๕. ปานียชาดก

อาตมาเป็นมิตรของชายคนหนึ่งได้ดื่มน้ำของมิตรที่เขามิได้ให้ เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๑)

ก็อาตมาเห็นภรรยาของคนอื่นแล้วเกิดความรัก เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๒)

ขอถวายพระพรมหาบพิตร พวกโจรในป่าได้จับบิดากับอาตมา อาตมารู้อยู่ถูกพวกโจรเหล่านั้นถาม ก็ได้ตอบเรื่องนั้นเป็นอย่างอื่นไป

เมื่อเขาตั้งพิธีบูชายัญชื่อโสมยาคะ พวกมนุษย์ได้กระทำปาณาติบาต อาตมาได้ยินยอมอนุญาตให้แก่พวกเขา

เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๔)

เมื่อก่อน ชนทั้งหลายในบ้านของอาตมา ได้สำคัญสุราและเมรัยเหมือนน้ำหวาน ได้ปรุงน้ำเมาเพื่อความหายนะแก่ชนจำนวนมาก อาตมาได้ยินยอมอนุญาตให้แก่พวกเขา

เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๕) (พระราชาทรงติเตียนกามว่า)

น่าติเตียนจริงๆ กามเป็นอันมากมีกลิ่นเหม็น มีขวากหนามมาก เราซ่องเสพอยู่ ไม่ได้ความสุขเช่นนั้นเลย (พระอัครมเหสีทรงสรรเสริญความสุขในกามว่า)

กามทั้งหลายน่าพอใจมาก มีความสุข สุขที่ยิ่งกว่ากามไม่มี คนผู้ซ่องเสพกามย่อมขึ้นสวรรค์ (พระโพธิสัตว์ติเตียนกามว่า)

กามทั้งหลายมีทุกข์มากกว่าการใช้ดาบที่ลับดีแล้วฟัน ใช้กริชที่ชุ่มด้วยน้ำมันแทง และใช้หอกพุ่งปักที่อก

กามทั้งหลายมีทุกข์มากกว่าการถูกฝังในหลุมถ่านเพลิง ที่ลุกโพลงลึกเกินชั่วคนแล้วใช้ผาลที่เผาร้อนไถไปทั้งวัน

กามทั้งหลายมีทุกข์มากกว่าการดื่มยาพิษที่ร้ายแรง กว่าการใช้น้ำมันที่เดือดพล่านรด กว่าการตกกระทะทองแดงที่กำลังละลายคว้างปานียชาดกที่ ๕ จบ

มิตฺโต มิตฺตสฺส ปานียํ อทินฺนํ ปริภุญฺชิสํ เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ

อาตมภาพเป็นมิตรของชายคนหนึ่ง ได้บริโภคน้ำของมิตรที่เขาไม่ได้ให้ เพราะเหตุนั้นภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่า เราทำบาปนั้นไว้แล้วอย่าได้ กระทำบาปอีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงออกบวช.

ปรทารญฺจ ทิสฺวาน ฉนฺโท เม อุปปชฺชถ เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ

ความพอใจบังเกิดขึ้นแก่อาตมภาพ เพราะเห็นภรรยาของผู้อื่น เพราะ เหตุนั้น ภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่า เราได้ทำบาปนั้นไว้แล้วอย่าได้ กระทำบาปนั้นอีกเลย เพราะเหตุนั้นอาตมภาพจึงออกบวช.

ปิตรํ เม มหาราช โจรา อคฺคณฺหุ กานเน เตสาหํ ปุจฺฉิโต ชานํ อญฺญถา นํ วิยากรึ เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ

ขอถวายพระพรมหาบพิตร โจรทั้งหลายจับโยมบิดาของอาตมภาพไว้ใน ป่า อาตมภาพถูกโจรเหล่านั้นถาม รู้อยู่ได้แกล้งพูดถึงโยมบิดานั้นเป็น อย่างอื่นไป เพราะเหตุนั้น ภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่า เราได้ทำบาป นั้นไว้แล้วอย่าได้ทำบาปนั้นอีกเลย เพราะเหตุนั้นอาตมภาพจึงออกบวช.

ปาณาติปาตมกรุํ โสมยาเค อุปฏฺฐิเต เตสาหํ สมนุญฺญาสึ เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ

เมื่อพลีกรรมชื่อโสมยาคะปรากฏขึ้นแล้ว มนุษย์ทั้งหลายก็พากันกระทำ ปาณาติบาต อาตมภาพได้ยอมอนุญาตให้แก่พวกเขา เพราะเหตุนั้น ภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่า เราได้ทำบาปนั้นไว้แล้วอย่าได้ทำบาปนั้น อีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงออกบวช.

สุราเมรยมธุกา เย ชนา ปฐมาสุ โน พหุนฺนํ เต อนตฺถาย มชฺชปานมกปฺปยุํ เตสาหํ สมนุญฺญาสึ เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ

ในกาลก่อน ชนทั้งหลายในหมู่บ้านของอาตมภาพ สำคัญสุราและเมรัย ว่าเป็นน้ำหวานจึงได้พากันดื่มน้ำเมา เพื่อความฉิบหายแก่ชนเป็นอันมาก อาตมภาพยอมอนุญาตให้แก่เขา เพราะเหตุนั้น ภายหลังอาตมภาพ รังเกียจว่าเราได้ทำบาปนั้นไว้แล้ว อย่าได้ทำบาปนั้นอีกเลย เพราะเหตุ นั้น อาตมภาพจึงออกบวช.

ธิรตฺถุสุ พหุกาเม ทุคฺคนฺเธ พหุกณฺฏเก เย อหํ ปฏิเสวนฺโต นาลภึ ตาทิสํ สุขํ ฯ

น่าติเตียนแท้ ซึ่งกามเป็นอันมาก มีกลิ่นเหม็น มีเสี้ยนหนามมาก เราส้อง เสพอยู่ ไม่ได้รับความสุขเช่นนั้น.

มหสฺสาทา สุขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ สุขํ เย กาเม ปฏิเสวนฺติ สคฺคนฺเต อุปปชฺชเร ฯ

กามทั้งหลายมีความพอใจมาก สุขอื่นยิ่งกว่ากามไม่มี ชนเหล่าใดส้อง เสพกามทั้งหลาย ชนเหล่านั้นย่อมเข้าถึงสวรรค์.

อปฺปสฺสาทา ทุขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ ทุกฺขํ เย กาเม ปฏิเสวนฺติ นิรยนฺเต อุปปชฺชเร ฯ

กามทั้งหลายมีความพอใจน้อย ทุกข์อื่นยิ่งกว่ากามไม่มี ชนเหล่าใด ซ่องเสพกามทั้งหลาย ชนเหล่านั้นย่อมเข้าถึงนรก.

อสิ ยถา สุนิสิโต เนตฺติโสว สุปายิโก สตฺตีว อุรสี ขิตฺตา กามา ทุกฺขตรา ตโต ฯ

เหมือนดาบที่ลับคมดีแล้วเชือด เหมือนกระบี่ที่ขัดดีแล้วแทง เหมือน หอกที่พุ่งปักอก (เจ็บปานใด) กามทั้งหลายเป็นทุกข์ยิ่งกว่านั้น.

องฺคารานํว ชลิตํ กาสุํ สาธิกโปริสํ ผาลํว ทิวสนฺตตฺตํ กามา ทุกฺขตรา ตโต ฯ

หลุมถ่านเพลิงลุกโพลงแล้ว ลึกกว่าชั่วบุรุษ ผาลที่เขาเผาร้อนอยู่ตลอดวัน (ร้อนปานใด) กามทั้งหลายเป็นทุกข์ยิ่งกว่านั้น.

วิสํ ยถา หลาหลํ เตลํ ปกฺกุฏฺฐิตํ ยถา ตมฺพโลหํ วิลีนํว กามา ทุกฺขตรา ตโตติ ฯ ปานียชาตกํ ปญฺจมํ ฯ ---------

เหมือนยาพิษชนิดร้ายแรง น้ำมันที่เดือดพล่าน ทองแดงที่กำลังละลาย คว้าง (ร้อนปานใด) กามทั้งหลายเป็นทุกข์ยิ่งกว่านั้น. จบ ปานียชาดกที่ ๕.