๒. มโนชชาดก

เพราะคันธนูโก่งและสายธนูส่งเสียงดัง พญาเนื้อมโนชะสหายของเราจึงถูกฆ่า

ทางที่ดี เราจะหนีเข้าป่าไปตามสบายเสียแต่เดี๋ยวนี้แหละ ผู้ที่ตายแล้วเช่นนี้เป็นเพื่อนกันไม่ได้ เราเมื่อยังมีชีวิตอยู่ต้องได้เพื่อนใหม่ (พ่อราชสีห์มโนชะกล่าวว่า)

ผู้ที่คบคนชั่ว ย่อมไม่ได้รับความสุขอย่างแท้จริง ดูเถิด เจ้ามโนชะนอนตายเพราะคำสั่งสอนของสุนัขจิ้งจอกคิริยะ (แม่ราชสีห์มโนชะกล่าวว่า)

แม่ไม่ยินดีเลย ลูกคบคนชั่ว จงดูเถิดเจ้ามโนชะนอนตายจมกองเลือดของตนเอง (น้องสาวราชสีห์มโนชะกล่าวว่า)

ผู้ที่เป็นคนชั้นสูงแต่มาคบคนชั้นต่ำ ย่อมเป็นคนเลวกว่าคนชั้นต่ำนั้นเสียอีก จงดูเถิด พญาเนื้อชั้นสูงมาคบสุนัขจิ้งจอกชั้นต่ำ ถูกกำลังลูกศรกำจัดแล้วด้วยประการฉะนี้ (พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)

คนคบคนเลวก็เลวตาม คนคบคนเสมอกันย่อมไม่เสื่อมในกาลไหนๆ การคบคนที่ดีกว่าย่อมเจริญเร็วพลัน เพราะเหตุนั้น จงคบคนที่ดีกว่าตนเถิดมโนชชาดกที่ ๒ จบ

ยถา จาโป นินฺนมติ ชิยา จาปิ นิกุชฺชติ หญฺญเต นูน มโนโช มิคราชา สขา มม ฯ

เหตุใดลูกศรจึงไม่หลุดไปจากแหล่ง และสายจึงหดหู่เข้ามา พระยาเนื้อ ชื่อมโนชะสหายของเรา คงถูกเขาฆ่าตายเป็นแน่.

หนฺททานิ วนนฺตานิ ปกฺกมามิ ยถาสุขํ เนตาทิสา สขา โหนฺติ ลพฺภา เม ชีวโต สขา ฯ

ผิฉะนั้น บัดนี้ เราจะหลีกไปชายป่าตามความสบาย ธรรมดาสหายผู้ ตายแล้วเช่นนี้ไม่มี เราผู้มีชีวิตอยู่พึงได้สหาย.

น ปาปชนสํเสวี อจฺจนฺตํ สุขเมธติ มโนชํ ปสฺส เสมานํ คิริยสฺสานุสาสนี ฯ

บุคคลผู้คบหากับปาปชน ย่อมไม่ได้ความสุขยืนนาน จงดูพระยาเนื้อ ชื่อมโนชะ มาคบกับสุนัขจิ้งจอก ทำตามคำสอนของสุนัขจิ้งจอก

น ปาปสมฺปวงฺเกน มาตา ปุตฺเตน นนฺทติ มโนชํ ปสฺส เสมานํ อจฺฉนฺนํ สมฺหิ โลหิเต ฯ

มารดาย่อมไม่ยินดีกับบุตรผู้คบหาปาปชน จงดูแต่พระยาเนื้อชื่อมโนชะ คบกับสุนัขจิ้งจอก นอนจมเลือดอยู่.

เอวมาปชฺชเต โปโส ปาปิโย จ นิคจฺฉติ โย เว หิตาน วจนํ น กโรติ อตฺถทสฺสินํ ฯ

บุรุษมาถึงความเป็นอย่างนั้นบ้าง จะต้องถึงความเลวทรามต่ำช้า ผู้ใดไม่ ทำตามคำของบุคคลผู้หวังความเกื้อกูล ช่วยชี้ประโยชน์ให้ ผู้นั้นเป็น ผู้เลวทรามต่ำช้า.

เอวญฺจ โส โหติ ตโตว ปาปิโย โย อุตฺตโม อธมชนูปเสวี ปสฺสุตฺตมํ อธมชนูปเสวึ มิคาธิปํ สรวรเวคนิทฺธุตํ ฯ

อนึ่ง ผู้ใดเป็นคนชั้นสูงแต่มาคบหากับคนชั้นต่ำ ผู้นั้นเป็นคนเลวทราม ต่ำช้ากว่าเขาเสียอีก อย่างนี้ จงดูแต่ราชสีห์เป็นสัตว์ชั้นสูงเป็นใหญ่กว่า มฤคชาติ แต่มาคบหากับสุนัขจิ้งจอกผู้ชั่วช้า ต้องตายด้วยกำลังลูกศร ของนายพราน.

นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี เสฏฺฐมุปคมญฺจ อุเทติ ขิปฺปํ ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรํ ภเชถาติ ฯ มโนชชาตกํ ทุติยํ ฯ ---------

บุรุษผู้คบหากับคนเลวทราม ย่อมเลวทราม ผู้คบหากับคนที่เสมอกับตน ย่อมไม่เสื่อมในกาลไหนๆ เมื่อจะเข้าไปคบหากับคนที่ดีกว่าตน ควรรีบ เข้าไปคบหา เพราะฉะนั้น จงคบแต่ผู้ที่ดีกว่าตน. จบ มโนชชาดกที่ ๒.