๙. วัฏฏกชาดก
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ · อ้างว่าได้รับอนุญาต แต่ยังไม่มีเอกสาร
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๙. วัฏฏกชาดก (๓๙๔) ว่าด้วยนกคุ่มโพธิสัตว์ (นกคุ่มโพธิสัตว์กล่าวต้อนรับกาโลเลว่า)
คุณลุงกา ท่านกินอาหารอย่างดี ทั้งเนยใสและน้ำมัน แต่ทำไมท่านจึงซูบผอมเล่า (กาฟังคำของนกคุ่มนั้นแล้ว ได้กล่าวว่า)
เมื่อกาอยู่ในท่ามกลางศัตรู แสวงหาเหยื่ออยู่ในหมู่ศัตรูนั้น มีใจหวาดกลัวอยู่เป็นนิตย์ จะหาความมั่นใจได้ที่ไหน
พวกกามีใจหวาดกลัวอยู่เป็นนิตย์ ได้ก้อนข้าวมาด้วยกรรมอันชั่วช้า จึงไม่อิ่มหนำ พ่อนกคุ่ม เพราะเหตุนั้น เราจึงซูบผอม
พ่อนกคุ่ม เจ้ากินหญ้าและพืชอย่างเลว มีโอชาน้อย แต่ทำไมท่านจึงอ้วนพีเล่า (นกคุ่มโพธิสัตว์บอกเหตุที่ตัวเองอ้วนว่า)
พวกนกคุ่มมักน้อยเพราะไม่คิดเรื่องอาหาร และไม่ต้องไปหากินไกล เลี้ยงชีพด้วยอาหารตามมีตามได้ กาเอ๋ย เพราะเหตุนั้น เราจึงอ้วนพี
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๕๒}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๖. ฉักกนิบาต] ๒. ขรปุตตวรรค ๑๐. มณิชาดก (๓๙๕)
เพราะคนมีความมักน้อย มีความสุข ไม่ต้องพะวงเรื่องอาหาร กินอาหารที่เหมาะสมพอประมาณ ก็จะดำเนินชีวิตให้เกิดความสุขได้วัฏฏกชาดกที่ ๙ จบ
ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๙ วฏฺฏกชาตกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๙ ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ ๙. วัฏฏกชาดก ว่าด้วยการทำให้เกิดความสุข
ปณีตํ ภุญฺชเส ภตฺตํ สปฺปิเตลญฺจ มาตุล อถ เกน นุ วณฺเณน กีโส ตฺวมสิ วายส ฯ
พ่อลุงกา ท่านบริโภคอาหารของมนุษย์อย่างประณีต คือ เนยใส และ น้ำมัน เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไร ท่านจึงซูบผอม.
อมิตฺตมชฺเฌ วสโต เตสุ อามิสเมสโต นิจฺจํ อุพฺพิคฺคหทยสฺส กุโต กากสฺส ทฬฺหิยํ ฯ
เมื่อกาอยู่ในท่ามกลางศัตรู แสวงหาเหยื่ออยู่ในที่นั้นๆ มีใจหวาด สะดุ้งอยู่เป็นนิตย์ ที่ไหนจะอ้วนเล่า.
นิจฺจํ อุพฺพิคฺคิโน กากา ธงฺกา ปาเปน กมฺมุนา ลทฺโธ ปิณฺโฑ น ปีเณติ กีโส เตนสฺมิ วฏฺฏก ฯ
พวกกามีใจหวาดสะดุ้งอยู่เป็นนิตย์ ได้อาหารมาด้วยกรรมเป็นบาปจึง ไม่อิ่ม ดูกรนกกระจาบ เราซูบผอม เพราะเหตุนั้น.
ลูขานิ ติณวีชานิ อปฺปเสฺนหานิ ภุญฺชสิ อถ เกน นุ วณฺเณน ถูโล ตฺวมสิ วฏฺฏก ฯ
ดูกรนกกระจาบ ท่านกินพืชหญ้าหยาบๆ มีโอชาน้อย เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไร ท่านจึงอ้วนพีหนอ.
อปฺปิจฺฉา อปฺปจินฺตาย อวิทูรคเมน จ ลทฺธาลทฺเธน ยาเปนฺโต ถูโล เตนสฺมิ วายส ฯ
ดูกรกา เราเลี้ยงชีพด้วยความปรารถนาน้อยในอาหาร ๑ ด้วยความคิด แต่น้อย ๑ ด้วยไม่แสวงหาในที่ไกล ๑ ด้วยอาหารตามมีตามได้ ๑ เราเป็นผู้อ้วนพี เพราะเหตุ ๔ อย่างนั้น.
อปฺปิจฺฉสฺส หิ โปสสฺส อปฺปจินฺติสุขสฺส จ สุสงฺคหิตปฺปมาณสฺส วุตฺตี สุสมุทานิยาติ ฯ วฏฺฏกชาตกํ นวมํ ฯ ---------
เป็นความจริง ความเป็นไปของบุรุษผู้มีความปรารถนาน้อย คิดถึง ความสุขแต่น้อย และถือเอาประมาณในอาหารพอดี สามารถจะให้เกิด ความสุขได้. จบ วัฏฏกชาดกที่ ๙.