พราหมณ์ผู้ก่อไฟรมควันตลอดฤดูฝน

เมื่อป่าไร้ยุงในฤดูใบไม้ร่วง พวกละมั่งก็พากันเข้าไปยังซอกเขาและต้นน้ำลำธาร

พราหมณ์เห็นพวกละมั่งจากไปแล้ว และพวกแพะก็ถึงความพินาศ จึงซูบผอม มีผิวพรรณหม่นหมองและเป็นโรคผอมเหลือง

ด้วยประการเช่นนี้ ผู้ใดไม่สนใจคนเก่าของตน รักแต่คนมาใหม่ ผู้นั้นก็จะโดดเดี่ยว เศร้าโศกมากเหมือนดังพราหมณ์ผู้ก่อไฟรมควันธูมการิชาดกที่ ๘ จบ

ราชา อปุจฺฉิ วิธูรํ ธมฺมกาโม ยุธิฏฺฐิโล อปิ พฺราหฺมณ ชานาสิ โก เอโก พหุ โสจติ ฯ

พระเจ้ายุธิฏฐิละผู้ทรงพอพระทัยในธรรม ได้ตรัสถามวิธูรบัณฑิตว่า ดูกร พราหมณ์ ท่านรู้บ้างไหมว่า ใครผู้เดียวเศร้าโศกเป็นอันมาก?

พฺราหฺมโณ อชยูเถน พหุเตนฺโท วเน วสํ ธูมํ อกาสิ วาเสฏฺโฐ รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต ฯ

พราหมณ์วาเสฏฐโคตรผู้เป็นใหญ่ในฝูงแพะมากด้วยกัน ไม่เกียจคร้านทั้ง กลางคืนกลางวัน เมื่ออยู่ในป่า ได้ก่อไฟให้เกิดควัน.

ตสฺส ตํธูมคนฺเธน สรภา มกสทฺทิตา วสฺสาวาสํ อุปคจฺฉุํ ธูมการิสฺส สนฺติเก ฯ

ชะมดทั้งหลายถูกเหลือบยุงรบกวน ก็พากันเข้าไปอาศัยอยู่ในสำนักของ พราหมณ์ธูมการีตลอดฤดูฝน เพราะกลิ่นควันของพราหมณ์นั้น.

สรเภสุ มนํ กตฺวา อชา โส นาวพุชฺฌถ อาคจฺฉนฺติ วชนฺติ วา ตสฺส ตา วินสุํ อชา ฯ

พราหมณ์นั้นเอาใจใส่อยู่กับพวกชะมด ไม่เอาใจใส่ถึงพวกแพะ ว่าจะ มาเข้าคอกหรือไม่มา แพะของเขาเหล่านั้นได้หายไป.

สรภา สรเท กาเล ปหีนมกเส วเน ปาวึสุ คิริทุคฺคานิ นทีนํ ปภวานิ จ ฯ

พอถึงสารทสมัย และในป่ามียุงซาลงแล้ว พวกชะมดก็พากันเข้าไปสู่ ภูเขาทางที่กันดาร และต้นแม่น้ำทั้งหลาย ฯ

สรเภ จ คเต ทิสฺวา อชา จ วิภวํ คตา กีโส จ วิวณฺโณ อาสิ ปณฺฑุโรคี จ พฺราหฺมโณ ฯ

พราหมณ์เห็นพวกชะมดหนีไปหมด และแพะทั้งหลายหายไป ก็ซูบผอม มีผิวพรรณซูบซีด เป็นโรคผอมเหลือง.

เอวํ โย สนฺนิรงฺกตฺวา อาคนฺตุํ กุรุเต ปิยํ โส เอโก พหุ โสจติ ธูมการีว พฺราหฺมโณติ ฯ ธูมการิชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ

เป็นอย่างนี้แหละ ผู้ใดละเลยคนเก่าเสียมากระทำความรักกับคนใหม่ ผู้นั้นเป็นคนเดียว เศร้าโศกอยู่มาก เหมือนพราหมณ์ธูมการี ฉะนั้น. จบ ธูมการีชาดกที่ ๘.