๑. ปุจิมันทชาดก

จงลุกขึ้นเจ้าโจร มัวนอนอยู่ทำไม การนอนของเจ้ามีประโยชน์อะไร พระราชาทั้งหลายอย่าได้จับเจ้า ผู้กระทำผิดอย่างร้ายแรงในหมู่บ้านเลย (เทวดาประจำต้นโพธิ์กล่าวว่า)

เจ้าหน้าที่บ้านเมืองจักจับโจร ผู้กระทำความผิดอย่างร้ายแรงในหมู่บ้านมิใช่หรือ ธุระอะไรของปุจิมันทเทวดาในเรื่องนั้นเล่า (เทวดาประจำต้นสะเดาตอบว่า)

อัสสัตถเทวดา ท่านไม่ทราบเรื่องระหว่างข้าพเจ้ากับโจร พระราชาทั้งหลายจับโจรผู้กระทำผิดอย่างร้ายแรง ในบ้านได้แล้วเสียบที่หลาวไม้สะเดา ข้าพเจ้ามีใจระแวงในเรื่องนั้น (เทวดาประจำต้นโพธิ์กล่าวว่า)

อุฏฺเฐหิ โจร กึ เสสิ โก อตฺโถ สุปเนน เต มา ตํ คเหสุ ราชาโน คาเม กิพฺพิสการกํ ฯ

แน่ะโจร ลุกขึ้นเถิด จะมัวนอนอยู่ทำไม ท่านต้องการอะไร ด้วยการ นอน ราชบุรุษอย่าจับท่านผู้ทำโจรกรรมอันหยาบช้าทารุณในบ้านเลย.

นนุ โจรํ คเหสฺสนฺติ คาเม กิพฺพิสการกํ กึ ตตฺถ ปุจิมนฺทสฺส วเน ชาตสฺส ติฏฺฐโต ฯ

ราชบุรุษทั้งหลายจ้องจับโจรผู้ทำโจรกรรมอันหยาบช้าทารุณในบ้าน ใน เรื่องนั้น ธุระอะไรของปุจิมันทเทวดาผู้เกิดอยู่ในป่าเล่า?

น ตฺวํ อสฺสตฺถ ชานาสิ มม โจรสฺส จนฺตรํ โจรํ คเหตฺวา ราชาโน คาเม กิพฺพิสการกํ อจฺเจนฺติ นิมฺพสูลสฺมึ ตสฺมึ เม สงฺกเต มโน ฯ

ดูกรอัสสัตถเทวดา ท่านไม่รู้เหตุที่จะอยู่ร่วมกันไม่ได้ระหว่างเรากับโจร ราชบุรุษทั้งหลาย จับโจรผู้ทำโจรกรรมอันหยาบช้าทารุณในบ้านได้แล้ว จะเสียบโจรไว้บนหลาวไม้สะเดา ใจของเรารังเกียจในเรื่องนั้น.

สงฺเกยฺย สงฺกิตพฺพานิ รกฺเขยฺยานาคตํ ภยํ อนาคตภยา ธีโร อุโภ โลเก อเวกฺขตีติ ฯ ปุจิมนฺทชาตกํ ปฐมํ ฯ ---------

บัณฑิตพึงรังเกียจสิ่งที่ควรรังเกียจ พึงป้องกันภัยที่ยังไม่มาถึงตัว พิจารณา ดูโลกทั้ง ๒ เพราะภัยในอนาคต. จบ ปุจิมันทชาดกที่ ๑.